20160719
20160717
20160715
20160714
20160713
Σαντορίνη πριν 3.700 χρόνια / τοιχογραφίες
http://www.huffingtonpost.gr/2016/07/14/culture-akrotiri-anaskafi-_n_10610040.html?1468469476&utm_source=News247&utm_medium=huffpost_homebig&utm_campaign=24MediaWidget
Στην Σαντορίνη πριν από 3.700 χρόνια οι τοιχογραφίες ήταν ανθρωποκεντρικές, με έντονα χρώματα και με τα σώματα σε κίνηση. Από αυτές τις τοιχογραφίες απουσιάζουν ολότελα πολεμικές σκηνές και όπλα.
20160711
20160603
Για ένα αποτελεσματικό προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής
[About a progressive movement for social change]
Τί επιδιώκει ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Να επιβάλλει έναν ιδανικό τύπο κοινωνίας; Μήπως έναν ιδανικό τύπο ανθρώπου; Να διώξει τους καπιταλιστές; Να καταργήσει την αστυνομία; Να δώσει λεφτά σε όλους;
Πώς μπορεί να πετυχαίνει τους στόχους του ένα κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Με την διαρκή αντιπαράθεση με την αστυνομία; Με σαμποτάζ στην κρατική μηχανή και στα μέσα παραγωγής; Με στρατιωτική αντιπαράθεση;
Οι επιδιώξεις ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής μπορούν να περιγραφούν μέσα στο γενικό πλαίσιο της επιδίωξης για έναν ειρηνικό κόσμο όπου οι άνθρωποι θα ζουν με αξιοπρέπεια.
Εμπόδιο για την διαμόρφωση ενός τέτοιου κόσμου δεν είναι από μόνος του ο καπιταλισμός, όσο η κυριαρχία των συμπεριφορών-αντιλήψεων που υπαγορεύουν πως η ανθρωπότητα, οι άνθρωποι και οι κοινωνίες, δεν έχουν άλλη επιλογή από το να εξελίσσονται επ' αόριστον μέσα σε έναν αέναο κύκλο ανταγωνισμού και μεγέθυνσης. Ο καπιταλισμός αποτελεί το πιο πρόσφατο στάδιο μιας ιστορικής διαδρομής η οποία στο σύνολό της προσδιορίζεται από την κυριαρχία αυτών των συγκεκριμένων συμπεριφορών-αντιλήψεων.
Αυτό λοιπόν που έχει να ανατρέψει ένα προοδευτικό κίνημα δεν είναι απλά ο καπιταλισμός αλλά οι συμπεριφορές-αντιλήψεις που συντηρούν τον κύκλο του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης.
Αυτές οι συμπεριφορές-αντιλήψεις κινούνται συνεχώς από τα πρόσωπα προς το σύνολο της κοινωνίας και αντίστροφα, ορίζοντας ένα συλλογικό φαντασιακό που θρέφεται από την ψευδαίσθηση της διαρκούς πορείας προς το "περισσότερο" και το "καλύτερο". Αυτή η ψευδαίσθηση συντηρείται από όσους, για τυχαίους λόγους, δεν περιλαμβάνονται σε αυτούς που κάθε φορά γίνονται βορά στον αγώνα για μεγέθυνση και κυριαρχία. Αυτή η ψευδαίσθηση επίσης κατευθύνει αυτούς που την θρέφουν και την αναπαράγουν, στο να εξαιρούν από το κάδρο της πραγματικότητας όσους περιθωριοποιούνται και αποκλείονται από την δυνατότα της ευζωίας, όσους καταστρέφονται από τους "περιφερειακούς" πολέμους σε μακρινές χώρες, όσους παράγουν αναγκαία ή "αναγκαία" προϊόντα με όρους δουλείας σε άλλες μακρινές χώρες κ.ο.κ.
Το σημαντικότερο φαινόμενο που επιφέρει ο κύκλος του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης είναι η αναλγησία, η ακύρωση δηλαδή του κρίσιμου για την ανθρώπινη υπόσταση ιδιώματος, της σύνδεσης των ανθρώπων μέσα από το αμοιβαίο ενδιαφέρον για την κοινή ευζωία. Ταυτόχρονα, ο κύκλος του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης αναδεικνύει σε καθοριστικό παράγοντα την πεποίθηση της υπεροχής, της ανωτερότητας του καθενός που για οποιονδήποτε λόγο παραμένει ενεργός μέσα σε αυτόν τον κύκλο, απέναντι σε όλους αυτούς που βλέπουν τις ζωές τους να περιορίζονται ή και να καταστρέφονται κυριολεκτικά.
Επομένως, ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής έχει στην ευθύνη του να αναζητήσει τρόπους ώστε να πετύχει:
- την διακοπή του κύκλου ανταγωνισμού-μεγέθυνσης,
- την ανάδειξη του αμοιβαίου ενδιαφέροντος για την κοινή ευζωία ως ρυθμιστή των ανθρώπινων σχέσεων και,
- την απαξίωση των μηχανισμών που εισάγουν τόσο στο προσωπικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο, την όποια οικονομική, εθνική, πολιτισμική, θρησκευτική, επιστημονική, ιδεολογική, συντεχνιακή "ανωτερότητα" ως υποβολέα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης.
Αυτά τα τρία σημεία μαζί με το κείμενο της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αποτελούν ίσως την καλύτερη πυξίδα ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής.
Γνωρίζουμε ακόμα πως η μεγέθυνση και η ισχυροποίηση μπορούν να εξυπηρετούνται αποτελεσματικά μόνο μέσα σε συστήματα συγκεντρωτισμού της οικονομίας και της διοίκησης.
Ο ανταγωνισμός με λίγα λόγια και ο συγκεντρωτισμός πάνε χέρι-χέρι. Εύκολα κατανοούμε πως ο συγκεντρωτισμός διαμορφώνει, συντηρεί και ισχυροποιεί εξουσίες που εργάζονται μεθοδικά με όσα μέσα διαθέτουν για την αυτοσυντήρησή τους, μαζί όμως και για την συντήρηση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος που διαμορφώνουν οι ίδιες και που συνήθως είναι αυτό το ίδιο που τις αφανίζει. Η καταστροφή είναι πάντα η κορύφωση σε αυτή την αλληλουχία επιδιώξεων.
Έχουμε όλα τα στοιχεία για να συνθέσουμε κρίσιμη γνώση για τις καταβολές μας ως άνθρωποι, και αυτή η γνώση μας λέει με απλά λόγια: Η ανθρωπότητα στο μακρινό παρελθόν κατάφερε να προοδεύσει περιορίζοντας, με συνειδητό τρόπο, την καταστροφή που επιφέρει ο ανταγωνισμός. Αυτό το επίτευγμα, μάλιστα, θα μπορούσαμε να το τοποθετήσουμε στην εκκίνηση της ύπαρξης της ανθρωπότητας και του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο λόγος, η συνεργασία και η δημιουργικότητα στέκονται για την ανθρωπότητα ανέκαθεν στον αντίποδα του ανταγωνισμού, της μεγέθυνσης και της καταστροφής.
Σε αντίθεση με τις κυρίαρχες διδασκαλίες η "χρυσή" περίοδος της ανθρωπότητας δεν είναι τα πενήντα χρόνια της Αθηναϊκής "Δημοκρατίας"[1] αλλά η κατά πολύ μεγαλύτερη περίοδος του ελεύθερου Προμηθέα[2] κατά την οποία οι πόλεις υπήρξαν ανοχύρωτες, χωρίς κεντρική διοίκηση, ενώ τα προϊόντα, οι γνώσεις και οι τεχνολογίες ταξίδευαν από την Κασπία προς όλη την Μεσόγειο και τα Ευρωπαϊκά ποτάμια συμπλέγματα.
Γίναμε άνθρωποι προσπαθώντας να ακυρώσουμε την καταστροφή που επιφέρει ο ανταγωνισμός. Και το καταφέραμε όποτε αξιοποιώντας τον λόγο συνεργαστήκαμε ισότιμα σε έναν σκοπό: να μην επιτρέπουμε την συγκέντρωση οποιασδήποτε μορφής ισχύος στα χέρια προσώπων και ομάδων. Τα περισσότερα από τα ταμπού-νόμοι των αρχαϊκών κοινωνιών αποτυπώνουν ακριβώς αυτήν την προσπάθεια: της εξάλειψης της πιθανότητας να δημιουργηθεί μέσα στην κοινότητα συγκέντρωση πλούτου, ισχύος και οποιασδήποτε μορφής διαρκούς εξουσίας.
Αν αναλογιστούμε ότι ο κόσμος μας σήμερα περιστρέφεται γύρω από τον ανταγωνισμό, την μεγέθυνση, τον συγκεντρωτισμό, την εξουσία και την καταστροφή, είναι εύκολο να διακρίνουμε τις αφετηρίες ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής: την συνεργασία, τον περιορισμό των μεγεθών, την αποκέντρωση και την ποικιλότητα, την συλλογικότητα και την δημιουργία.
Η ασφάλεια του υφιστάμενου συστήματος βρίσκεται στην αντίληψη που το ίδιο επέβαλε,[3] πως, ο καθένας μας μπορεί να υπάρχει μόνο ανταγωνιζόμενος με επιτυχία όλους τους άλλους ανθρώπους. Διδάσκει δηλαδή το υφιστάμενο σύστημα πως, πετυχημένοι άνθρωποι γινόμαστε όταν καταφέρνουμε να επιβαλόμαστε στα άλλα άτομα του είδους μας ανάλογα όπως και οι θαλάσσιοι ελέφαντες, με μόνη διαφορά πως αντί να μεγεθύνουμε την μάζα μας θα πρέπει να μεγεθύνουμε τα εξωσωματικά εφόδιά μας. Ακυρώνοντας αυτή την αντίληψη έμπρακτα, το σύστημα θα βρεθεί μετέωρο από το κύριο ιδεολογικό υπόβαθρό του.
Είναι σημαντικό να αναφερόμαστε σε μία προοδευτική κοινωνική ανατροπή και όχι γενικά στην ανατροπή του υφιστάμενου συστήματος, και άρα, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, έχουμε να αναζητούμε τόσο το περιεχόμενο της προόδου όσο και της ανατροπής.
Η έννοια της προόδου των ανθρώπων και των κοινωνιών μας θα μπορούσε να περιγραφεί ως, η ικανότητά μας να συνδιαλεγόμαστε για το τί είναι ωραίο και τί δίκαιο, και να εργαζόμαστε ώστε οι μεταξύ μας σχέσεις να διαμορφώνονται κατά τον τρόπο που επιλέγουμε.
Είναι ολότελα απίθανο να υπάρξει κάποια ανατροπή προς την κατεύθυνση του ωραίου και του δίκαιου προερχόμενη από κάποιες φυσικές νομοτέλειες. Τέτοιες προσδοκίες μπορεί ίσως να αναλογούν σε θαλάσσιους ελέφαντες αλλά όχι σε ανθρώπους που μπορούν να κατανοούν τις συνέπειες της μιάς ή της άλλης επιλογής τους, και να συνεργάζονται για την επίτευξη του ενός ή του άλλου σκοπού. Δεν μπορούμε να προσδοκούμε από τους 19 αποκλεισμένους από την αναπαραγωγή θαλάσσιους ελέφαντες να συνεργαστούν για να μεταπείσουν τον 1 κυρίαρχο θαλάσσιο ελέφαντα για την στάση του και την αδικία στην οποία τους υποβάλλει. Ούτε περιμένουμε από αυτά τα όντα να συμπράξουν και με την βία να καθαιρέσουν τον δυνάστη από την θέση του, προκειμένου να διαμορφώσουν μεταξύ τους ένα δίκαιο σύστημα. Δυστυχώς για τους θαλάσσιους ελέφαντες μόνο μία φυσική νομοτέλεια θα μπορούσε να ακυρώσει την δυστυχία που προκαλούν ελάχιστοι σε όλους τους υπόλοιπους. Από την άλλη όμως, για εμάς τους ανθρώπους, η αναζήτηση του δικαιότερου και η σύμπραξη για την επίτευξή του αποτελούν αυτονόητες ενέργειες, στις οποίες όταν δεν προβαίνουμε θέτουμε υπό αμφισβήτηση ακόμα και την ανθρώπινη υπόστασή μας.
Το ζητούμενο όμως της δικαιοσύνης, όταν αναδύεται, τις περισσότερες φορές έχει ως περιεχόμενο την βελτίωση των προσωπικών όρων διαβίωσης με κριτήριο τους ανθρώπους που απολαμβάνουν περισσότερα πράγματα από εμάς, αδιαφορώντας για την κατάσταση όσων απολαμβάνουν λιγότερα ή και καθόλου.
Αυτή η "ιδιοτελής δικαιοσύνη" εκφράζεται με έναν παράδοξο τρόπο:
Το ενδιαφέρον των πολλών εξαντλείται στην κατεύθυνση της μεγιστοποίησης των αγαθών που μπορεί να απολαμβάνει ο καθένας ιδιωτικά έχοντας ως κριτήριο αυτούς που έχουν περισσότερα, και δεν επεκτείνεται στην κατεύθυνση του δίκαιου μοιράσματος μεταξύ όλων των ανθρώπων ανεξαιρέτως.
Η ανταγωνιστική καθημερινότητα και οι κυρίαρχες διδασκαλίες καθοδηγούν τον καθένα να αντιλαμβάνεται το κοινωνικό περιβάλλον και τον εαυτό του περισσότερο σαν θαλάσσιος ελέφαντας παρά σαν άνθρωπος. Με την ορολογία του συστήματος, η κοινωνική αδικία που προκαλούμε μας καταλογίζεται μέσα στον ανταγωνιστικό στίβο της κοινωνίας ως επιτυχία. Έτσι, ο ανταγωνισμός και η επιδίωξη της επιτυχίας γίνονται για κάθε άνθρωπο χειροπιαστός στόχος από τον οποίο αν παρεκλίνει, γνωρίζει πως κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί όμοια με έναν από τους 19 αδύναμους θαλάσσιους ελέφαντες. Η έννοια της δικαιοσύνης, κινούμενη μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμα και στην καλύτερη έκφρασή της, απέχει από το να συμπεριλαμβάνει το σύνολο της ανθρώπων μιας κοινότητας, πόσω μάλλον όλης της ανθρωπότητας.
Έτσι, εκτός από τους "αποτυχημένους" αναξιοπαθούντες της διπλανής πόρτας τους οποίους με ευκολία, λόγω βέβαια της έκδηλης "αποτυχίας" τους, εξαιρούμε από το κάδρο της κοινωνικής ευμάρειας, εξαιρούμε από αυτό με περίσσεια αναλγησία και απερισκεψία και τους εργάτες-σκλάβους τού αναπτυσσόμενου κόσμου που παράγουν για εμάς τα περισσότερα από τα αγαθά που καταναλώνουμε.
Η πρόοδος, ως ανταγωνισμός και μεγέθυνση, και η επιτυχία, ως αναλγησία και απανθρωπιά, παρουσιάζονται συνεχώς γύρω μας ως διδασκαλίες που μας παροτρύνουν να αναπαράγουμε ένα βαθειά αντιανθρώπινο κοινωνικό σύστημα. Δεν υπάρχει όμως καμμία περίπτωση να συντελείται κάποιου είδους πρόοδος, αν αυτή δεν προκύπτει ως προϊόν συνειδητών επιλογών που κάνουν άνθρωποι προκειμένου να προσεγγίζουν το ωραίο και το δίκαιο.
Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα θα ήταν χρήσιμο να αναλογιζόμαστε την πρόοδο ως το αποτέλεσμα των επιλογών μας που καθοδηγούνται από την χρήση του λόγου στην αναζήτηση του ωραίου και του δίκαιου, ενώ την οπισθοδρόμηση ως το αποτέλεσμα των επιλογών μας που καθοδηγούνται από άλογες παρορμήσεις.
Κάθε άνθρωπος και κάθε κοινωνία παλεύει μέσα στην αντίφαση που δημιουργεί η ανθρώπινη υπόσταση, ο λόγος απέναντι στην παρόρμηση, το ωραίο απέναντι στο εύκολο, το δίκαιο απέναντι στο εφικτό.
Είναι χρήσιμο ακόμα να αναλογιζόμαστε πως αυτή η πάλη ούτε θα έχει ποτέ κάποια οριστική κατάληξη, ούτε και θα ήταν ποτέ δυνατόν να συντελεστεί με έναν τρόπο, με μία μέθοδο, ή με την βεβαιότητα πως οι επιδιώξεις μας εξυπηρετούνται μόνο από πράξεις που αξιολογούνται ως κατάλληλες από κάποιους ανθρώπους και όχι από άλλες που αξιολογούνται ως κατάλληλες από άλλους ανθρώπους.
Ως προοδευτική κοινωνική ανατροπή λοιπόν, θα μπορούσαμε να ορίσουμε την στιγμή που η πάλη κάθε ανθρώπου και κάθε κοινωνίας θα αρχίσει να συντελείται, όλο και περισσότερο, μέσα σε ένα πλαίσιο που θα ορίζεται από τον λόγο των ανθρώπων, βάζοντας στο περιθώριο το σημερινό πλαίσιο το οποίο αναδεικνύει και νομιμοποιεί ως αφετηρία κάθε προσπάθειας τις αδιέξοδες παρορμήσεις που αλληλοτροφοδοτούν το σύστημα ανταγωνισμός-μεγέθυνση.
Γίνεται έτσι προφανές ότι, για κάθε άνθρωπο και για κάθε συλλογικότητα που επιδιώκει μια προοδευτική κοινωνική ανατροπή, ο σκοπός είναι ταυτόσημος με το μέσο, καθώς το μέσο αποτελεί στην πραγματικότητα τον σκοπό αυτής της αέναης προσπάθειας.
Αφού δε, σε αυτή την περίπτωση το μέσο αποτελεί τον σκοπό, θα ήταν ολότελα παράδοξο ένα κίνημα για την προοδευτική κοινωνική ανατροπή να προφασίζεται πως "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα" και να δικαιολογεί επιλογές και ενέργειές του κατ' αυτόν τον τρόπο.
> Μπορεί, λοιπόν, να υπάρξει κάποια εξουσία που θα απαλλάξει τους ανθρώπους από τα δεινά της εξουσίας; Ή, μπορεί να υπάρξει κάποια βία που θα καταργήσει την βία;
Κάποιοι υπερασπίζονται, αφού προηγουμένως προνοήσουν να αναθέσουν το προνόμιο της εξουσίας και της βίας στον εαυτό τους, πως, ναί, μπορεί να υπάρξει τόσο εξουσία, όσο και βία προς όφελος των περισσότερων. Στην φαντασία τους, είναι οι κατάλληλοι για να τους ανατεθεί το Κράτος ώστε να εξασκήσουν αυτά τα προνόμια με ιδανικό τρόπο, εισάγοντας έναν συγκεντρωτισμό με αγαθό σκοπό και μία βία με καλές προθέσεις.
Όσο δύσκολο και αν είναι, θα πρέπει να εξασκηθούμε ώστε να αναγνωρίζουμε πως τέτοιου είδους μεγαλόσχημες πεποιθήσεις είναι πλήρως ενσωματωμένες στο σύστημα μέσα στο οποίο κάθε άνθρωπος και κάθε ομάδα παρουσιάζονται υποχρεωμένοι να ανταγωνίζονται και να μεγεθύνονται διαρκώς. Αδιάφορο αν χρησιμοποιούνται για αυτό τον σκοπό ως εφόδια, άλλοτε τα μέσα παραγωγής και άλλοτε εξιδανικευμένες ιδεολογίες και δεισιδαιμονίες.
Αναμφίβολα, μια προοδευτική ανατροπή εκφράζεται με την αποδυνάμωση της εξουσίας, την αποδυνάμωση της βίας και την αποδυνάμωση του συγκεντρωτικού Κράτους το οποίο γεννήθηκε για να αποτελεί τον φορέα κάθε μεγεθυνόμενης εξουσίας και κάθε μεγεθυνόμενης βίας. Η εξουσία και η βία βέβαια, μπορούν να ξεφυτρώνουν οπουδήποτε, ακόμα και χωρίς την ύπαρξη ενός συγκεντρωτικού Κράτους και αυτό δεν πρέπει να διαφεύγει από την αντίληψη κάθε ανθρώπου.
Οι νομοθέτες στις σύγχρονες κοινωνίες έχουν ξεχάσει τις αφετηρίες των κανόνων των αρχαϊκών κοινωνιών σύμφωνα με τις οποίες για κάθε τι που όλοι θα ήθελαν αλλά δεν πρέπει να το έχουν, αφού η επιδίωξη της απόκτησής του επιφέρει ανταγωνισμό και καταστροφή, η κοινωνία ορίζει περιορισμούς ώστε τελικά να μην το έχει κανείς. Η απλότητα και η δραστικότητα με την οποία αυτοί οι περιορισμοί τεθόντουσαν στις ολιγομελείς αρχαϊκές κοινωνίες, ούτως ή άλλως δεν θα μπορούσε να έχει εφαρμογή στις πολυπληθείς κοινωνίες που προέκυψαν από την ανάγκη των εξουσιών να ισχυροποιούνται μεγεθυνόμενες και στις οποίες κοινωνίες δημιουργούνται τάξεις εκπροσώπων και γραφειοκρατικοί οργανισμοί με "ένστικτα" και αντανακλαστικά αυτοσυντήρησης.
Δεν είναι όμως ο αριθμός των ανθρώπων που κρατά καθηλωμένες τις σύγχρονες κοινωνίες στο σύστημα ανταγωνισμός-μεγέθυνση αλλά δύο πολύ πιο ανησυχητικές αιτίες:
- η εδραίωση της πεποίθησης πως, δεν αναλογεί σε όλους τους ανθρώπους το ίδιο επίπεδο ευζωίας ούτε και οι ίδιες απολαύσεις, και,
- η εδραίωση ενός κράτους-προστάτη των κυρίαρχων, το οποίο διαρκώς αναβαθμίζεται με σκοπό οι καταστροφές που προκαλούν οι κυρίαρχοι να μην αγγίζουν τους ίδιους, αλλά μόνο τους άλλους, οι οποίοι ούτως ή άλλως για τους κυρίαρχους, κάποιοι περισσότερο και κάποιοι λιγότερο, δεν είναι παρά ανθρώπινα κοπάδια.
> Ποιό είναι τέλος πάντων αυτό το προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής και πότε θα κάνει αισθητή την παρουσία του;
Αυτό το κίνημα υπάρχει άλλοτε ως εκλάμψεις στοχασμού και άλλοτε ως εκλάμψεις συμπεριφορών και πράξεων που προέρχονται από ανθρώπους και κινήματα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Χωρίς αμφιβολία από την στιγμή που συντελέστηκε υποδούλωση ανθρώπου για πρώτη φορά. Θα ήταν ευχής έργο να γινόταν καθοριστική η παρουσία του προτού οι διδασκαλίες της αμετροέπειας και οι αλόγιστες παρορμήσεις καταστρέψουν κάθε τι όμορφο που υπάρχει στον κόσμο και κάθε τί όμορφο που έχουν φτιάξει ή μπορούν να φτιάχνουν οι άνθρωποι.
> Η πράξη τώρα
Η αξία της ανθρώπινης ζωής
- Μπορούμε να απορρίπτουμε ως αντιανθρώπινη την διαβάθμιση της ανθρώπινης ζωής σε άξια και ανάξια;
- Μπορούμε να απορρίπτουμε ως αντιανθρώπινη την ιδέα ότι, αυτονόητα υπάρχουν άνθρωποι που πετυχαίνουν και άλλοι που αποτυχαίνουν και πως, αυτοί που αποτυχαίνουν είναι ένοχοι και υπόλογοι για την ανικανότητά τους να αντεπεξέρχονται στις απαιτήσεις της ζωής;
- Μπορούμε να αναζητούμε, να αποκαλύπτουμε και να απορρίπτουμε όποιες εκδηλώσεις "επιτυχίας" αποσκοπούν στην επιβολή μέσα από την απαξίωση των άλλων;
- Μπορούμε να διαχειριζόμαστε την ανάγκη του καθενός μας να νοιώθει σημαντικός κατά τρόπο που να μην περιλαμβάνει την κυριαρχία πάνω σε άλλους;
- Μπορούμε σε κάθε πράξη επιβολής και κυριαρχικότητας να αναγνωρίζουμε τον αποτρόπαιο και αντιανθρώπινο εαυτό μας;
- Μπορούμε να μην αναγνωρίζουμε κανέναν άνθρωπο ως αυθεντία σε θέματα που αφορούν την ύπαρξη και την συνύπαρξή μας;
- Μπορούμε να αναγνωρίζουμε σε κάθε άνθρωπο που περιθωριοποιείται από τους μηχανισμούς των "επιτυχημένων" το δικαίωμα να εξεγείρεται για να ακυρώσει την αδικία που υφίσταται και να ανακτήσει την ισότιμη ανθρώπινη υπόστασή του;
Ταυτόχρονα,
- Μπορούμε να μην συμμετέχουμε σε καμμία μεγέθυνση που θρέφει εξουσίες;
- Μπορούμε να αμφισβητούμε και να ακυρώνουμε κάθε τι που μπορεί να γίνεται εργαλείο κυριαρχίας στα χέρια των ισχυρών;
- Μπορούμε να επαναορίζουμε την σημασία και την χρήση της ιδιοκτησίας;
- Μπορούμε να προστατεύουμε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη από την μετατροπή της σε χρηστικό εργαλείο, σε παραγωγικό αριθμό, σε χρηματιστικό μέγεθος;
- Μπορούμε να γυρνάμε την πλάτη σε ό,τι περιορίζει την προοπτική ενός ανθρώπινου βίου τόσο για τις σημερινές γενιές όσο και για τους απογόνους μας;
Μπορούμε χωρίς αμφιβολία και, ούτως ή άλλως, πάντα υπάρχουν κάποιοι που το επιχειρούν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι για την εφαρμογή στην ζωή μας των περισσότερων από αυτά χρειάζεται προσωπική και συλλογική προσπάθεια στο επίπεδο του πολιτισμού. Δηλαδή, χρειάζεται μια νέα αφήγηση τόσο για την έννοια της ευζωίας όσο και για την έννοια του κοινωνικού δεσμού, η οποία να ακυρώσει τις αφηγήσεις της ιδιωτικής ευζωίας, της χρηματιστικής-ποσοτικής μεγέθυνσης, της ιεραρχίας και της επιβολής.
Η σημασία της σύνθεσης και της ποικιλότητας
Τα αρχηγικά σχήματα έχουν αποτύχει καθώς, εκτός τού ότι είναι διαβλητά από το σύστημα[4] αναπαράγουν κατά γράμμα την δομή του συστήματος από το οποίο θέλουμε να απαλλαγούμε.
Τα ιδεολογικά σχήματα δε, αποτυγχάνουν ακατάπαυστα και είναι λογικό αφού, κάθε ιδεολογία αποτελεί προϊόν των γνώσεων και των αντιλήψεων μιας συγκεκριμένης εποχής. Κάθε παγιωμένη θεώρηση του κόσμου, μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο είναι ήδη ξεπερασμένη.
Το σημαντικότερο όμως πρόβλημα και που αφορά τόσο τα αρχηγικά όσο και τα ιδεολογικά σχήματα γενικότερα, είναι πως οι λύσεις που διατυπώνει καθένα από αυτά παρουσιάζονται ως ανταγωνιστικές προς τις λύσεις που διατυπώνουν όλα τα άλλα. Με λίγα λόγια ο πυρήνας κάθε τέτοιου σχήματος είναι βουτηγμένος στον πολιτισμό του ανταγωνισμού, της μεγέθυνσης και της επιβολής.
Στο Τέλειο Κράτος δε που αναφέρεται ο Ανδρέας Γεωργίου, στην "ιδανική" κορύφωση δηλαδή της κοινωνικής οργάνωσης μέσα από ένα κοινωνικό σύστημα όπου όλα θα είναι υπολογισμένα μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, είτε προς όφελος μιας ολιγαρχίας είτε όμως και στο όνομα των πολλών, θα πρέπει να αναγνωρίζουμε τον μεγαλύτερο εφιάλτη της ανθρωπότητας.
Με λίγα λόγια, σε κανένα ιδεολογικό σχήμα δεν αναλογεί να αναγνωρίζουμε την "σωτηρία" της ανθρωπότητας γιατί αμέσως, ακόμα και αν -ως εκ θαύματος- ένα τόσο μεγαλεπίβολο σχέδιο μπορέσει να εφαρμοστεί, θα εγκλωβίσει την ανθρωπότητα σε ακραία και καταστροφικά αδιέξοδα.
Από την άλλη, ό,τι μπορεί να διαδρά, να συνθέτει τον εαυτό του και το περιβάλλον, μαζί και να ανασυντίθεται ολοένα, να γεννά καινοτομίες και ποικιλότητα από το πεδίο των συμπεριφορών μέχρι την παραγωγή αγαθών και την διατύπωση θεωριών, και όλα αυτά με σεβασμό και αγάπη στην μοναδικότητα της κάθε ανθρώπινης ύπαρξης, με έγνοια για την αναζήτηση του ωραίου και του δίκαιου, αποτελεί την πυγολαμπίδα, τον φακό ή το αστέρι που φωτίζει για τους ανθρώπους έναν δρόμο ανθρώπινο.
Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ι
Μια φανταστική κοινότητα
Αν φανταζόμασταν τον εαυτό μας μέσα σε μία ολιγάριθμη και μαγικά αυτάρκη κοινότητα, ας πούμε μέχρι τριάντα ανθρώπων, όπου όλοι θα έπρεπε να εργάζονται, ποιοί θα ήταν οι κανόνες συνύπαρξης και διοικητικής οργάνωσης της κοινότητας;
- Θα επιλέγαμε να σχετιζόμαστε ερωτικά με ελεύθερη βούληση και ισότιμα ή κάποιοι θα είχαν ιδιαίτερα προνόμια;
- Θα επιλέγαμε κάποιοι να έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε αγαθά;
- Αν ένας ήταν τυφλός θα τον εξαπατούσαμε σε κάθε ευκαιρία;
- Αν κάποιος είχε νοητική στέρηση θα μοιραζόμασταν ισόποσα τον χρόνο για την φροντίδα του;
- Θα αναγνωρίζαμε ιδιαίτερα προνόμια στον γιατρό και τον δικαστή έναντι του χτίστη και του φούρναρη;
- Θα επιτρέπαμε σε έναν από εμάς να συγκεντρώνει προνόμια και μετά να τα χρησιμοποιεί για να επιβάλλεται στους υπόλοιπους;
- Θα περιμέναμε από τον αγρότη να εργάζεται περισσότερο και πιο πολλά χρόνια από τον δάσκαλο;
- Θα επιλέγαμε κάποιον για δήμαρχο;
- Θα περιμέναμε από όλους να γίνουν δήμαρχοι ή θα θεωρούσαμε πως, ας πούμε, ο χτίστης ή ο αγρότης δεν διαθέτουν τέτοια προσόντα;
- Θα αποδεχόμασταν οποιαδήποτε έκφραση της προσωπικής ιδιαιτερότητας; Αν ας πούμε η προσωπική ιδιαιτερότητα εκφραζόταν μέσα από την επίδειξη κυριαρχικότητας και επιβολής; Αν εκφραζόταν μέσα από την συγκέντρωση πλούτου; Αν εκφραζόταν με κρυφές κινήσεις διαμόρφωσης μυστικού δικτύου εξυπηρέτησης συμφερόντων κάποιας ομάδας μέσα στην κοινότητα;
Μετά ας αναρωτηθούμε:
τί είναι αυτό που μας αποτρέπει να διαμορφώνουμε της κοινωνίες μας με τον τρόπο που θα διαμορφώναμε τις σχέσεις μας σε ένα μικρό περιβάλλον οικείων προσώπων;
Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ι Ι
Αφετηρίες για μια συνταγματική διακήρυξη ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε πως όλοι οι άνθρωποι ανεξάρτητα από τις διαφορές στην όψη, την προσωπικότητα, τις ικανότητες, τις καταβολές και ό,τι άλλο μπορεί να μας διαφοροποιεί, είμαστε ίσοι μεταξύ μας και η ζωή του καθενός έχει την ίδια ακριβώς αξία με κάθε άλλου.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε πως κάθε άνθρωπος μπορεί και πρέπει να συνεισφέρει για την επιβίωση και την ευζωία την δική του και όλων των ανθρώπων ανάλογα με τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντά του. Αντίστοιχα, επιλέγουμε πως κάθε άνθρωπος πρέπει να είναι σε θέση να γίνεται, με ισότιμο τρόπο, αποδέκτης της συνεισφοράς των άλλων ανθρώπων στην κοινή ευζωία.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να αναγνωρίζουμε κάθε φυσικό αγαθό, όπως η γη, τα νερά και ο αέρας, κάθε ανθρώπινο δημιούργημα, και κάθε γνώση, ως κοινό κτήμα των ανθρώπων και των γενεών, το οποίο σε κανέναν δεν αναλογεί να οικειοποιείται κατά τρόπο που να στρέφεται σε βάρος των υπόλοιπων ανθρώπων αλλά και των μελλοντικών γενεών.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να ενθαρρύνουμε και να επιβραβεύουμε την δημιουργικότητα σε όλα τα επίπεδα των δραστηριοτήτων όπως η παραγωγή αγαθών, η ανάπτυξη υπηρεσιών, οι επιστήμες, οι τέχνες, η πολιτική και κοινωνική παιδεία, κ.ο.κ.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να φροντίζουμε, για την ανάπτυξη και διατήρηση της ποικιλότητας σε όλα τα πεδία των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, για την ανάπτυξη σύνθετων δικτύων μεταξύ των κοινοτήτων, και για την υποστήριξη των ανθρώπων και των κοινοτήτων που οι προσπάθειές τους οδηγούνται σε αδιέξοδο ή αποτυγχάνουν.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να προστατεύουμε την ζωή μας και τις μελλοντικές γενιές από την συγκέντρωση πλούτου, δύναμης, διοικητικής εξουσίας και κάθε είδους "ανωτερότητας" στα χέρια κοινωνικών ομάδων και ανθρώπων, εξασκούμενοι συνεχώς μέσα από τον διάλογο στην κοινωνική και πολιτική εγρήγορση, στην ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης, και στην διαμόρφωση και τήρηση κανόνων.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να προσδιοριζόμαστε ως τα όντα που ζουν αναζητώντας το ωραίο και το δίκαιο μέσα από την ανάπτυξη της συνείδησής μας, παρά ως τα όντα που επιδιώκουν το περισσότερο και το αναγκαίο μέσα από την ανάπτυξη των τεχνολογιών μας.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να εναρμονίζουμε τις ανάγκες μας και τις παρορμήσεις μας με τις δυνατότητες του περιβάλλοντος το οποίο σε κάθε περίπτωση θα αποτελεί το σπουδαιότερο κληροδότημα στις μελλοντικές γενιές.
Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Ε Ι Σ
[1] Η Αθηναϊκή Δημοκρατία ασφαλώς δεν υπήρξε ένα αυτοφυές δημιούργημα του ορθού λόγου, όπως κάποιοι αρέσκονται να την παρουσιάζουν, καθώς υπήρξε η απόπειρα εκλογικευμένης προσαρμογής των προγονικών εξισωτικών κανόνων των Αθηναϊκών φυλών στις νέες συνθήκες που οριζόντουσαν από την παραγωγική χρήση υπόδουλων ανθρώπων. Φυσικά μέσα σε ταξικές κοινωνίες κάθε τέτοια απόπειρα είναι καταδικασμένη σε αποτυχία καθώς η αποδοχή ότι υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι άνθρωποι αργά ή γρήγορα υπεισέρχεται στην διαμόρφωση των κοινωνικών όρων μεταξύ και των "ανώτερων" ελεύθερων πολιτών.
[2] Αυτή η περίοδος, για παράδειγμα στις Κυκλάδες, μοιάζει να λήγει σταδιακά πριν 4.300 χρόνια οπότε οι οικισμοί μεταφέρονται σε προστατευόμενες και οχυρωμένες τοποθεσίες ενώ ήδη, από την Μεσοποταμία μέχρι την Αίγυπτο έχουν εγκαθιδρυθεί πανίσχυρα συστήματα κυριαρχίας.
[3] Η αναφορά στο σύστημα δεν περιορίζεται στον καπιταλισμό αλλά σε κάθε σύστημα κυριαρχίας όπως διαμορφώνεται σταδιακά από την επινόηση της δουλείας μέχρι σήμερα.
Οι διδασκαλίες που επέβαλαν αυτή την αντίληψη ξεκινάν από την εποχή του Ομήρου.
Θα ήταν δε αυτονόητη επιλογή κάθε προοδευτικού ανθρώπου να αναγνωρίζει στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, όχι ένα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο παρά την ξεδιάντροπη και αντιανθρώπινη προπαγάνδα ενός νεοσύστατου συστήματος κυριαρχίας. Στην Ιλιάδα, ο Θερσίτης -εκφραστής της ανθρώπινης λογικής, γελοιοποιείται και ταπεινώνεται από τον Οδυσσέα, ενώ στην Οδύσσεια, ο άνακτας εξολοθρεύει τους πολλούς και ηθικά απαξιωμένους "μνηστήρες", ακυρώνοντας την εξισωτική τοτεμική παράδοση των ομότιμων στις αρχαϊκές κοινότητες και νομιμοποιώντας την προπολιτισμική "ζωική" οργάνωση των ανθρώπινων κοινωνιών.
[4] Κάθε σχήμα μπορεί να είναι διαβλητό από τους κρατικούς-παρακρατικούς μηχανισμούς και όχι μόνο όσα είναι αρχηγικά. Η ασπίδα που μπορούν να αναπτύσσουν τα κινήματα είναι η ευλαβική τήρηση κανόνων ισοτιμίας, δημοκρατίας και διαφάνειας, καθώς και η διαμόρφωση συνταγματικών αρχών που θα παραμένουν απαραβίαστες σε κάθε περίπτωση.
Τί επιδιώκει ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Να επιβάλλει έναν ιδανικό τύπο κοινωνίας; Μήπως έναν ιδανικό τύπο ανθρώπου; Να διώξει τους καπιταλιστές; Να καταργήσει την αστυνομία; Να δώσει λεφτά σε όλους;
Πώς μπορεί να πετυχαίνει τους στόχους του ένα κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Με την διαρκή αντιπαράθεση με την αστυνομία; Με σαμποτάζ στην κρατική μηχανή και στα μέσα παραγωγής; Με στρατιωτική αντιπαράθεση;
Οι επιδιώξεις ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής μπορούν να περιγραφούν μέσα στο γενικό πλαίσιο της επιδίωξης για έναν ειρηνικό κόσμο όπου οι άνθρωποι θα ζουν με αξιοπρέπεια.
Εμπόδιο για την διαμόρφωση ενός τέτοιου κόσμου δεν είναι από μόνος του ο καπιταλισμός, όσο η κυριαρχία των συμπεριφορών-αντιλήψεων που υπαγορεύουν πως η ανθρωπότητα, οι άνθρωποι και οι κοινωνίες, δεν έχουν άλλη επιλογή από το να εξελίσσονται επ' αόριστον μέσα σε έναν αέναο κύκλο ανταγωνισμού και μεγέθυνσης. Ο καπιταλισμός αποτελεί το πιο πρόσφατο στάδιο μιας ιστορικής διαδρομής η οποία στο σύνολό της προσδιορίζεται από την κυριαρχία αυτών των συγκεκριμένων συμπεριφορών-αντιλήψεων.
Αυτό λοιπόν που έχει να ανατρέψει ένα προοδευτικό κίνημα δεν είναι απλά ο καπιταλισμός αλλά οι συμπεριφορές-αντιλήψεις που συντηρούν τον κύκλο του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης.
Αυτές οι συμπεριφορές-αντιλήψεις κινούνται συνεχώς από τα πρόσωπα προς το σύνολο της κοινωνίας και αντίστροφα, ορίζοντας ένα συλλογικό φαντασιακό που θρέφεται από την ψευδαίσθηση της διαρκούς πορείας προς το "περισσότερο" και το "καλύτερο". Αυτή η ψευδαίσθηση συντηρείται από όσους, για τυχαίους λόγους, δεν περιλαμβάνονται σε αυτούς που κάθε φορά γίνονται βορά στον αγώνα για μεγέθυνση και κυριαρχία. Αυτή η ψευδαίσθηση επίσης κατευθύνει αυτούς που την θρέφουν και την αναπαράγουν, στο να εξαιρούν από το κάδρο της πραγματικότητας όσους περιθωριοποιούνται και αποκλείονται από την δυνατότα της ευζωίας, όσους καταστρέφονται από τους "περιφερειακούς" πολέμους σε μακρινές χώρες, όσους παράγουν αναγκαία ή "αναγκαία" προϊόντα με όρους δουλείας σε άλλες μακρινές χώρες κ.ο.κ.
Το σημαντικότερο φαινόμενο που επιφέρει ο κύκλος του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης είναι η αναλγησία, η ακύρωση δηλαδή του κρίσιμου για την ανθρώπινη υπόσταση ιδιώματος, της σύνδεσης των ανθρώπων μέσα από το αμοιβαίο ενδιαφέρον για την κοινή ευζωία. Ταυτόχρονα, ο κύκλος του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης αναδεικνύει σε καθοριστικό παράγοντα την πεποίθηση της υπεροχής, της ανωτερότητας του καθενός που για οποιονδήποτε λόγο παραμένει ενεργός μέσα σε αυτόν τον κύκλο, απέναντι σε όλους αυτούς που βλέπουν τις ζωές τους να περιορίζονται ή και να καταστρέφονται κυριολεκτικά.
Επομένως, ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής έχει στην ευθύνη του να αναζητήσει τρόπους ώστε να πετύχει:
- την διακοπή του κύκλου ανταγωνισμού-μεγέθυνσης,
- την ανάδειξη του αμοιβαίου ενδιαφέροντος για την κοινή ευζωία ως ρυθμιστή των ανθρώπινων σχέσεων και,
- την απαξίωση των μηχανισμών που εισάγουν τόσο στο προσωπικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο, την όποια οικονομική, εθνική, πολιτισμική, θρησκευτική, επιστημονική, ιδεολογική, συντεχνιακή "ανωτερότητα" ως υποβολέα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης.
Αυτά τα τρία σημεία μαζί με το κείμενο της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αποτελούν ίσως την καλύτερη πυξίδα ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής.
> Πώς μπορεί να προσεγγίζει τους στόχους του ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Γνωρίζουμε πως η μεγέθυνση και η ισχυροποίηση αποτελούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την επιβίωση κάθε ανταγωνιστικού-κυριαρχικού συστήματος. Αντίστοιχα, γνωρίζουμε πως η επίτευξη μεγέθυνσης και η απόκτηση ισχύος μπορούν να μετατρέψουν, σχεδόν με αυτόματο τρόπο, οποιοδήποτε περιβάλλον σε ανταγωνιστικό, εκκινώντας τον κύκλο ανταγωνισμού-μεγέθυνσης.Γνωρίζουμε ακόμα πως η μεγέθυνση και η ισχυροποίηση μπορούν να εξυπηρετούνται αποτελεσματικά μόνο μέσα σε συστήματα συγκεντρωτισμού της οικονομίας και της διοίκησης.
Ο ανταγωνισμός με λίγα λόγια και ο συγκεντρωτισμός πάνε χέρι-χέρι. Εύκολα κατανοούμε πως ο συγκεντρωτισμός διαμορφώνει, συντηρεί και ισχυροποιεί εξουσίες που εργάζονται μεθοδικά με όσα μέσα διαθέτουν για την αυτοσυντήρησή τους, μαζί όμως και για την συντήρηση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος που διαμορφώνουν οι ίδιες και που συνήθως είναι αυτό το ίδιο που τις αφανίζει. Η καταστροφή είναι πάντα η κορύφωση σε αυτή την αλληλουχία επιδιώξεων.
Έχουμε όλα τα στοιχεία για να συνθέσουμε κρίσιμη γνώση για τις καταβολές μας ως άνθρωποι, και αυτή η γνώση μας λέει με απλά λόγια: Η ανθρωπότητα στο μακρινό παρελθόν κατάφερε να προοδεύσει περιορίζοντας, με συνειδητό τρόπο, την καταστροφή που επιφέρει ο ανταγωνισμός. Αυτό το επίτευγμα, μάλιστα, θα μπορούσαμε να το τοποθετήσουμε στην εκκίνηση της ύπαρξης της ανθρωπότητας και του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο λόγος, η συνεργασία και η δημιουργικότητα στέκονται για την ανθρωπότητα ανέκαθεν στον αντίποδα του ανταγωνισμού, της μεγέθυνσης και της καταστροφής.
Σε αντίθεση με τις κυρίαρχες διδασκαλίες η "χρυσή" περίοδος της ανθρωπότητας δεν είναι τα πενήντα χρόνια της Αθηναϊκής "Δημοκρατίας"[1] αλλά η κατά πολύ μεγαλύτερη περίοδος του ελεύθερου Προμηθέα[2] κατά την οποία οι πόλεις υπήρξαν ανοχύρωτες, χωρίς κεντρική διοίκηση, ενώ τα προϊόντα, οι γνώσεις και οι τεχνολογίες ταξίδευαν από την Κασπία προς όλη την Μεσόγειο και τα Ευρωπαϊκά ποτάμια συμπλέγματα.
Γίναμε άνθρωποι προσπαθώντας να ακυρώσουμε την καταστροφή που επιφέρει ο ανταγωνισμός. Και το καταφέραμε όποτε αξιοποιώντας τον λόγο συνεργαστήκαμε ισότιμα σε έναν σκοπό: να μην επιτρέπουμε την συγκέντρωση οποιασδήποτε μορφής ισχύος στα χέρια προσώπων και ομάδων. Τα περισσότερα από τα ταμπού-νόμοι των αρχαϊκών κοινωνιών αποτυπώνουν ακριβώς αυτήν την προσπάθεια: της εξάλειψης της πιθανότητας να δημιουργηθεί μέσα στην κοινότητα συγκέντρωση πλούτου, ισχύος και οποιασδήποτε μορφής διαρκούς εξουσίας.
Αν αναλογιστούμε ότι ο κόσμος μας σήμερα περιστρέφεται γύρω από τον ανταγωνισμό, την μεγέθυνση, τον συγκεντρωτισμό, την εξουσία και την καταστροφή, είναι εύκολο να διακρίνουμε τις αφετηρίες ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής: την συνεργασία, τον περιορισμό των μεγεθών, την αποκέντρωση και την ποικιλότητα, την συλλογικότητα και την δημιουργία.
Η ασφάλεια του υφιστάμενου συστήματος βρίσκεται στην αντίληψη που το ίδιο επέβαλε,[3] πως, ο καθένας μας μπορεί να υπάρχει μόνο ανταγωνιζόμενος με επιτυχία όλους τους άλλους ανθρώπους. Διδάσκει δηλαδή το υφιστάμενο σύστημα πως, πετυχημένοι άνθρωποι γινόμαστε όταν καταφέρνουμε να επιβαλόμαστε στα άλλα άτομα του είδους μας ανάλογα όπως και οι θαλάσσιοι ελέφαντες, με μόνη διαφορά πως αντί να μεγεθύνουμε την μάζα μας θα πρέπει να μεγεθύνουμε τα εξωσωματικά εφόδιά μας. Ακυρώνοντας αυτή την αντίληψη έμπρακτα, το σύστημα θα βρεθεί μετέωρο από το κύριο ιδεολογικό υπόβαθρό του.
> Τί είναι ανατροπή;
Έχει εμπεδωθεί πως ως ανατροπή δεν έχουμε λόγο να υπολογίζουμε την μεταστροφή ενός συστήματος κυριαρχίας που προσδιορίζεται από την οικονομική υπεροχή, σε ένα άλλο που προσδιορίζεται από την ιδεολογική, θεολογική, στρατιωτική ή όποια άλλη υπεροχή. Άρα η όποια επιδίωξη ανατροπής της χρηματιστικής κυριαρχίας πρέπει να εμπεριέχει την ασφάλεια πως δεν θα οδηγήσει στην εδραίωση ενός άλλου είδους συστήματος κυριαρχίας.Είναι σημαντικό να αναφερόμαστε σε μία προοδευτική κοινωνική ανατροπή και όχι γενικά στην ανατροπή του υφιστάμενου συστήματος, και άρα, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, έχουμε να αναζητούμε τόσο το περιεχόμενο της προόδου όσο και της ανατροπής.
Η έννοια της προόδου των ανθρώπων και των κοινωνιών μας θα μπορούσε να περιγραφεί ως, η ικανότητά μας να συνδιαλεγόμαστε για το τί είναι ωραίο και τί δίκαιο, και να εργαζόμαστε ώστε οι μεταξύ μας σχέσεις να διαμορφώνονται κατά τον τρόπο που επιλέγουμε.
Είναι ολότελα απίθανο να υπάρξει κάποια ανατροπή προς την κατεύθυνση του ωραίου και του δίκαιου προερχόμενη από κάποιες φυσικές νομοτέλειες. Τέτοιες προσδοκίες μπορεί ίσως να αναλογούν σε θαλάσσιους ελέφαντες αλλά όχι σε ανθρώπους που μπορούν να κατανοούν τις συνέπειες της μιάς ή της άλλης επιλογής τους, και να συνεργάζονται για την επίτευξη του ενός ή του άλλου σκοπού. Δεν μπορούμε να προσδοκούμε από τους 19 αποκλεισμένους από την αναπαραγωγή θαλάσσιους ελέφαντες να συνεργαστούν για να μεταπείσουν τον 1 κυρίαρχο θαλάσσιο ελέφαντα για την στάση του και την αδικία στην οποία τους υποβάλλει. Ούτε περιμένουμε από αυτά τα όντα να συμπράξουν και με την βία να καθαιρέσουν τον δυνάστη από την θέση του, προκειμένου να διαμορφώσουν μεταξύ τους ένα δίκαιο σύστημα. Δυστυχώς για τους θαλάσσιους ελέφαντες μόνο μία φυσική νομοτέλεια θα μπορούσε να ακυρώσει την δυστυχία που προκαλούν ελάχιστοι σε όλους τους υπόλοιπους. Από την άλλη όμως, για εμάς τους ανθρώπους, η αναζήτηση του δικαιότερου και η σύμπραξη για την επίτευξή του αποτελούν αυτονόητες ενέργειες, στις οποίες όταν δεν προβαίνουμε θέτουμε υπό αμφισβήτηση ακόμα και την ανθρώπινη υπόστασή μας.
Το ζητούμενο όμως της δικαιοσύνης, όταν αναδύεται, τις περισσότερες φορές έχει ως περιεχόμενο την βελτίωση των προσωπικών όρων διαβίωσης με κριτήριο τους ανθρώπους που απολαμβάνουν περισσότερα πράγματα από εμάς, αδιαφορώντας για την κατάσταση όσων απολαμβάνουν λιγότερα ή και καθόλου.
Αυτή η "ιδιοτελής δικαιοσύνη" εκφράζεται με έναν παράδοξο τρόπο:
Το ενδιαφέρον των πολλών εξαντλείται στην κατεύθυνση της μεγιστοποίησης των αγαθών που μπορεί να απολαμβάνει ο καθένας ιδιωτικά έχοντας ως κριτήριο αυτούς που έχουν περισσότερα, και δεν επεκτείνεται στην κατεύθυνση του δίκαιου μοιράσματος μεταξύ όλων των ανθρώπων ανεξαιρέτως.
Η ανταγωνιστική καθημερινότητα και οι κυρίαρχες διδασκαλίες καθοδηγούν τον καθένα να αντιλαμβάνεται το κοινωνικό περιβάλλον και τον εαυτό του περισσότερο σαν θαλάσσιος ελέφαντας παρά σαν άνθρωπος. Με την ορολογία του συστήματος, η κοινωνική αδικία που προκαλούμε μας καταλογίζεται μέσα στον ανταγωνιστικό στίβο της κοινωνίας ως επιτυχία. Έτσι, ο ανταγωνισμός και η επιδίωξη της επιτυχίας γίνονται για κάθε άνθρωπο χειροπιαστός στόχος από τον οποίο αν παρεκλίνει, γνωρίζει πως κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί όμοια με έναν από τους 19 αδύναμους θαλάσσιους ελέφαντες. Η έννοια της δικαιοσύνης, κινούμενη μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμα και στην καλύτερη έκφρασή της, απέχει από το να συμπεριλαμβάνει το σύνολο της ανθρώπων μιας κοινότητας, πόσω μάλλον όλης της ανθρωπότητας.
Έτσι, εκτός από τους "αποτυχημένους" αναξιοπαθούντες της διπλανής πόρτας τους οποίους με ευκολία, λόγω βέβαια της έκδηλης "αποτυχίας" τους, εξαιρούμε από το κάδρο της κοινωνικής ευμάρειας, εξαιρούμε από αυτό με περίσσεια αναλγησία και απερισκεψία και τους εργάτες-σκλάβους τού αναπτυσσόμενου κόσμου που παράγουν για εμάς τα περισσότερα από τα αγαθά που καταναλώνουμε.
Η πρόοδος, ως ανταγωνισμός και μεγέθυνση, και η επιτυχία, ως αναλγησία και απανθρωπιά, παρουσιάζονται συνεχώς γύρω μας ως διδασκαλίες που μας παροτρύνουν να αναπαράγουμε ένα βαθειά αντιανθρώπινο κοινωνικό σύστημα. Δεν υπάρχει όμως καμμία περίπτωση να συντελείται κάποιου είδους πρόοδος, αν αυτή δεν προκύπτει ως προϊόν συνειδητών επιλογών που κάνουν άνθρωποι προκειμένου να προσεγγίζουν το ωραίο και το δίκαιο.
> Ποιά μέσα έχει στην διάθεσή του ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα θα ήταν χρήσιμο να αναλογιζόμαστε την πρόοδο ως το αποτέλεσμα των επιλογών μας που καθοδηγούνται από την χρήση του λόγου στην αναζήτηση του ωραίου και του δίκαιου, ενώ την οπισθοδρόμηση ως το αποτέλεσμα των επιλογών μας που καθοδηγούνται από άλογες παρορμήσεις.
Κάθε άνθρωπος και κάθε κοινωνία παλεύει μέσα στην αντίφαση που δημιουργεί η ανθρώπινη υπόσταση, ο λόγος απέναντι στην παρόρμηση, το ωραίο απέναντι στο εύκολο, το δίκαιο απέναντι στο εφικτό.
Είναι χρήσιμο ακόμα να αναλογιζόμαστε πως αυτή η πάλη ούτε θα έχει ποτέ κάποια οριστική κατάληξη, ούτε και θα ήταν ποτέ δυνατόν να συντελεστεί με έναν τρόπο, με μία μέθοδο, ή με την βεβαιότητα πως οι επιδιώξεις μας εξυπηρετούνται μόνο από πράξεις που αξιολογούνται ως κατάλληλες από κάποιους ανθρώπους και όχι από άλλες που αξιολογούνται ως κατάλληλες από άλλους ανθρώπους.
Ως προοδευτική κοινωνική ανατροπή λοιπόν, θα μπορούσαμε να ορίσουμε την στιγμή που η πάλη κάθε ανθρώπου και κάθε κοινωνίας θα αρχίσει να συντελείται, όλο και περισσότερο, μέσα σε ένα πλαίσιο που θα ορίζεται από τον λόγο των ανθρώπων, βάζοντας στο περιθώριο το σημερινό πλαίσιο το οποίο αναδεικνύει και νομιμοποιεί ως αφετηρία κάθε προσπάθειας τις αδιέξοδες παρορμήσεις που αλληλοτροφοδοτούν το σύστημα ανταγωνισμός-μεγέθυνση.
Γίνεται έτσι προφανές ότι, για κάθε άνθρωπο και για κάθε συλλογικότητα που επιδιώκει μια προοδευτική κοινωνική ανατροπή, ο σκοπός είναι ταυτόσημος με το μέσο, καθώς το μέσο αποτελεί στην πραγματικότητα τον σκοπό αυτής της αέναης προσπάθειας.
Αφού δε, σε αυτή την περίπτωση το μέσο αποτελεί τον σκοπό, θα ήταν ολότελα παράδοξο ένα κίνημα για την προοδευτική κοινωνική ανατροπή να προφασίζεται πως "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα" και να δικαιολογεί επιλογές και ενέργειές του κατ' αυτόν τον τρόπο.
> Μπορεί, λοιπόν, να υπάρξει κάποια εξουσία που θα απαλλάξει τους ανθρώπους από τα δεινά της εξουσίας; Ή, μπορεί να υπάρξει κάποια βία που θα καταργήσει την βία;
Κάποιοι υπερασπίζονται, αφού προηγουμένως προνοήσουν να αναθέσουν το προνόμιο της εξουσίας και της βίας στον εαυτό τους, πως, ναί, μπορεί να υπάρξει τόσο εξουσία, όσο και βία προς όφελος των περισσότερων. Στην φαντασία τους, είναι οι κατάλληλοι για να τους ανατεθεί το Κράτος ώστε να εξασκήσουν αυτά τα προνόμια με ιδανικό τρόπο, εισάγοντας έναν συγκεντρωτισμό με αγαθό σκοπό και μία βία με καλές προθέσεις.
Όσο δύσκολο και αν είναι, θα πρέπει να εξασκηθούμε ώστε να αναγνωρίζουμε πως τέτοιου είδους μεγαλόσχημες πεποιθήσεις είναι πλήρως ενσωματωμένες στο σύστημα μέσα στο οποίο κάθε άνθρωπος και κάθε ομάδα παρουσιάζονται υποχρεωμένοι να ανταγωνίζονται και να μεγεθύνονται διαρκώς. Αδιάφορο αν χρησιμοποιούνται για αυτό τον σκοπό ως εφόδια, άλλοτε τα μέσα παραγωγής και άλλοτε εξιδανικευμένες ιδεολογίες και δεισιδαιμονίες.
Αναμφίβολα, μια προοδευτική ανατροπή εκφράζεται με την αποδυνάμωση της εξουσίας, την αποδυνάμωση της βίας και την αποδυνάμωση του συγκεντρωτικού Κράτους το οποίο γεννήθηκε για να αποτελεί τον φορέα κάθε μεγεθυνόμενης εξουσίας και κάθε μεγεθυνόμενης βίας. Η εξουσία και η βία βέβαια, μπορούν να ξεφυτρώνουν οπουδήποτε, ακόμα και χωρίς την ύπαρξη ενός συγκεντρωτικού Κράτους και αυτό δεν πρέπει να διαφεύγει από την αντίληψη κάθε ανθρώπου.
Οι νομοθέτες στις σύγχρονες κοινωνίες έχουν ξεχάσει τις αφετηρίες των κανόνων των αρχαϊκών κοινωνιών σύμφωνα με τις οποίες για κάθε τι που όλοι θα ήθελαν αλλά δεν πρέπει να το έχουν, αφού η επιδίωξη της απόκτησής του επιφέρει ανταγωνισμό και καταστροφή, η κοινωνία ορίζει περιορισμούς ώστε τελικά να μην το έχει κανείς. Η απλότητα και η δραστικότητα με την οποία αυτοί οι περιορισμοί τεθόντουσαν στις ολιγομελείς αρχαϊκές κοινωνίες, ούτως ή άλλως δεν θα μπορούσε να έχει εφαρμογή στις πολυπληθείς κοινωνίες που προέκυψαν από την ανάγκη των εξουσιών να ισχυροποιούνται μεγεθυνόμενες και στις οποίες κοινωνίες δημιουργούνται τάξεις εκπροσώπων και γραφειοκρατικοί οργανισμοί με "ένστικτα" και αντανακλαστικά αυτοσυντήρησης.
Δεν είναι όμως ο αριθμός των ανθρώπων που κρατά καθηλωμένες τις σύγχρονες κοινωνίες στο σύστημα ανταγωνισμός-μεγέθυνση αλλά δύο πολύ πιο ανησυχητικές αιτίες:
- η εδραίωση της πεποίθησης πως, δεν αναλογεί σε όλους τους ανθρώπους το ίδιο επίπεδο ευζωίας ούτε και οι ίδιες απολαύσεις, και,
- η εδραίωση ενός κράτους-προστάτη των κυρίαρχων, το οποίο διαρκώς αναβαθμίζεται με σκοπό οι καταστροφές που προκαλούν οι κυρίαρχοι να μην αγγίζουν τους ίδιους, αλλά μόνο τους άλλους, οι οποίοι ούτως ή άλλως για τους κυρίαρχους, κάποιοι περισσότερο και κάποιοι λιγότερο, δεν είναι παρά ανθρώπινα κοπάδια.
> Ποιό είναι τέλος πάντων αυτό το προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής και πότε θα κάνει αισθητή την παρουσία του;
Αυτό το κίνημα υπάρχει άλλοτε ως εκλάμψεις στοχασμού και άλλοτε ως εκλάμψεις συμπεριφορών και πράξεων που προέρχονται από ανθρώπους και κινήματα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Χωρίς αμφιβολία από την στιγμή που συντελέστηκε υποδούλωση ανθρώπου για πρώτη φορά. Θα ήταν ευχής έργο να γινόταν καθοριστική η παρουσία του προτού οι διδασκαλίες της αμετροέπειας και οι αλόγιστες παρορμήσεις καταστρέψουν κάθε τι όμορφο που υπάρχει στον κόσμο και κάθε τί όμορφο που έχουν φτιάξει ή μπορούν να φτιάχνουν οι άνθρωποι.
> Η πράξη τώρα
Η αξία της ανθρώπινης ζωής
- Μπορούμε να απορρίπτουμε ως αντιανθρώπινη την διαβάθμιση της ανθρώπινης ζωής σε άξια και ανάξια;
- Μπορούμε να απορρίπτουμε ως αντιανθρώπινη την ιδέα ότι, αυτονόητα υπάρχουν άνθρωποι που πετυχαίνουν και άλλοι που αποτυχαίνουν και πως, αυτοί που αποτυχαίνουν είναι ένοχοι και υπόλογοι για την ανικανότητά τους να αντεπεξέρχονται στις απαιτήσεις της ζωής;
- Μπορούμε να αναζητούμε, να αποκαλύπτουμε και να απορρίπτουμε όποιες εκδηλώσεις "επιτυχίας" αποσκοπούν στην επιβολή μέσα από την απαξίωση των άλλων;
- Μπορούμε να διαχειριζόμαστε την ανάγκη του καθενός μας να νοιώθει σημαντικός κατά τρόπο που να μην περιλαμβάνει την κυριαρχία πάνω σε άλλους;
- Μπορούμε σε κάθε πράξη επιβολής και κυριαρχικότητας να αναγνωρίζουμε τον αποτρόπαιο και αντιανθρώπινο εαυτό μας;
- Μπορούμε να μην αναγνωρίζουμε κανέναν άνθρωπο ως αυθεντία σε θέματα που αφορούν την ύπαρξη και την συνύπαρξή μας;
- Μπορούμε να αναγνωρίζουμε σε κάθε άνθρωπο που περιθωριοποιείται από τους μηχανισμούς των "επιτυχημένων" το δικαίωμα να εξεγείρεται για να ακυρώσει την αδικία που υφίσταται και να ανακτήσει την ισότιμη ανθρώπινη υπόστασή του;
Ταυτόχρονα,
- Μπορούμε να μην συμμετέχουμε σε καμμία μεγέθυνση που θρέφει εξουσίες;
- Μπορούμε να αμφισβητούμε και να ακυρώνουμε κάθε τι που μπορεί να γίνεται εργαλείο κυριαρχίας στα χέρια των ισχυρών;
- Μπορούμε να επαναορίζουμε την σημασία και την χρήση της ιδιοκτησίας;
- Μπορούμε να προστατεύουμε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη από την μετατροπή της σε χρηστικό εργαλείο, σε παραγωγικό αριθμό, σε χρηματιστικό μέγεθος;
- Μπορούμε να γυρνάμε την πλάτη σε ό,τι περιορίζει την προοπτική ενός ανθρώπινου βίου τόσο για τις σημερινές γενιές όσο και για τους απογόνους μας;
Μπορούμε χωρίς αμφιβολία και, ούτως ή άλλως, πάντα υπάρχουν κάποιοι που το επιχειρούν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι για την εφαρμογή στην ζωή μας των περισσότερων από αυτά χρειάζεται προσωπική και συλλογική προσπάθεια στο επίπεδο του πολιτισμού. Δηλαδή, χρειάζεται μια νέα αφήγηση τόσο για την έννοια της ευζωίας όσο και για την έννοια του κοινωνικού δεσμού, η οποία να ακυρώσει τις αφηγήσεις της ιδιωτικής ευζωίας, της χρηματιστικής-ποσοτικής μεγέθυνσης, της ιεραρχίας και της επιβολής.
Η σημασία της σύνθεσης και της ποικιλότητας
Τα αρχηγικά σχήματα έχουν αποτύχει καθώς, εκτός τού ότι είναι διαβλητά από το σύστημα[4] αναπαράγουν κατά γράμμα την δομή του συστήματος από το οποίο θέλουμε να απαλλαγούμε.
Τα ιδεολογικά σχήματα δε, αποτυγχάνουν ακατάπαυστα και είναι λογικό αφού, κάθε ιδεολογία αποτελεί προϊόν των γνώσεων και των αντιλήψεων μιας συγκεκριμένης εποχής. Κάθε παγιωμένη θεώρηση του κόσμου, μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο είναι ήδη ξεπερασμένη.
Το σημαντικότερο όμως πρόβλημα και που αφορά τόσο τα αρχηγικά όσο και τα ιδεολογικά σχήματα γενικότερα, είναι πως οι λύσεις που διατυπώνει καθένα από αυτά παρουσιάζονται ως ανταγωνιστικές προς τις λύσεις που διατυπώνουν όλα τα άλλα. Με λίγα λόγια ο πυρήνας κάθε τέτοιου σχήματος είναι βουτηγμένος στον πολιτισμό του ανταγωνισμού, της μεγέθυνσης και της επιβολής.
Στο Τέλειο Κράτος δε που αναφέρεται ο Ανδρέας Γεωργίου, στην "ιδανική" κορύφωση δηλαδή της κοινωνικής οργάνωσης μέσα από ένα κοινωνικό σύστημα όπου όλα θα είναι υπολογισμένα μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, είτε προς όφελος μιας ολιγαρχίας είτε όμως και στο όνομα των πολλών, θα πρέπει να αναγνωρίζουμε τον μεγαλύτερο εφιάλτη της ανθρωπότητας.
Με λίγα λόγια, σε κανένα ιδεολογικό σχήμα δεν αναλογεί να αναγνωρίζουμε την "σωτηρία" της ανθρωπότητας γιατί αμέσως, ακόμα και αν -ως εκ θαύματος- ένα τόσο μεγαλεπίβολο σχέδιο μπορέσει να εφαρμοστεί, θα εγκλωβίσει την ανθρωπότητα σε ακραία και καταστροφικά αδιέξοδα.
Από την άλλη, ό,τι μπορεί να διαδρά, να συνθέτει τον εαυτό του και το περιβάλλον, μαζί και να ανασυντίθεται ολοένα, να γεννά καινοτομίες και ποικιλότητα από το πεδίο των συμπεριφορών μέχρι την παραγωγή αγαθών και την διατύπωση θεωριών, και όλα αυτά με σεβασμό και αγάπη στην μοναδικότητα της κάθε ανθρώπινης ύπαρξης, με έγνοια για την αναζήτηση του ωραίου και του δίκαιου, αποτελεί την πυγολαμπίδα, τον φακό ή το αστέρι που φωτίζει για τους ανθρώπους έναν δρόμο ανθρώπινο.
Μια φανταστική κοινότητα
Αν φανταζόμασταν τον εαυτό μας μέσα σε μία ολιγάριθμη και μαγικά αυτάρκη κοινότητα, ας πούμε μέχρι τριάντα ανθρώπων, όπου όλοι θα έπρεπε να εργάζονται, ποιοί θα ήταν οι κανόνες συνύπαρξης και διοικητικής οργάνωσης της κοινότητας;
- Θα επιλέγαμε να σχετιζόμαστε ερωτικά με ελεύθερη βούληση και ισότιμα ή κάποιοι θα είχαν ιδιαίτερα προνόμια;
- Θα επιλέγαμε κάποιοι να έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε αγαθά;
- Αν ένας ήταν τυφλός θα τον εξαπατούσαμε σε κάθε ευκαιρία;
- Αν κάποιος είχε νοητική στέρηση θα μοιραζόμασταν ισόποσα τον χρόνο για την φροντίδα του;
- Θα αναγνωρίζαμε ιδιαίτερα προνόμια στον γιατρό και τον δικαστή έναντι του χτίστη και του φούρναρη;
- Θα επιτρέπαμε σε έναν από εμάς να συγκεντρώνει προνόμια και μετά να τα χρησιμοποιεί για να επιβάλλεται στους υπόλοιπους;
- Θα περιμέναμε από τον αγρότη να εργάζεται περισσότερο και πιο πολλά χρόνια από τον δάσκαλο;
- Θα επιλέγαμε κάποιον για δήμαρχο;
- Θα περιμέναμε από όλους να γίνουν δήμαρχοι ή θα θεωρούσαμε πως, ας πούμε, ο χτίστης ή ο αγρότης δεν διαθέτουν τέτοια προσόντα;
- Θα αποδεχόμασταν οποιαδήποτε έκφραση της προσωπικής ιδιαιτερότητας; Αν ας πούμε η προσωπική ιδιαιτερότητα εκφραζόταν μέσα από την επίδειξη κυριαρχικότητας και επιβολής; Αν εκφραζόταν μέσα από την συγκέντρωση πλούτου; Αν εκφραζόταν με κρυφές κινήσεις διαμόρφωσης μυστικού δικτύου εξυπηρέτησης συμφερόντων κάποιας ομάδας μέσα στην κοινότητα;
Μετά ας αναρωτηθούμε:
τί είναι αυτό που μας αποτρέπει να διαμορφώνουμε της κοινωνίες μας με τον τρόπο που θα διαμορφώναμε τις σχέσεις μας σε ένα μικρό περιβάλλον οικείων προσώπων;
Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ι Ι
Αφετηρίες για μια συνταγματική διακήρυξη ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε πως όλοι οι άνθρωποι ανεξάρτητα από τις διαφορές στην όψη, την προσωπικότητα, τις ικανότητες, τις καταβολές και ό,τι άλλο μπορεί να μας διαφοροποιεί, είμαστε ίσοι μεταξύ μας και η ζωή του καθενός έχει την ίδια ακριβώς αξία με κάθε άλλου.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε πως κάθε άνθρωπος μπορεί και πρέπει να συνεισφέρει για την επιβίωση και την ευζωία την δική του και όλων των ανθρώπων ανάλογα με τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντά του. Αντίστοιχα, επιλέγουμε πως κάθε άνθρωπος πρέπει να είναι σε θέση να γίνεται, με ισότιμο τρόπο, αποδέκτης της συνεισφοράς των άλλων ανθρώπων στην κοινή ευζωία.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να αναγνωρίζουμε κάθε φυσικό αγαθό, όπως η γη, τα νερά και ο αέρας, κάθε ανθρώπινο δημιούργημα, και κάθε γνώση, ως κοινό κτήμα των ανθρώπων και των γενεών, το οποίο σε κανέναν δεν αναλογεί να οικειοποιείται κατά τρόπο που να στρέφεται σε βάρος των υπόλοιπων ανθρώπων αλλά και των μελλοντικών γενεών.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να ενθαρρύνουμε και να επιβραβεύουμε την δημιουργικότητα σε όλα τα επίπεδα των δραστηριοτήτων όπως η παραγωγή αγαθών, η ανάπτυξη υπηρεσιών, οι επιστήμες, οι τέχνες, η πολιτική και κοινωνική παιδεία, κ.ο.κ.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να φροντίζουμε, για την ανάπτυξη και διατήρηση της ποικιλότητας σε όλα τα πεδία των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, για την ανάπτυξη σύνθετων δικτύων μεταξύ των κοινοτήτων, και για την υποστήριξη των ανθρώπων και των κοινοτήτων που οι προσπάθειές τους οδηγούνται σε αδιέξοδο ή αποτυγχάνουν.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να προστατεύουμε την ζωή μας και τις μελλοντικές γενιές από την συγκέντρωση πλούτου, δύναμης, διοικητικής εξουσίας και κάθε είδους "ανωτερότητας" στα χέρια κοινωνικών ομάδων και ανθρώπων, εξασκούμενοι συνεχώς μέσα από τον διάλογο στην κοινωνική και πολιτική εγρήγορση, στην ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης, και στην διαμόρφωση και τήρηση κανόνων.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να προσδιοριζόμαστε ως τα όντα που ζουν αναζητώντας το ωραίο και το δίκαιο μέσα από την ανάπτυξη της συνείδησής μας, παρά ως τα όντα που επιδιώκουν το περισσότερο και το αναγκαίο μέσα από την ανάπτυξη των τεχνολογιών μας.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να εναρμονίζουμε τις ανάγκες μας και τις παρορμήσεις μας με τις δυνατότητες του περιβάλλοντος το οποίο σε κάθε περίπτωση θα αποτελεί το σπουδαιότερο κληροδότημα στις μελλοντικές γενιές.
Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Ε Ι Σ
[1] Η Αθηναϊκή Δημοκρατία ασφαλώς δεν υπήρξε ένα αυτοφυές δημιούργημα του ορθού λόγου, όπως κάποιοι αρέσκονται να την παρουσιάζουν, καθώς υπήρξε η απόπειρα εκλογικευμένης προσαρμογής των προγονικών εξισωτικών κανόνων των Αθηναϊκών φυλών στις νέες συνθήκες που οριζόντουσαν από την παραγωγική χρήση υπόδουλων ανθρώπων. Φυσικά μέσα σε ταξικές κοινωνίες κάθε τέτοια απόπειρα είναι καταδικασμένη σε αποτυχία καθώς η αποδοχή ότι υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι άνθρωποι αργά ή γρήγορα υπεισέρχεται στην διαμόρφωση των κοινωνικών όρων μεταξύ και των "ανώτερων" ελεύθερων πολιτών.
[2] Αυτή η περίοδος, για παράδειγμα στις Κυκλάδες, μοιάζει να λήγει σταδιακά πριν 4.300 χρόνια οπότε οι οικισμοί μεταφέρονται σε προστατευόμενες και οχυρωμένες τοποθεσίες ενώ ήδη, από την Μεσοποταμία μέχρι την Αίγυπτο έχουν εγκαθιδρυθεί πανίσχυρα συστήματα κυριαρχίας.
[3] Η αναφορά στο σύστημα δεν περιορίζεται στον καπιταλισμό αλλά σε κάθε σύστημα κυριαρχίας όπως διαμορφώνεται σταδιακά από την επινόηση της δουλείας μέχρι σήμερα.
Οι διδασκαλίες που επέβαλαν αυτή την αντίληψη ξεκινάν από την εποχή του Ομήρου.
Θα ήταν δε αυτονόητη επιλογή κάθε προοδευτικού ανθρώπου να αναγνωρίζει στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, όχι ένα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο παρά την ξεδιάντροπη και αντιανθρώπινη προπαγάνδα ενός νεοσύστατου συστήματος κυριαρχίας. Στην Ιλιάδα, ο Θερσίτης -εκφραστής της ανθρώπινης λογικής, γελοιοποιείται και ταπεινώνεται από τον Οδυσσέα, ενώ στην Οδύσσεια, ο άνακτας εξολοθρεύει τους πολλούς και ηθικά απαξιωμένους "μνηστήρες", ακυρώνοντας την εξισωτική τοτεμική παράδοση των ομότιμων στις αρχαϊκές κοινότητες και νομιμοποιώντας την προπολιτισμική "ζωική" οργάνωση των ανθρώπινων κοινωνιών.
[4] Κάθε σχήμα μπορεί να είναι διαβλητό από τους κρατικούς-παρακρατικούς μηχανισμούς και όχι μόνο όσα είναι αρχηγικά. Η ασπίδα που μπορούν να αναπτύσσουν τα κινήματα είναι η ευλαβική τήρηση κανόνων ισοτιμίας, δημοκρατίας και διαφάνειας, καθώς και η διαμόρφωση συνταγματικών αρχών που θα παραμένουν απαραβίαστες σε κάθε περίπτωση.
20160602
20160519
Η μάχη της ορολογίας / Ιστορία και ιστορικότητα
Ιστορία και ιστορικότητα
Γιατί συσχετίζουμε την Ιστορία και την ιστορικότητα με την ποσότητα των δεδομένων τα οποία είναι προσβάσιμα από εμάς σε συγκεκριμένο χρόνο ή, άλλοτε, με την ένταση των φαινομένων που μας παρουσιάζονται;
Γιατί αποδίδουμε στους Ίνκας ιστορικότητα ενώ σε μία φυλή του Αμαζονίου μη-ιστορικότητα;
Μήπως η απαξιωτική αναφορά σε άγριους, ανίκανους να παράξουν κοινωνικά φαινόμενα άξια της ιστορικότητας, φανερώνει μονάχα την ανικανότητά μας να αντιληφθούμε το μέγεθος της αποτυχίας που περιέχει ακριβώς το είδος της ιστορικότητας που υμνολογούμε;
Μήπως οι αυτοθαυμαστικές αναφορές στην κοινωνική καινοτομία ως μοχλού της ιστορικότητας μπορούν να μεταφραστούν απλά σε θαυμασμό προς την ανάγκη των καταστροφικών ανταγωνιστικών κοινωνιών να μεγεθύνονται από την στιγμή που επινόησαν και επέβαλαν την υποδούλωση ανθρώπινων όντων και έχοντας παγιδευτεί στον φαύλο κύκλο ανταγωνισμού-μεγέθυνσης;
Για κάποιο παράδοξο λόγο, σε αυτές τις αναφορές το περιεχόμενο του όρου κοινωνική καινοτομία περιορίζεται σε αυτό που του δίνουν όσοι αντιλαμβάνονται ως μόνη εκδοχή της ανθρωπότητας, αυτήν των διαδοχικά διαρκώς μεγεθυνόμενων και καταρρέοντων κοινωνιών. Η κοινωνική καινοτομία όμως δεν επιδέχεται τέτοιους περιορισμούς καθώς είναι συνυφασμένη με την ανθρώπινη υπόσταση και αναμφίβολα περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο το ανθρώπινο ιδίωμα από την στιγμή της αφετηρίας του.
Θα άξιζε μάλιστα να μελετάμε πώς επιδρά σε αυτό το ανθρώπινο ιδίωμα η επιβολή της δουλείας και ο αγώνας των εξουσιαστικών κοινωνιών για ποσοτική αύξηση από την εκκίνησή τους έως σήμερα. Ποιό είναι δηλαδή το περιεχόμενο της κοινωνικής καινοτομίας, συλλογικά, αλλά και για κάθε ανθρώπινο όν, από την στιγμή που μέρη της ανθρωπότητας υπάρχουν ως παραγωγικά κοπάδια και υπολογίζονται αριθμητικά, ως οικονομικά μεγέθη και ισχύς.
Ασφαλώς, η ιστορικότητα προερχόμενη από την μεγέθυνση έχει να παρουσιάσει τελείως διαφορετικά φαινόμενα από αυτά που έχει να παρουσιάσει η ιστορικότητα προερχόμενη από την συντήρηση και την ισορροπία. Στην μεν πρώτη τα φαινόμενα θα είναι κυρίως ποσοτικά, στην δε δεύτερη κυρίως ποιοτικά.
Αν μπορούσαμε να αποστασιοποιηθούμε μέσα στον χρόνο, το πιθανότερο είναι πως θα διακρίναμε πως ολόκληρη η περίοδος των ανταγωνιστικών κοινωνιών και της δουλείας, από την εκκίνησή τους μέχρι σήμερα, στο σύνολο του ανθρώπινου χρόνου είναι μια ελάχιστη περίοδος. Είναι δε πολύ πιθανό να κλείσει ως μια θλιβερή ανάμνηση της ανθρωπότητας. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει καταρχήν να αναγνωρίσουμε στο επίτευγμα της συντήρησης και της ισορροπίας το σπουδαιότερο από τα επιτεύγματα των ανθρώπων, ενώ στο πάθος της ποσοτικής ανάπτυξης το χειρότερο.
Αποτελεί μοναδική παραδοξότητα να αναγνωρίζουμε ιστορικότητα στους πολιτισμούς που καταρρέουν διαδοχικά εγκλωβισμένοι στον κύκλο ανταγωνισμός-μεγέθυνση, και όχι σε αυτούς που βρήκαν τρόπους να διατηρούν την ισορροπία με το περιβάλλον και τις γειτονικές κοινότητες.
Η απόκτηση των γνώσεων που αποδίδονται στον Προμηθέα αποτελεί μια ιδιαίτερα μακρόχρονη ιστορική διαδρομή που αναφέρεται κυρίως σε ποιοτικά μεγέθη τα οποία, σαν τυφλωμένοι, παραγνωρίζουμε ολότελα. Να σημειώσουμε πως η ταχύτητα της ακολουθίας των συμβάντων δεν έχει λόγο να αξιολογεί την ίδια την ιστορικότητα τους, παρά επιδρά μόνο στην ικανότητά μας να παρατηρούμε και να αντιλαμβανόμαστε αυτήν την ιστορικότητα.
Η πολιτισμική αλαζονεία μας δεν μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε στην ικανότητα να φτιάξουμε ένα τυρί κάτι εξίσου σημαντικό με το να στείλουμε έναν άνθρωπο στο φεγγάρι.
Είναι αστείο, αλλά μέσα από μία αντίστροφη θέαση η ιστορικότητα θα ακυρωθεί ακριβώς την στιγμή που οι άνθρωποι θα είναι πια ανίκανοι να ξεχωρίσουν τις μαργαρίτες από τα χαμομήλια, την στιγμή που κάθε άνθρωπος θα εκτελεί εντολές απομονωμένος από την γνώση του περιβάλλοντος και του παρελθόντος του.
Τέτοιες σκέψεις ίσως φαίνονται αστείες, είναι ωστόσο ένα κλειδί για να κατανοήσουμε πως ο πολιτισμός, η πολιτική, η θρησκεία, η τέχνη, η τεχνική και η τεχνολογία, ως αναπόσπαστα μέρη του ανθρώπινου ιδιώματος της ανάπτυξης κοινωνικής καινοτομίας, εκκινούνται ταυτόχρονα και πάλλονται στον χρόνο αλληλοεξαρτώμενα σε μία ενιαία πορεία που ορίζει την ιδιαιτερότητα του κοινωνικού όντος που κατανοούμε στην λέξη άνθρωπος, διαγράφοντας την Ιστορία του.
Η μάχη της ορολογίας / Γενετικός προγραμματισμός
Γενετικός προγραμματισμός
Ο γενετικός προγραμματισμός για τους προγραμματιστές λογισμικού επιδιώκει την ανεπτυγμένη διάδραση των μηχανών με το περιβάλλον και την ικανότητα αυτοβελτίωσής τους. Κάτι που ούτως ή άλλως ισχύει για όλα τα όντα και τους ανθρώπους.
Ειδικά για τα θέματα που αφορούν την ζωή των ανθρώπων η συντελούμενη διάδραση εμπλέκει και συγκαθορίζεται και από τον παράγοντα της συνείδησης.
Ο γενετικός προγραμματισμός για τους προγραμματιστές λογισμικού επιδιώκει την ανεπτυγμένη διάδραση των μηχανών με το περιβάλλον και την ικανότητα αυτοβελτίωσής τους. Κάτι που ούτως ή άλλως ισχύει για όλα τα όντα και τους ανθρώπους.
Ειδικά για τα θέματα που αφορούν την ζωή των ανθρώπων η συντελούμενη διάδραση εμπλέκει και συγκαθορίζεται και από τον παράγοντα της συνείδησης.
Είναι προφανές ότι ο όρος γενετικός προγραμματισμός δεν αποκλείει την διάδραση, ενώ η ύπαρξή του δεν υποβιβάζει οποιοδήποτε όν στο επίπεδο που λειτουργούν προς το παρόν οι μηχανές.
Με τον όρο γενετικός προγραμματισμός περιγράφεται το πλαίσιο μέσα στο οποίο συντελείται η διάδραση.
Ειδικά για τους ανθρώπους, η ατομική και συλλογική συνείδηση παρέχει την δυνατότητα κατάρριψης κάποιων από τα όρια που θέτει ο γενετικός προγραμματισμός. Ταυτόχρονα όμως μέσα από τις σύνθετες διαδικασίες που ορίζονται από την προσωπική και κοινωνική συνείδηση θέτονται νέα όρια. Είναι μάλλον αδύνατον στην σύντομη ζωή μας να διακρίνουμε τί είδους πορεία διαγράφει για την ανθρωπότητα η διάδραση της συνείδησης με το πλαίσιο του γενετικού προγραμματισμού, πώς επιδρά σε αυτό, αλλά και πoιο είναι πραγματικά το σχήμα του συνδιαμορφούμενου πλαισίου ανά πάσα στιγμή.
Ελευθερία και λογική
Η ανθρωπότητα δεν είναι ελεύθερη και κινείται μέσα σε γενετικά προκαθορισμένα όρια, αλλιώς προ πολλού θα είχε οργανωθεί σε λογικές κοινωνίες αποφεύγοντας αυτοκαταστροφικές επιλογές.
Τα όρια μέσα στα οποία η ανθρωπότητα είναι υποχρεωμένη να κινείται αφορούν τόσο συμπεριφορές προσώπων και κοινωνικών ομάδων, όσο και την ίδια την ικανότητα κάθε ανθρώπου να επεξεργάζεται τα δεδομένα της ζωής του με λογικό τρόπο.
Η ανθρωπότητα ολοένα υπερβαίνει κάποια από τα όριά της, ταυτόχρονα όμως μοιάζει να είναι αναγκασμένη να θέτει-επιφέρει νέα. Είναι ίσως αδύνατον μέσα στο ελάχιστο διάστημα της ζωής μας να αξιολογήσουμε αν αυτά τα νέα όρια συντείνουν στην απελευθέρωσή μας από τα δεσμά των καταβολών μας ή αν δημιουργούν νέα δεσμά πιο δυσβάσταχτα, ακόμα και πιο απάνθρωπα.
Τα όρια μέσα στα οποία η ανθρωπότητα είναι υποχρεωμένη να κινείται αφορούν τόσο συμπεριφορές προσώπων και κοινωνικών ομάδων, όσο και την ίδια την ικανότητα κάθε ανθρώπου να επεξεργάζεται τα δεδομένα της ζωής του με λογικό τρόπο.
Η ανθρωπότητα ολοένα υπερβαίνει κάποια από τα όριά της, ταυτόχρονα όμως μοιάζει να είναι αναγκασμένη να θέτει-επιφέρει νέα. Είναι ίσως αδύνατον μέσα στο ελάχιστο διάστημα της ζωής μας να αξιολογήσουμε αν αυτά τα νέα όρια συντείνουν στην απελευθέρωσή μας από τα δεσμά των καταβολών μας ή αν δημιουργούν νέα δεσμά πιο δυσβάσταχτα, ακόμα και πιο απάνθρωπα.
Ύλη - Ζωή - Συνείδηση
Ύλη
Ζωή
Συνείδηση
Αποτελούν, εξίσου, κομβικά συμβάντα της φύσης τα οποία επιτρέπουν την πιθανότητα νέων συμβάντων αλλά και κόμβων.
Ζωή
Συνείδηση
Αποτελούν, εξίσου, κομβικά συμβάντα της φύσης τα οποία επιτρέπουν την πιθανότητα νέων συμβάντων αλλά και κόμβων.
20160425
20160421
Εγκέφαλος
http://thebrain.mcgill.ca/flash/d/d_05/d_05_cr/d_05_cr_her/d_05_cr_her.html
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3973910/
https://www.newscientist.com/article/mg21128311.800-a-brief-history-of-the-brain/
http://mentalfloss.com/article/70306/tracing-evolution-human-brain-through-casts-inner-skull
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3973910/
https://www.newscientist.com/article/mg21128311.800-a-brief-history-of-the-brain/
http://mentalfloss.com/article/70306/tracing-evolution-human-brain-through-casts-inner-skull
20160418
Friedrich Koch
http://news247.gr/eidiseis/mixani-tou-xronou/mhxanh-toy-xronoy-o-tolmhros-perihghths-poy-ezhse-gia-duo-xronia-anamesa-se-anthrwpofagoys.4016000.html
http://findingaids.library.northwestern.edu/catalog/inu-ead-nua-archon-799
"... Koch's research interests centered on law, warfare, conflict and its resolution, and politics. His fieldwork took him to New Guinea and the Fiji Islands, North and West Africa, and the Middle East. Koch authored numerous books, articles, and essays based upon his fieldwork. His major publications include: War and Peace in Jalemo: the Management of Conflict in Highland New Guinea (1974), and a book he edited, Logs in the Current of the Sea: Neli Lifuka's Story of Kioa and the Vaitupu Colonists (1978). He co-edited Law and Social Change: Problems and Challenges in Contemporary Egypt (1979). ..."
http://findingaids.library.northwestern.edu/catalog/inu-ead-nua-archon-799
"... Koch's research interests centered on law, warfare, conflict and its resolution, and politics. His fieldwork took him to New Guinea and the Fiji Islands, North and West Africa, and the Middle East. Koch authored numerous books, articles, and essays based upon his fieldwork. His major publications include: War and Peace in Jalemo: the Management of Conflict in Highland New Guinea (1974), and a book he edited, Logs in the Current of the Sea: Neli Lifuka's Story of Kioa and the Vaitupu Colonists (1978). He co-edited Law and Social Change: Problems and Challenges in Contemporary Egypt (1979). ..."
20160408
20160330
20160328
20160322
Για την καταστροφή
Όταν ήμουν μικρό παιδί συχνά εξασκούσα την περιέργειά μου με την καταστροφή του ενός ή του άλλου τεχνολογικού προϊόντος. Είχα τότε ευθύς κάνει την διάκριση μεταξύ της χρονοβόρας διαδικασίας της δημιουργίας και της ταχείας διαδικασίας της καταστροφής. Είχα ακόμα διακρίνει πως όση ευχαρίστηση και αν μου προκαλούσε η αποδόμηση, ξεκοίλιασμα πιο σωστά, του ενός ή του άλλου αντικειμένου, ένοιωθα ταυτόχρονα και μια απογοήτευση, ή και θυμό, που δεν κατείχα την γνώση να το δημιουργήσω ο ίδιος, ή να το ανασκευάσω.
Σαν παιδί, ήταν πάρα πολλά αυτά που είχα στην διάθεσή μου για να καταστρέψω, σε αντίθεση με τα κατά πολύ λιγότερα πράγματα που ήμουν σε θέση να δημιουργήσω. Για όσο καιρό δε, το πεδίο της καταστροφής ήταν πιο διευρυμένο από το πεδίο της δημιουργίας, οι πράξεις καταστροφής αποτελούσαν οι ίδιες πράξεις δημιουργίας και πηγή απόλαυσης.
Αν ανάγουμε αυτή την αντίληψη σε κοινωνικό επίπεδο, θα πρέπει να ομολογήσουμε πως οι πράξεις καταστροφής δεν υπάρχει λόγος να αιτιολογούνται ως πράξεις αφρόνων εγκληματιών, αλλά ως πράξεις ανθρώπων αποκλεισμένων από την δυνατότητα τόσο να δημιουργούν οι ίδιοι, όσο και να συμμετέχουν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δημιουργικότητας.
20160222
20160218
20160217
20160202
20160131
20160118
Η αριστερά του εφικτού και του ανέφικτου
Η χωροθέτηση στα έδρανα του κοινοβουλίου, πολύ μικρή σημασία έχει για τα εκατομμύρια των ανθρώπων τα οποία γεννιούνται και πεθαίνουν ως αναλώσιμα κοπάδια που προορίζονται να αποφέρουν κέρδη και δύναμη στους ισχυρούς.
Η αριστερή πτέρυγα των κοινοβουλευτικών εδράνων, η οποία ευαγγελίζεται την απελευθέρωση των ανθρώπων από αυτόν τον ζυγό, μοιάζει να έχει συστηματοποιήσει, μέσα από κάθε είδους μυθεύματα, την εκτροπή και απενεργοποίηση των κοινωνικών επιδιώξεων που έχουν ως στόχο την διαμόρφωση και εφαρμογή κανόνων ισοτιμίας μεταξύ των ανθρώπων.
Αυτή η αριστερή πτέρυγα, είτε κινείται στην σφαίρα του "εφικτού", είτε του "ανέφικτου", είτε στο επίπεδο του λόγου, είτε στο επίπεδο της πράξης, δεν έχει να παρουσιάσει κανένα πειστικό υπόδειγμα για το όποιο απελευθερωτικό όραμά της. Δεν έχει παρουσιάσει καν ένα πλαίσιο, ένα μανιφέστο, που να ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες της κοινωνίας και την εμπειρία από τις επιτυχίες και τις αποτυχίες χιλιάδων κινημάτων ανά την υφήλιο.
Αντίθετα, διαμορφώνει τον ένα γραφειοκρατικό μηχανισμό μετά τον άλλο, όπου ο καθένας τους δεν έχει άλλη έγνοια παρά μονάχα την αυτοσυντήρησή του, αφήνοντας τους μηχανισμούς καταπίεσης να ενισχύονται ανεξέλεγκτα διαμορφώνοντας πανίσχυρα όσο και τρομακτικά κέντρα κυριαρχίας.
...
Η αριστερή πτέρυγα των κοινοβουλευτικών εδράνων, η οποία ευαγγελίζεται την απελευθέρωση των ανθρώπων από αυτόν τον ζυγό, μοιάζει να έχει συστηματοποιήσει, μέσα από κάθε είδους μυθεύματα, την εκτροπή και απενεργοποίηση των κοινωνικών επιδιώξεων που έχουν ως στόχο την διαμόρφωση και εφαρμογή κανόνων ισοτιμίας μεταξύ των ανθρώπων.
Αυτή η αριστερή πτέρυγα, είτε κινείται στην σφαίρα του "εφικτού", είτε του "ανέφικτου", είτε στο επίπεδο του λόγου, είτε στο επίπεδο της πράξης, δεν έχει να παρουσιάσει κανένα πειστικό υπόδειγμα για το όποιο απελευθερωτικό όραμά της. Δεν έχει παρουσιάσει καν ένα πλαίσιο, ένα μανιφέστο, που να ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες της κοινωνίας και την εμπειρία από τις επιτυχίες και τις αποτυχίες χιλιάδων κινημάτων ανά την υφήλιο.
Αντίθετα, διαμορφώνει τον ένα γραφειοκρατικό μηχανισμό μετά τον άλλο, όπου ο καθένας τους δεν έχει άλλη έγνοια παρά μονάχα την αυτοσυντήρησή του, αφήνοντας τους μηχανισμούς καταπίεσης να ενισχύονται ανεξέλεγκτα διαμορφώνοντας πανίσχυρα όσο και τρομακτικά κέντρα κυριαρχίας.
...
20160104
Τρόμος και Πόλεμος / του Vincent Emanuele
[ελ] http://tvxs.gr/news/kosmos/pos-boithisa-na-gennithei-o-isis
[en] http://www.informationclearinghouse.info/article43772.htm
[en] http://www.informationclearinghouse.info/article43772.htm
 |
| WWI, φωτογραφία ανάπηρου επιζήσαντα |
20151224
Τὸ πλούσιον ἔλεος τοῦ πρόσφυγος Βρέφους Ἰησοῦ / του Πατριάρχη Βαρθολομαίου
Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,
Ἡ γλυκύτης τῆς Ἁγίας Νυκτὸς τῶν Χριστουγέννων περιβάλλει καὶ πάλιν τὸν κόσμον. Καὶ ἐν μέσῳ τῶν ἀνθρωπίνων καμάτων καὶ πόνων, τῆς κρίσεως καὶ τῶν κρίσεων, τῶν παθῶν καὶ τῶν ἐχθροτήτων, τῶν ἀνησυχιῶν καὶ τῶν ἀπογοητεύσεων, προβάλλει μὲ τὴν ἰδίαν ὡς καὶ ἄλλοτε γοητείαν, πραγματικὸν καὶ σύγχρονον ὅσον ποτέ, τὸ μυστήριον τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ, προτρεπόμενον ἵνα «δικαιοσύνην μάθωμεν οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς» (πρβλ. Ἠσ. κς΄, 9), ὅτι «ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτήρ» (Λουκ. β΄, 11).
Ἀτυχῶς, ὅμως, κατὰ τὴν ἐποχήν μας, πολλοὶ ἄνθρωποι σκέπτονται ὅπως ὁ ἐκτελεστὴς ἐκεῖνος τῶν νηπίων Ἡρώδης, ὁ ἄνομος καὶ ἀδίστακος, καὶ ἐξολοθρεύουν τοὺς συνανθρώπους των διὰ ποικίλων τρόπων. Ὁ στρεβλωμένος ἀπὸ τὴν ἐγωκεντρικότητά του νοῦς τοῦ ἐξουσιαστοῦ τοῦ κόσμου τούτου, ὁ ὁποῖος προσωποποιεῖται εἰς τὸ φονικὸν πρόσωπον τοῦ Ἠρώδου, εἶδε παραδόξως κίνδυνον διὰ τὴν ὑπόστασίν του τὴν γέννησιν ἑνὸς ἀθώου Παιδίου. Καὶ ὡς καταλληλότερον τρόπον διὰ τὴν προφύλαξιν τῆς κοσμικῆς ἐξουσίας του ἀπὸ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἐνέπνεεν εἰς αὐτόν –κατὰ τὴν ἄποψίν του- ἡ γέννησις τοῦ Παιδίου, ἐπέλεξε τὴν ἐξολόθρευσίν του.
Διὰ νὰ σωθῇ ἀπὸ τὰς φονικὰς διαθέσεις τὸ Βρέφος Ἰησοῦς, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησαν οἱ Ἄγγελοι, ἠναγκάσθη νὰ φύγῃ εἰς Αἴγυπτον, καταστὰν οὕτω, θὰ ἐλέγομεν μὲ τὴν ὁρολογίαν τῆς ἐποχῆς μας, «πολιτικὸς πρόσφυξ», ὁμοῦ μετὰ Μαρίας τῆς Μητρὸς Αὐτοῦ, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, καὶ τοῦ μνήστορος Ἰωσήφ.
Εἰς τὴν ἐποχήν μας, θεωρουμένην ὡς ἐποχὴν προόδου, πολλὰ παιδία ἀναγκάζονται νὰ καταστοῦν πρόσφυγες ἀκολουθοῦντα τοὺς γονεῖς των διὰ νὰ σώσουν τὴν ζωήν των, τὴν ὁποίαν ὑποβλέπουν ποικιλώνυμοι ἐχθροί των. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀποτελεῖ ὄνειδος διὰ τὸ ἀνθρώπινον γένος.
Διὸ καὶ ἐπὶ τῇ Γεννήσει τοῦ Παιδίου Ἰησοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ λυτρωτοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν, διακηρύττομεν ἀπὸ τοῦ Ἁγιωτάτου Ἀποστολικοῦ καὶ Πατριαρχικοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ὅτι αἱ κοινωνίαι πᾶσαι πρέπει νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀσφαλῆ ἀνάπτυξιν τῶν παιδίων καὶ νὰ σεβασθοῦν τὸ δικαίωμά των εἰς τὴν ζωήν, εἰς τὴν παιδείαν καὶ εἰς τὴν κανονικὴν ἀνάπτυξίν των, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ ἀνατροφὴ καὶ διαπαιδαγώγησίς των ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς παραδοσιακῆς οἰκογενείας, μὲ βάσιν τὰς ἀρχὰς τῆς ἀγάπης, τῆς φιλανθρωπίας, τῆς εἰρήνης, τῆς ἀλληλεγγύης, ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα κομίζει εἰς ἡμᾶς σήμερον ὁ δι᾿ ἡμᾶς σαρκωθεὶς Κύριος.
Ὁ τεχθεὶς Σωτὴρ καλεῖ ὅλους νὰ ἀποδεχθῶμεν τὸ μήνυμα τοῦτο τῆς σωτηρίας τῶν ανθρώπων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὴν μακρὰν ἀνθρωπίνην ἱστορίαν οἱ λαοὶ ἐπραγματοποίησαν πολλὰς μετακινήσεις καὶ ἐποικισμούς. Ἠλπίζομεν ὅμως ὅτι, μετὰ τοὺς δύο παγκοσμίους πολέμους καὶ τὰς περὶ τῆς εἰρήνης διακηρύξεις ἐκκλησιαστικῶν καὶ πολιτικῶν ἡγετῶν καὶ ὀργανισμῶν, αἱ σύγχρονοι κοινωνίαι θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν εἰρηνικὴν διαβίωσιν τῶν ἀνθρώπων εἰς τὰς χώρας των. Ἀτυχῶς, τὰ γεγονότα διαψεύδουν την ἐλπίδα, διότι μεγάλαι μᾶζαι ἀνθρώπων τὴν πρὸ τῆς ἀπειλῆς τῆς ἐξολοθρεύσεώς των ἀναγκάζονται νὰ λάβουν τὴν πικρὰν ὁδὸν τῆς προσφυγιᾶς.
Ἡ διαμορφουμένη αὕτη κατάστασις, μὲ τὸ διαρκῶς ὀγκούμενον κῦμα τῶν προσφύγων, αὐξάνει τὰς εὐθύνας ἡμῶν, ὅσων ἔχομεν εἰσέτι τὴν εὐλογίαν νὰ ζῶμεν εἰρηνικῶς καὶ μὲ κάποιαν ἄνεσιν, νὰ μὴ μένωμεν ἀναίσθητοι ἐνώπιον τοῦ καθημερινοῦ δράματος χιλιάδων συνανθρώπων μας, ἀλλὰ νὰ ἐκφράσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἔμπρακτον ἀλληλεγγύην καὶ ἀγάπην μας, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι κάθε εὐεργεσία πρὸς αὐτοὺς ἀποβαίνει εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ τεχθέντος καὶ σάρκα λαβόντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον ὄχι ὡς βασιλεύς, ὄχι ὡς ἐξουσιαστής, ὄχι ὡς δυνάστης, ὄχι ὡς πλούσιος, ἀλλὰ ἐτέχθη ὡς γυμνὸν καὶ ἀνυπεράσπιστον Βρέφος, εἰς σμικρὸν σταῦλον, ἄνευ ἑστίας, ὅπως ζοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν χιλιάδες συνανθρώπων μας, καὶ ἠναγκάσθη ἐκ τῶν πρώτων ἐτῶν τῆς ἐπιγείου ζωῆς Του νὰ ξενιτευθῇ εἰς χώραν μακράν, διὰ νὰ σωθῇ ἐκ τοῦ μίσους τοῦ Ἡρώδου. Τῶν νηπίων τῶν σημερινῶν προσφύγων, θὰ ἐλέγομεν, τὸ ἀθῷον αἷμα ἡ γῆ καὶ ἡ θάλασσα πίνουν, τοῦ δὲ Ἡρώδου ἡ ἀνασφαλὴς ψυχή «τὸ κρῖμα ἐδέξατο».
Αὐτὸ τὸ τεχθὲν καὶ εἰς Αἴγυπτον πορευόμενον Θεῖον Βρέφος εἶναι ὁ πραγματικὸς ὑπερασπιστὴς τῶν σημερινῶν προσφύγων, τῶν διωκομένων ὑπὸ τῶν συγχρόνων Ἡρωδῶν. Αὐτό, τὸ Βρέφος Ἰησοῦς, ὁ Θεὸς ἡμῶν, «ἐγένετο τοῖς ἀσθενέσιν ὡς ἀσθενής» (πρβλ. Α΄ Κορ.θ΄, 22), σύμμορφον πάντων ἡμῶν, τῶν ἀδυνάτων, τῶν ἐξουθενημένων, τῶν κινδυνευόντων, τῶν προσφύγων. Ἡ συμπαράστασις καὶ ἡβοήθεια ἡμῶν πρὸς τοὺς διωκομένους καὶ ἐκτοπιζομένους συνανθρώπους μας, ἀνεξαρτήτως φυλῆς, γένους καὶ θρησκείας, θὰ εἶναι διὰτὸν τεχθέντα Κύριον δῶρα πολυτιμότερα τῶν δώρων τῶν μάγων, θησαυροὶ τιμιώτεροι «χρυσοῦ καὶ λιβάνου καὶ σμύρνης» (πρβλ. Ματθ.β΄, 11), πλοῦτος πνευματικὸς ἀναφαίρετος καὶ μόνιμος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ φθαρῇ ὅσοι αἰῶνες καὶ ἐὰν παρέλθουν, ἀλλὰ θὰ μᾶς ἀναμένῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν Οὐρανῶν.
Ἂς προσφέρωμεν ἕκαστος ὅ,τι δυνάμεθα εἰς τὸν ἐν τῷ προσώπῳ τῶν προσφύγων ἀδελφῶν μας ὁρώμενον Κύριον. Ἂς προσφέρωμεν εἰς τὸν ἐν Βηθλεὲμ τικτόμενον σήμερον μικρὸν Χριστὸν αὐτὰ τὰ τίμια δῶρα τῆς ἀγάπης, τῆς θυσίας καὶ τῆς φιλανθρωπίας, μιμούμενοι τὴν Αὐτοῦ εὐσπλαγχνίαν, καὶ ἂς προσκυνήσωμεν Αὐτὸν μετὰ τῶν ἀγγέλων, τῶν μάγων, τῶν ἁπλοϊκῶνποιμένων, κράζοντες τό «δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία» (Λουκ. β΄, 14), σὺν πᾶσι τοῖς Ἁγίοις.
Ἡ χάρις καὶ τὸ πλούσιον ἔλεος τοῦ πρόσφυγος Βρέφους Ἰησοῦ εἴησαν μετὰ πάντων ὑμῶν!
Ἡ γλυκύτης τῆς Ἁγίας Νυκτὸς τῶν Χριστουγέννων περιβάλλει καὶ πάλιν τὸν κόσμον. Καὶ ἐν μέσῳ τῶν ἀνθρωπίνων καμάτων καὶ πόνων, τῆς κρίσεως καὶ τῶν κρίσεων, τῶν παθῶν καὶ τῶν ἐχθροτήτων, τῶν ἀνησυχιῶν καὶ τῶν ἀπογοητεύσεων, προβάλλει μὲ τὴν ἰδίαν ὡς καὶ ἄλλοτε γοητείαν, πραγματικὸν καὶ σύγχρονον ὅσον ποτέ, τὸ μυστήριον τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ, προτρεπόμενον ἵνα «δικαιοσύνην μάθωμεν οἱ ἐνοικοῦντες ἐπὶ τῆς γῆς» (πρβλ. Ἠσ. κς΄, 9), ὅτι «ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτήρ» (Λουκ. β΄, 11).
Ἀτυχῶς, ὅμως, κατὰ τὴν ἐποχήν μας, πολλοὶ ἄνθρωποι σκέπτονται ὅπως ὁ ἐκτελεστὴς ἐκεῖνος τῶν νηπίων Ἡρώδης, ὁ ἄνομος καὶ ἀδίστακος, καὶ ἐξολοθρεύουν τοὺς συνανθρώπους των διὰ ποικίλων τρόπων. Ὁ στρεβλωμένος ἀπὸ τὴν ἐγωκεντρικότητά του νοῦς τοῦ ἐξουσιαστοῦ τοῦ κόσμου τούτου, ὁ ὁποῖος προσωποποιεῖται εἰς τὸ φονικὸν πρόσωπον τοῦ Ἠρώδου, εἶδε παραδόξως κίνδυνον διὰ τὴν ὑπόστασίν του τὴν γέννησιν ἑνὸς ἀθώου Παιδίου. Καὶ ὡς καταλληλότερον τρόπον διὰ τὴν προφύλαξιν τῆς κοσμικῆς ἐξουσίας του ἀπὸ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἐνέπνεεν εἰς αὐτόν –κατὰ τὴν ἄποψίν του- ἡ γέννησις τοῦ Παιδίου, ἐπέλεξε τὴν ἐξολόθρευσίν του.
Διὰ νὰ σωθῇ ἀπὸ τὰς φονικὰς διαθέσεις τὸ Βρέφος Ἰησοῦς, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησαν οἱ Ἄγγελοι, ἠναγκάσθη νὰ φύγῃ εἰς Αἴγυπτον, καταστὰν οὕτω, θὰ ἐλέγομεν μὲ τὴν ὁρολογίαν τῆς ἐποχῆς μας, «πολιτικὸς πρόσφυξ», ὁμοῦ μετὰ Μαρίας τῆς Μητρὸς Αὐτοῦ, τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, καὶ τοῦ μνήστορος Ἰωσήφ.
Εἰς τὴν ἐποχήν μας, θεωρουμένην ὡς ἐποχὴν προόδου, πολλὰ παιδία ἀναγκάζονται νὰ καταστοῦν πρόσφυγες ἀκολουθοῦντα τοὺς γονεῖς των διὰ νὰ σώσουν τὴν ζωήν των, τὴν ὁποίαν ὑποβλέπουν ποικιλώνυμοι ἐχθροί των. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀποτελεῖ ὄνειδος διὰ τὸ ἀνθρώπινον γένος.
Διὸ καὶ ἐπὶ τῇ Γεννήσει τοῦ Παιδίου Ἰησοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ λυτρωτοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν, διακηρύττομεν ἀπὸ τοῦ Ἁγιωτάτου Ἀποστολικοῦ καὶ Πατριαρχικοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου ὅτι αἱ κοινωνίαι πᾶσαι πρέπει νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ἀσφαλῆ ἀνάπτυξιν τῶν παιδίων καὶ νὰ σεβασθοῦν τὸ δικαίωμά των εἰς τὴν ζωήν, εἰς τὴν παιδείαν καὶ εἰς τὴν κανονικὴν ἀνάπτυξίν των, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ ἀνατροφὴ καὶ διαπαιδαγώγησίς των ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς παραδοσιακῆς οἰκογενείας, μὲ βάσιν τὰς ἀρχὰς τῆς ἀγάπης, τῆς φιλανθρωπίας, τῆς εἰρήνης, τῆς ἀλληλεγγύης, ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα κομίζει εἰς ἡμᾶς σήμερον ὁ δι᾿ ἡμᾶς σαρκωθεὶς Κύριος.
Ὁ τεχθεὶς Σωτὴρ καλεῖ ὅλους νὰ ἀποδεχθῶμεν τὸ μήνυμα τοῦτο τῆς σωτηρίας τῶν ανθρώπων. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὴν μακρὰν ἀνθρωπίνην ἱστορίαν οἱ λαοὶ ἐπραγματοποίησαν πολλὰς μετακινήσεις καὶ ἐποικισμούς. Ἠλπίζομεν ὅμως ὅτι, μετὰ τοὺς δύο παγκοσμίους πολέμους καὶ τὰς περὶ τῆς εἰρήνης διακηρύξεις ἐκκλησιαστικῶν καὶ πολιτικῶν ἡγετῶν καὶ ὀργανισμῶν, αἱ σύγχρονοι κοινωνίαι θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν εἰρηνικὴν διαβίωσιν τῶν ἀνθρώπων εἰς τὰς χώρας των. Ἀτυχῶς, τὰ γεγονότα διαψεύδουν την ἐλπίδα, διότι μεγάλαι μᾶζαι ἀνθρώπων τὴν πρὸ τῆς ἀπειλῆς τῆς ἐξολοθρεύσεώς των ἀναγκάζονται νὰ λάβουν τὴν πικρὰν ὁδὸν τῆς προσφυγιᾶς.
Ἡ διαμορφουμένη αὕτη κατάστασις, μὲ τὸ διαρκῶς ὀγκούμενον κῦμα τῶν προσφύγων, αὐξάνει τὰς εὐθύνας ἡμῶν, ὅσων ἔχομεν εἰσέτι τὴν εὐλογίαν νὰ ζῶμεν εἰρηνικῶς καὶ μὲ κάποιαν ἄνεσιν, νὰ μὴ μένωμεν ἀναίσθητοι ἐνώπιον τοῦ καθημερινοῦ δράματος χιλιάδων συνανθρώπων μας, ἀλλὰ νὰ ἐκφράσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἔμπρακτον ἀλληλεγγύην καὶ ἀγάπην μας, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι κάθε εὐεργεσία πρὸς αὐτοὺς ἀποβαίνει εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ τεχθέντος καὶ σάρκα λαβόντος Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὁ Ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὸν κόσμον ὄχι ὡς βασιλεύς, ὄχι ὡς ἐξουσιαστής, ὄχι ὡς δυνάστης, ὄχι ὡς πλούσιος, ἀλλὰ ἐτέχθη ὡς γυμνὸν καὶ ἀνυπεράσπιστον Βρέφος, εἰς σμικρὸν σταῦλον, ἄνευ ἑστίας, ὅπως ζοῦν αὐτὴν τὴν στιγμὴν χιλιάδες συνανθρώπων μας, καὶ ἠναγκάσθη ἐκ τῶν πρώτων ἐτῶν τῆς ἐπιγείου ζωῆς Του νὰ ξενιτευθῇ εἰς χώραν μακράν, διὰ νὰ σωθῇ ἐκ τοῦ μίσους τοῦ Ἡρώδου. Τῶν νηπίων τῶν σημερινῶν προσφύγων, θὰ ἐλέγομεν, τὸ ἀθῷον αἷμα ἡ γῆ καὶ ἡ θάλασσα πίνουν, τοῦ δὲ Ἡρώδου ἡ ἀνασφαλὴς ψυχή «τὸ κρῖμα ἐδέξατο».
Αὐτὸ τὸ τεχθὲν καὶ εἰς Αἴγυπτον πορευόμενον Θεῖον Βρέφος εἶναι ὁ πραγματικὸς ὑπερασπιστὴς τῶν σημερινῶν προσφύγων, τῶν διωκομένων ὑπὸ τῶν συγχρόνων Ἡρωδῶν. Αὐτό, τὸ Βρέφος Ἰησοῦς, ὁ Θεὸς ἡμῶν, «ἐγένετο τοῖς ἀσθενέσιν ὡς ἀσθενής» (πρβλ. Α΄ Κορ.θ΄, 22), σύμμορφον πάντων ἡμῶν, τῶν ἀδυνάτων, τῶν ἐξουθενημένων, τῶν κινδυνευόντων, τῶν προσφύγων. Ἡ συμπαράστασις καὶ ἡβοήθεια ἡμῶν πρὸς τοὺς διωκομένους καὶ ἐκτοπιζομένους συνανθρώπους μας, ἀνεξαρτήτως φυλῆς, γένους καὶ θρησκείας, θὰ εἶναι διὰτὸν τεχθέντα Κύριον δῶρα πολυτιμότερα τῶν δώρων τῶν μάγων, θησαυροὶ τιμιώτεροι «χρυσοῦ καὶ λιβάνου καὶ σμύρνης» (πρβλ. Ματθ.β΄, 11), πλοῦτος πνευματικὸς ἀναφαίρετος καὶ μόνιμος, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ φθαρῇ ὅσοι αἰῶνες καὶ ἐὰν παρέλθουν, ἀλλὰ θὰ μᾶς ἀναμένῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν Οὐρανῶν.
Ἂς προσφέρωμεν ἕκαστος ὅ,τι δυνάμεθα εἰς τὸν ἐν τῷ προσώπῳ τῶν προσφύγων ἀδελφῶν μας ὁρώμενον Κύριον. Ἂς προσφέρωμεν εἰς τὸν ἐν Βηθλεὲμ τικτόμενον σήμερον μικρὸν Χριστὸν αὐτὰ τὰ τίμια δῶρα τῆς ἀγάπης, τῆς θυσίας καὶ τῆς φιλανθρωπίας, μιμούμενοι τὴν Αὐτοῦ εὐσπλαγχνίαν, καὶ ἂς προσκυνήσωμεν Αὐτὸν μετὰ τῶν ἀγγέλων, τῶν μάγων, τῶν ἁπλοϊκῶνποιμένων, κράζοντες τό «δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία» (Λουκ. β΄, 14), σὺν πᾶσι τοῖς Ἁγίοις.
Ἡ χάρις καὶ τὸ πλούσιον ἔλεος τοῦ πρόσφυγος Βρέφους Ἰησοῦ εἴησαν μετὰ πάντων ὑμῶν!
20151223
Ζούμε σε κομμουνιστική χώρα;
... "Ζούμε σε κάποια κομμουνιστική χώρα και δεν το ξέρω;.. Πρέπει να έχουμε όλοι τους ίδιους μισθούς;.. Η ΔΕΗ δεν είναι Δημόσιο... Είναι μία εταιρεία που ελέγχεται από το δημόσιο... Εκφράζω απόλυτα τους εργαζόμενους της ΔΕΗ... Τα κινήματα του 'δεν πληρώνω' το προηγούμενο διάστημα, έχουν φέρει την χώρα εδώ..." ...
Η κομμουνιστική χώρα
Φυσικά και δεν ζούμε σε κομμουνιστική χώρα, εννοεί ο Γ. Αδαμίδης. Άλλωστε κομμουνιστική χώρα δεν υπήρξε ποτέ. Ακόμα και η ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης γοργά γοργά φρόντισε να πολλαπλασιάσει τις αποδοχές και τα προνόμια συγκεκριμένων ομάδων σε σχέση με ό,τι απολάμβαναν οι απλοί πολίτες. Στον "υπαρκτό σοσιαλισμό", με λίγα λόγια, διαμορφώθηκαν σχεδόν αυτόματα κυρίαρχες τάξεις που έλεγχαν τα μέσα παραγωγής και τις τεχνογνωσίες χρησιμοποιώντας τις προς όφελός τους.
Η κομμουνιστική χώρα όμως υπήρξε και παραμένει το πλέον λογικό ζητούμενο για κάθε δούλο, χαμηλόμισθο ή αποκλεισμένο, μαζί και για κάθε άνθρωπο που δεν θέλει να είναι ενταγμένος στις τάξεις των κυρίαρχων, αλλά ούτε και στα μυθεύματά τους.
Ο Γ. Αδαμίδης "εκφράζοντας απόλυτα τους εργαζόμενους της ΔΕΗ", επιβεβαιώνει εδώ πως οι ανισότητες και οι μηχανισμοί δημιουργίας τους δεν μπορούν να περιγραφούν ικανοποιητικά μέσα από τα απλουστευμένα σχήματα καπιταλιστές-προλετάριοι, εκμεταλλευτές-εργαζόμενοι. Αναδεικνύει ακόμα το προφανές πως, ένα κίνημα που διεκδικεί την κατάργηση των ανισοτήτων και των μηχανισμών που τις συντηρούν, μπορεί να γίνει πειστικό μόνο αν εδραιωθεί πάνω στην εφαρμογή κανόνων ισοτιμίας, πρώτ' απ' όλα από όσους συμμετέχουν σε αυτό και με τρόπο χειροπιαστό και οφθαλμοφανή για ολόκληρη την κοινωνία.
Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.
Μια δημόσια Ανώνυμη Εταιρεία αποτελεί σχήμα αντιφατικό και οξύμωρο του οποίου ωστόσο την επινόηση δεν αναλογεί να αποδώσουμε στον Γ. Αδαμίδη. Μπορούμε όμως να γελάσουμε ενθυμούμενοι κραυγές δικές του και τέτοιων ανθρώπων πως "η ΔΕΗ δεν είναι για πούλημα".
Παρακάμπτοντας τέτοια αστεία και παράδοξα, αναδεικνύονται ερωτήματα κρίσιμα τα οποία όσο αποφεύγουμε να απαντήσουμε εμμέσως συμμετέχουμε στην εδραίωση της κοινωνίας των ανισοτήτων: τί είναι Δημόσιο; τί σημαίνει εργασία στο Δημόσιο; με ποιό τρόπο η λειτουργία του Δημόσιου μπορεί να γίνεται εργαλείο εδραίωσης ή ακύρωσης κοινωνικών ανισοτήτων;
Χωρίς αμφιβολία ο Γ. Αδαμίδης δεν είναι καπιταλιστής, ούτε βέβαια και οι συνάδελφοί του τους οποίους, όπως λέει, εκφράζει απόλυτα. Είναι όμως, εξίσου αναμφίβολα, συνηθισμένο πολλοί άνθρωποι, από καθαρή ιδιοτέλεια και συμφέρον, να προσκολλούνται στα μυθεύματα των κυρίαρχων που δεν διστάζουν να ποινικοποιούν κάθε φωνή που εξεγείρεται υπενθυμίζοντας τις στοιχειώδεις υποχρεώσεις κάθε Κράτους προς τους πολίτες του με βάση την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
- Γ. Αδαμίδης, πρόεδρος ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ
Η κομμουνιστική χώρα
Φυσικά και δεν ζούμε σε κομμουνιστική χώρα, εννοεί ο Γ. Αδαμίδης. Άλλωστε κομμουνιστική χώρα δεν υπήρξε ποτέ. Ακόμα και η ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης γοργά γοργά φρόντισε να πολλαπλασιάσει τις αποδοχές και τα προνόμια συγκεκριμένων ομάδων σε σχέση με ό,τι απολάμβαναν οι απλοί πολίτες. Στον "υπαρκτό σοσιαλισμό", με λίγα λόγια, διαμορφώθηκαν σχεδόν αυτόματα κυρίαρχες τάξεις που έλεγχαν τα μέσα παραγωγής και τις τεχνογνωσίες χρησιμοποιώντας τις προς όφελός τους.
Η κομμουνιστική χώρα όμως υπήρξε και παραμένει το πλέον λογικό ζητούμενο για κάθε δούλο, χαμηλόμισθο ή αποκλεισμένο, μαζί και για κάθε άνθρωπο που δεν θέλει να είναι ενταγμένος στις τάξεις των κυρίαρχων, αλλά ούτε και στα μυθεύματά τους.
Ο Γ. Αδαμίδης "εκφράζοντας απόλυτα τους εργαζόμενους της ΔΕΗ", επιβεβαιώνει εδώ πως οι ανισότητες και οι μηχανισμοί δημιουργίας τους δεν μπορούν να περιγραφούν ικανοποιητικά μέσα από τα απλουστευμένα σχήματα καπιταλιστές-προλετάριοι, εκμεταλλευτές-εργαζόμενοι. Αναδεικνύει ακόμα το προφανές πως, ένα κίνημα που διεκδικεί την κατάργηση των ανισοτήτων και των μηχανισμών που τις συντηρούν, μπορεί να γίνει πειστικό μόνο αν εδραιωθεί πάνω στην εφαρμογή κανόνων ισοτιμίας, πρώτ' απ' όλα από όσους συμμετέχουν σε αυτό και με τρόπο χειροπιαστό και οφθαλμοφανή για ολόκληρη την κοινωνία.
Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.
Μια δημόσια Ανώνυμη Εταιρεία αποτελεί σχήμα αντιφατικό και οξύμωρο του οποίου ωστόσο την επινόηση δεν αναλογεί να αποδώσουμε στον Γ. Αδαμίδη. Μπορούμε όμως να γελάσουμε ενθυμούμενοι κραυγές δικές του και τέτοιων ανθρώπων πως "η ΔΕΗ δεν είναι για πούλημα".
Παρακάμπτοντας τέτοια αστεία και παράδοξα, αναδεικνύονται ερωτήματα κρίσιμα τα οποία όσο αποφεύγουμε να απαντήσουμε εμμέσως συμμετέχουμε στην εδραίωση της κοινωνίας των ανισοτήτων: τί είναι Δημόσιο; τί σημαίνει εργασία στο Δημόσιο; με ποιό τρόπο η λειτουργία του Δημόσιου μπορεί να γίνεται εργαλείο εδραίωσης ή ακύρωσης κοινωνικών ανισοτήτων;
Χωρίς αμφιβολία ο Γ. Αδαμίδης δεν είναι καπιταλιστής, ούτε βέβαια και οι συνάδελφοί του τους οποίους, όπως λέει, εκφράζει απόλυτα. Είναι όμως, εξίσου αναμφίβολα, συνηθισμένο πολλοί άνθρωποι, από καθαρή ιδιοτέλεια και συμφέρον, να προσκολλούνται στα μυθεύματα των κυρίαρχων που δεν διστάζουν να ποινικοποιούν κάθε φωνή που εξεγείρεται υπενθυμίζοντας τις στοιχειώδεις υποχρεώσεις κάθε Κράτους προς τους πολίτες του με βάση την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
20151210
Ο Προμηθέας Ευεργέτης, ο Προμηθέας Δεσμώτης και ο Προμηθέας Ελεύθερος ή Νεκρός
Ο Προμηθέας, ευεργέτης
Τα ίχνη από τους οικισμούς της Νεολιθικής περιόδου υποδηλώνουν την διαδεδομένη ύπαρξη εμπορίου, την κοινοκτημοσύνη των κοπαδιών και της παραγωγής, καθώς και την απουσία κεντρικής διοίκησης.[1]
Μπορούμε να φανταστούμε τους ανθρώπους εκείνη την μεγάλη περίοδο -τόσο σε διάρκεια όσο και σε σημασία για την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, να διαμορφώνουν εμπορικά δίκτυα από την Κασπία μέχρι την Μεσόγειο και γύρω από όλα τα ποτάμια συμπλέγματα, συνδέοντας χιλιάδες κοινότητες, η καθεμία από τις οποίες είχε τα ιδιαίτερα πολιτισμικά, γλωσσικά και οργανωτικά χαρακτηριστικά της.
Μπορούμε να φανταστούμε τους ανθρώπους εκείνη την περίοδο να δίνουν μάχη με τις δεισιδαιμονίες τους, να ανταλλάσσουν αγαθά και γνώσεις, και να προσθέτουν ολοένα νέα, δυναμικά χαρακτηριστικά στον ανθρώπινο πολιτισμό.
Το επίτευγμα της ελεύθερης μετακίνησης ανθρώπων, ενδεχομένως με αφορμή ή πρόφαση την ανταλλαγή αγαθών και γνώσεων, αποτελεί κομβικό σημείο για τον ανθρώπινο πολιτισμό καθοριστικό για την μετέπειτα εξέλιξη της ανθρωπότητας.
Αυτό το επίτευγμα βασίστηκε στις ικανότητες και τα ήδη -ως ένα σημείο- ανεπτυγμένα χαρακτηριστικά των ανθρώπων να επινοούν, να επικοινωνούν, να συνυπάρχουν ισότιμα και ειρηνικά, να εμπιστεύονται, και να συνεργάζονται.
Είναι αξιοσημείωτο πως οι άνθρωποι, από τα αρχαία ακόμα χρόνια, έχουν επίγνωση αυτής της πολιτισμικής επανάστασης που συντελέστηκε, καθώς και του καθοριστικού ρόλου που έπαιξε στην ζωή τους. Για αυτό την προσωποποίησαν και της απέδωσαν την μυθική μορφή του Προμηθέα, ο οποίος εμφανίζεται να συμπαραστέκεται στους ανθρώπους ώστε να ανυψωθούν από την κατάσταση του ζώου, δίνοντάς τους την φωτιά και γνώσεις για να φτιάχνουν εργαλεία και να καλλιεργούν την γη, και αυτό χωρίς να ζητήσει κανένα αντάλλαγμα, παρά μόνο από λύπηση για την αδυναμία τους.
Ο Προμηθέας, δεσμώτης
Εξίσου από τα αρχαία χρόνια, οι άνθρωποι γνωρίζουν πως η γνώση και τα αγαθά που μέχρι πρότινος ήταν στην διάθεση όλων ευεργετώντας τους, έγιναν κάποια στιγμή, με βίαιο τρόπο, κτήμα μιας νεοσύστατης εξουσίας που τα δέσμευσε για να τα χρησιμοποιεί αποκλειστικά προς όφελός της.
Αυτή η πρωτοεμφανιζόμενη εξουσία, που προσωποποιείται στην μορφή του Ολύμπιου Δία, διέταξε το Κράτος και την Βία να αλυσσοδέσουν τον Προμηθέα στα απρόσιτα βράχια του Καύκασου, τιμωρώντας τον για την γενναιοδωρία και την μεγαλοψυχία του.
Όπως και οι αρχαίοι, πολύ περισσότερο και εμείς, γνωρίζουμε πως έκτοτε, αυτή η εξουσία όχι απλά χρησιμοποιεί την γνώση και τα αγαθά προς όφελός της, αλλά και πως τα μετατρέπει στο μέσο με το οποίο υποδουλώνει τους άλλους ανθρώπους για να τους απομυζεί, μεταμορφώνοντάς τους σε παραγωγικά κοπάδια της.
Από που προήλθε όμως αυτή η δυναστική και βίαιη εξουσία, η οποία κατάφερε να περιορίσει και να ανατρέψει προς όφελός της το μεγαλύτερο ίσως επίτευγμα της ανθρωπότητας το οποίο δεν είναι άλλο από την ειρηνική συνύπαρξη και την ελεύθερη μετακίνηση, ανθρώπων, αγαθών και γνώσεων;
Στην διδασκαλία του μύθου του Προμηθέα δεν μου έτυχε ποτέ να ακούσω αυτό το ερώτημα: τί εκπροσωπεί η εξουσία του Δία; τί εκπροσωπεί η εισαγωγή της κάποια στιγμή στον μυθολογικό χρόνο; τί εκπροσωπεί η βίαιη απομόνωση και τιμωρία τού Προμηθέα;
Πώς λοιπόν ξεφύτρωσε η εξουσία στις κοινότητες των ανθρώπων ενώ γνωρίζουμε πως αυτό που καταρχήν ανέπτυξε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του είδους μας υπήρξε η κατάργηση της ζωικής εξουσίας και η διαμόρφωση κανόνων ισοτιμίας; Με ποια διαδικασία σε μια κοινότητα με ανεπτυγμένα αυτά τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά μπόρεσε να ξεπηδήσει μια εξουσία που στράφηκε ενάντια στα υπόλοιπα μέλη της κοινότητας;
Εδώ και πάνω από 150 χρόνια, γνωρίζουμε πάρα πολλά για το πώς οι άνθρωποι, στις κοινότητες που ονομάζουμε πρωτόγονες, αντιμετώπιζαν αυτούς στους οποίους ανέθεταν κάποια μορφή εξουσίας και με πόση σχολαστικότητα διαφύλασσαν την μεταξύ τους ισοτιμία. Η διαφύλαξη της ισοτιμίας αποτελεί τον σκοπό της τοτεμικής παράδοσης και την -εν μέσω δεισιδαιμονικού σκοταδιού- αφετηρία του ανθρώπινου πολιτισμού, των μετέπειτα θρησκειών και των νόμων. Ακόμα και ο τίτλος του "βασιλιά" όταν αυτός υπήρχε σε τέτοιες κοινότητες, είχε περιεχόμενο τελείως διαφορετικό από αυτό που αντιλαμβανόμαστε εμείς, και ήταν ένας τίτλος τουλάχιστον επισφαλής για τον κάτοχό του.[2] Είναι μάλλον απίθανο να μπόρεσε μέσα από κοινότητες με αυτά τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά να ξεπηδήσει μια δυναστική εξουσία, καταφέρνοντας τελικά να επιβληθεί σε ανθρώπους που πρώτη μέριμνα είχαν την διαφύλαξη της ισοτιμίας.
Τί μπορεί να συνέβη λοιπόν;
Γνωρίζουμε πως πριν από 5.000 χρόνια οι οικισμοί στα νησιά των Κυκλάδων ήταν παραλιακοί, ανοχύρωτοι και αυτοδιοίκητοι.[3] Μετά από μόλις 700 χρόνια όμως, αυτοί οι οικισμοί παρουσιάζουν στοιχεία καταστροφής ενώ νέοι οικισμοί ανεγείρονται σε λόφους και στην ενδοχώρα των νησιών μόνο που πολύ συχνά παρουσιάζονται με στοιχεία οχύρωσης.
Μέσα σε αυτά τα 700 χρόνια μια νέα ανακάλυψη των ανθρώπων μοιάζει να επεκτάθηκε μέχρι τις Κυκλάδες: η επιβίωση μέσα από τον πόλεμο και την κλοπή της παραγωγής των συνεργατικών ανθρώπων. Ο πολιτισμός της συνεργασίας και του Προμηθέα που για χιλιάδες χρόνια ενίσχυσε την θέση των αδύναμων μέσα στην φύση ανθρώπων, ανυψώνοντάς τους από την κατάσταση του ζώου, δέχεται ένα ισχυρό χτύπημα στο οποίο όμως δεν έχει κάποιο μέσο να αμυνθεί πέρα από το να ενσωματώσει τα χαρακτηριστικά του επιτιθέμενου. Η ανθρωπότητα, σε αυτό το στάδιο της εξέλιξής της, επαναφέρει την ζωική δύναμη ως κριτήριο για την κοινωνική οργάνωση ξεκινώντας μια μακρόχρονη διαδικασία αναίρεσης των πρότερων σπουδαίων επιτευγμάτων της.
Θα ήταν παράδοξο, οι άνθρωποι επιλέγοντας ή εξαναγκαζόμενοι στην επαναφορά της ζωικής ισχύος ως κύριο ρυθμιστή της δυνατότητάς τους να επιβιώσουν και να ευημερήσουν, να μην εξαντλούσαν σε αυτήν την κατεύθυνση τα όρια της επινοητικότητάς τους.
Γνωρίζουμε λοιπόν πως "πριν από 2.900 χρόνια οι Ασσύριοι βασιλείς έστελναν τους στρατούς τους να κατακτήσουν νέα εδάφη. Για πάνω από 300 χρόνια η Μεσοποταμία και χώρες προς τα ανατολικά και τα δυτικά έγιναν μέρος της Ασσυριακής αυτοκρατορίας. Οι κατακτήσεις αυτές έφερναν πλούτη.
Οι χώρες που είχαν κατακτηθεί από τον Ασσυριακό στρατό έπρεπε να πληρώνουν φόρους στον βασιλιά κάθε χρόνο. Εάν επαναστατούσαν ενάντια στην αρχή του, ή αρνούνταν να πληρώσουν φόρους, ο βασιλιάς θα έστελνε τον στρατό του εναντίον τους.
Υπήρχαν λίγοι στρατοί που θα μπορούσαν να νικήσουν τους Ασσύριους καθώς ήταν καλά εκπαιδευμένοι και εξοπλισμένοι." [4]
Η πειρατεία λοιπόν, 1.500 χρόνια μετά από τις καταστροφικές επιδρομές στους οικισμούς των Κυκλάδων δεν περιορίζεται πια στην κλοπή της παραγωγής των συνεργατικών ανθρώπων, αλλά έχει αποκτήσει και νέα χαρακτηριστικά. Την πλήρη υποδούλωση των συνεργατικών ανθρώπων και την συστηματική απομύζησή τους.
Ο βασιλιάς πλέον δεν είναι αυτός που χρησιμοποιείται από την κοινότητα για να την υπηρετεί και ο οποίος θα θυσιαστεί αν θεωρηθεί ότι δεν το κάνει καλά, αλλά έχει αναχθεί στον άνακτα με δικαίωμα στην ζωή και των θάνατο των υποτελών και υπηκόων του.
Οι πόλεις του ελλαδικού χώρου της αρχαιότητας, με τα ειδιαίτερα η καθεμία πολιτειακά χαρακτηριστικά της, την ιστορία, την μυθολογία και την τέχνη τους, αποτελούν ένα πεδίο μελέτης στο οποίο διαγράφεται η ένταση της αντιπαράθεσης μεταξύ, από την μία των παραδόσεων και του πολιτισμού της ισοτιμίας και, από την άλλη, των αναδυόμενων δυνάμεων της κυριαρχικότητας.
Αυτή η πρώτη αντιπαράθεση που ξεκινά στον μυθικό χρόνο του αλυσσοδεσίματος του Προμηθέα, ολοκληρώνεται σε πραγματικό χρόνο, κατά τον μεσαίωνα, με την οριστική ήττα των δυνάμεων της ισοτιμίας που εκδηλώνεται με την αποτυχία των πρωτοχριστιανικών κινημάτων, τα οποία αν και αρχικά έφεραν όλες τις προγονικές, τοτεμικές δεσμεύσεις στην αδελφική ισοτιμία, εντέλει, διέγραψαν για πάντα αυτή την πολιτισμική ανάμνηση παραδίδοντας παλιές και νέες δεισιδαιμονίες στην υπηρεσία των κυρίαρχων ομάδων.
Ο Προμηθέας, έκτοτε, παραμένει λησμονημένος στην απομόνωσή του, ενώ κάθε άνθρωπος γεννιέται αποκομμένος από τον πολιτισμικό ομφάλιο λώρο που, κάτω από άλλες συνθήκες, θα μπορούσε να τον συνδέει ισότιμα με τους άλλους ανθρώπους.
Ο Προμηθέας από την θέση του, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να παρατηρεί τους ανθρώπους να σπαράσσονται από φονικούς ανταγωνισμούς προκειμένου να συντηρούν τον φαύλο κύκλο της κυριαρχικότητας, οδεύοντας μοιραία στην καταστροφή τους.
Ο Προμηθέας, ελεύθερος ή νεκρός
Οι άνθρωποι που, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, διαβλέπουν την μοίρα που τους επιφυλάσσεται, αν και αποκομμένοι από κάθε προγονική παράδοση ισοτιμίας και εμποτισμένοι οι ίδιοι στις διδασκαλίες των κυρίαρχων που παρουσιάζουν τον κόσμο τους ως αυτονόητο και ως μόνη δυνατότητα, πασχίζουν να αναδείξουν από την αρχή κανόνες ισοτιμίας. Γιατί, όπως και στο παρελθόν κάποια στιγμή η επιλογή της ισοτιμίας στάθηκε η μόνη που θα επέτρεπε στο ανθρώπινο είδος να αντεπεξέλθει στις αντίξοες συνθήκες της φύσης, το ίδιο ισχύει και τώρα.
Χρησιμοποιώντας την γνώση και τα εργαλεία ως μέσα επιβολής και καταναγκασμού, αποδεχόμαστε πως τα ανθρώπινα όντα είναι θηρία που αντί για κέρατα έχουν έναν εγκέφαλο που τους επιτρέπει να κατασκευάζουν αντικείμενα πιο αποτελεσματικά και πιο τρομακτικά, ακόμα και από τα πιο φονικά δόντια ενός θηρίου. Κυρίως όμως αποδεχόμαστε ότι ως άνθρωποι δεν είμαστε ικανοί να πετύχουμε κάτι σπουδαιότερο για τον εαυτό μας, όπως η εξασφάλιση της ειρήνης και της ευημερίας και να καθορίσουμε το μέλλον μας αντίστοιχα.
Πώς όμως οι πρωτόγονοι άνθρωποι κατάφεραν ένα τόσο σπουδαίο πολιτισμικό επίτευγμα το οποίο με καθοριστικό τρόπο επηρέασε την πορεία της ανθρωπότητας, το οποίο, ωστόσο, εμείς οι προηγμένοι όπως θεωρούμε τους εαυτούς μας, δυσκολευόμαστε τόσο πολύ να προσεγγίσουμε;
Να αποσαφηνίσουμε καταρχήν πως καμμία τεχνολογική πρόοδος δεν σηματοδοτεί ταυτόχρονα πολιτισμική πρόοδο αν δεν συνδέεται με την εξασφάλιση της ειρήνης και της ισότιμης ευημερίας για όλους. Κάθε άλλο μάλιστα, αν κοιτάξουμε με θάρρος τον κόσμο μας, και τον εαυτό μας μαζί, θα αναγνωρίσουμε πως η επιλογή της καθήλωσης του Προμηθέα ισοδυναμεί με την καθήλωση των ιδιαίτερων ανθρώπινων χαρακτηριστικών μας, με αποτέλεσμα έκτοτε να οδεύουμε προς την κατάσταση του ζώου. Γιατί η μόνη πραγματικά διαφοροποίηση των ανθρώπων από τον κόσμο των ζώων, δεν είναι η ικανότητά μας να μεγεθύνουμε απεριόριστα την ανισότητα μεταξύ των κυρίαρχων με τους υποταγμένους, αλλά η ικανότητα να διαβλέπουμε τις επιπτώσεις που θα έχει η μία ή η άλλη επιλογή μας πάνω στο κοινό μέλλον, και έτσι ανάλογα να επικοινωνούμε και να συνεργαζόμαστε για να το κατευθύνουμε.
Αν δεν βρούμε τον τρόπο να διακόψουμε τον φαύλο κύκλο του ανταγωνισμού και της βίας και αν δεν καταφέρουμε να απελευθερώσουμε τον Προμηθέα, δηλαδή την ελεύθερη χρήση και διασπορά της γνώσης και των εργαλείων, μέσα σε ένα πλαίσιο που να λειτουργεί προς όφελος όλων με ισότιμο τρόπο, αργά ή γρήγορα ο ανταγωνιστικός κόσμος που απαιτεί την διαρκή μεγέθυνση θα εξαντληθεί τρώγοντας τις σάρκες του και θα καταρρεύσει.
Και πάλι όμως, αφού χιλιάδες και εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν ήδη εδώ και κάποιες χιλιετίες την κατάρρευση ως προσωπική υπόθεση, γιατί αδυνατούμε να κάνουμε το βήμα να απαλλαγούμε από αυτήν;
Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι απλή: οι πρωτόγονοι άνθρωποι εξασφαλίζοντας την ισοτιμία είχαν εξασφαλίσει πως οι επιπτώσεις μιας τραγωδίας θα έπεφταν εξίσου πάνω στον καθένα και άρα ήταν συμφέρον του καθενός να εργαστεί μαζί με τους άλλους για να την αποτρέψει. Αλλά ακόμα και αν ήταν αδύνατον να αποτραπεί μια καταστροφή, το πολιτισμικό και δεισιδαιμονικό πλαίσιο κανόνων, επέβαλλε και πάλι το μοίρασμα των βαρών και την συνεργασία.
Αντίθετα, στον δικό μας κόσμο, η ανεξέλεγκτη μεγέθυνση των ανισοτήτων εξασφαλίζει πως οι κυρίαρχοι θα παραμένουν ανεπηρέαστοι από τις τραγωδίες που βιώνουν τα ανθρώπινα κοπάδια τους. Μάλιστα, όσο πιο μεγάλη γίνεται η ανισότητα τόσο οι κυρίαρχοι μοιάζει να αισθάνονται πιο βέβαιοι πως ο δικός τους κόσμος θα μείνει ανεπηρέαστος όποιο και αν είναι το μέγεθος μιας επερχόμενης καταστροφής. Επιπλέον, τα ανθρώπινα κοπάδια είναι για τους κυρίαρχους αναλώσιμα, γίνονται για παράδειγμα με σχετική ευκολία στρατιώτες και εξαϋλώνονται από βόμβες των οποίων το εμπόριο αποφέρει μυθικά κέρδη. Οι κυρίαρχοι μπορούν να σχεδιάζουν καταφύγια μετά από πυρηνικό πόλεμο, αλλά και διαστημόπλοια για να ζήσουν στο διάστημα αν τελικά καταστραφεί ανεπιστρεπτί ο πλανήτης. Δεν κινητοποιούνται όμως να πετύχουν την αποφυγή ενός πυρηνικού πολέμου, ή να εξασφαλίσουν πως ο πλανήτης δεν θα καταστραφεί.
Σήμερα μοιάζει αδύνατο να υπάρξει στην συνείδηση όλων των ανθρώπων κάποια προφανής κοινή μοίρα που θα τους κινητοποιούσε να συνεργαστούν ισότιμα για να την κατευθύνουν προς όφελος τους. Αυτό είναι το ανυπέρβλητο εμπόδιο που συναντούμε, στις προσπάθειές μας να κατευθύνουμε τις κοινωνίες μας προς την ειρήνη και την αμοιβαία ευημερία. Εφόσον δε, σταθεί αδύνατο ως άνθρωποι να παρέμβουμε στα μελλούμενα, αυτά αναγκαστικά θα προέλθουν από τις δυνάμεις της "φυσικής επιλογής" που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και με εργαλείο τις απεριόριστες καταστροφικές δυνάμεις της φύσης [σε αυτές να συμπεριλάβουμε και τις κυριαρχικές-ζωικές συμπεριφορές των ανθρώπων] οι ανισότητες θα καταρρεύσουν βίαια για να ξεκινήσουν νέες διαδρομές πέρα από τον οποιονδήποτε έλεγχό μας.
Σημειώσεις
[1] http://proxeiro-tetradio.blogspot.gr/2015/11/blog-post.html
[2] http://proxeiro-tetradio.blogspot.gr/2015/08/blog-post_31.html
[3] http://proxeiro-tetradio.blogspot.gr/2015/11/blog-post.html
[4] http://www.mesopotamia.co.uk/warfare/home_set.html
Τα ίχνη από τους οικισμούς της Νεολιθικής περιόδου υποδηλώνουν την διαδεδομένη ύπαρξη εμπορίου, την κοινοκτημοσύνη των κοπαδιών και της παραγωγής, καθώς και την απουσία κεντρικής διοίκησης.[1]
Μπορούμε να φανταστούμε τους ανθρώπους εκείνη την μεγάλη περίοδο -τόσο σε διάρκεια όσο και σε σημασία για την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού, να διαμορφώνουν εμπορικά δίκτυα από την Κασπία μέχρι την Μεσόγειο και γύρω από όλα τα ποτάμια συμπλέγματα, συνδέοντας χιλιάδες κοινότητες, η καθεμία από τις οποίες είχε τα ιδιαίτερα πολιτισμικά, γλωσσικά και οργανωτικά χαρακτηριστικά της.
Μπορούμε να φανταστούμε τους ανθρώπους εκείνη την περίοδο να δίνουν μάχη με τις δεισιδαιμονίες τους, να ανταλλάσσουν αγαθά και γνώσεις, και να προσθέτουν ολοένα νέα, δυναμικά χαρακτηριστικά στον ανθρώπινο πολιτισμό.
Το επίτευγμα της ελεύθερης μετακίνησης ανθρώπων, ενδεχομένως με αφορμή ή πρόφαση την ανταλλαγή αγαθών και γνώσεων, αποτελεί κομβικό σημείο για τον ανθρώπινο πολιτισμό καθοριστικό για την μετέπειτα εξέλιξη της ανθρωπότητας.
Αυτό το επίτευγμα βασίστηκε στις ικανότητες και τα ήδη -ως ένα σημείο- ανεπτυγμένα χαρακτηριστικά των ανθρώπων να επινοούν, να επικοινωνούν, να συνυπάρχουν ισότιμα και ειρηνικά, να εμπιστεύονται, και να συνεργάζονται.
Είναι αξιοσημείωτο πως οι άνθρωποι, από τα αρχαία ακόμα χρόνια, έχουν επίγνωση αυτής της πολιτισμικής επανάστασης που συντελέστηκε, καθώς και του καθοριστικού ρόλου που έπαιξε στην ζωή τους. Για αυτό την προσωποποίησαν και της απέδωσαν την μυθική μορφή του Προμηθέα, ο οποίος εμφανίζεται να συμπαραστέκεται στους ανθρώπους ώστε να ανυψωθούν από την κατάσταση του ζώου, δίνοντάς τους την φωτιά και γνώσεις για να φτιάχνουν εργαλεία και να καλλιεργούν την γη, και αυτό χωρίς να ζητήσει κανένα αντάλλαγμα, παρά μόνο από λύπηση για την αδυναμία τους.
Ο Προμηθέας, δεσμώτης
Εξίσου από τα αρχαία χρόνια, οι άνθρωποι γνωρίζουν πως η γνώση και τα αγαθά που μέχρι πρότινος ήταν στην διάθεση όλων ευεργετώντας τους, έγιναν κάποια στιγμή, με βίαιο τρόπο, κτήμα μιας νεοσύστατης εξουσίας που τα δέσμευσε για να τα χρησιμοποιεί αποκλειστικά προς όφελός της.
Αυτή η πρωτοεμφανιζόμενη εξουσία, που προσωποποιείται στην μορφή του Ολύμπιου Δία, διέταξε το Κράτος και την Βία να αλυσσοδέσουν τον Προμηθέα στα απρόσιτα βράχια του Καύκασου, τιμωρώντας τον για την γενναιοδωρία και την μεγαλοψυχία του.
Όπως και οι αρχαίοι, πολύ περισσότερο και εμείς, γνωρίζουμε πως έκτοτε, αυτή η εξουσία όχι απλά χρησιμοποιεί την γνώση και τα αγαθά προς όφελός της, αλλά και πως τα μετατρέπει στο μέσο με το οποίο υποδουλώνει τους άλλους ανθρώπους για να τους απομυζεί, μεταμορφώνοντάς τους σε παραγωγικά κοπάδια της.
Από που προήλθε όμως αυτή η δυναστική και βίαιη εξουσία, η οποία κατάφερε να περιορίσει και να ανατρέψει προς όφελός της το μεγαλύτερο ίσως επίτευγμα της ανθρωπότητας το οποίο δεν είναι άλλο από την ειρηνική συνύπαρξη και την ελεύθερη μετακίνηση, ανθρώπων, αγαθών και γνώσεων;
Στην διδασκαλία του μύθου του Προμηθέα δεν μου έτυχε ποτέ να ακούσω αυτό το ερώτημα: τί εκπροσωπεί η εξουσία του Δία; τί εκπροσωπεί η εισαγωγή της κάποια στιγμή στον μυθολογικό χρόνο; τί εκπροσωπεί η βίαιη απομόνωση και τιμωρία τού Προμηθέα;
Πώς λοιπόν ξεφύτρωσε η εξουσία στις κοινότητες των ανθρώπων ενώ γνωρίζουμε πως αυτό που καταρχήν ανέπτυξε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του είδους μας υπήρξε η κατάργηση της ζωικής εξουσίας και η διαμόρφωση κανόνων ισοτιμίας; Με ποια διαδικασία σε μια κοινότητα με ανεπτυγμένα αυτά τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά μπόρεσε να ξεπηδήσει μια εξουσία που στράφηκε ενάντια στα υπόλοιπα μέλη της κοινότητας;
Εδώ και πάνω από 150 χρόνια, γνωρίζουμε πάρα πολλά για το πώς οι άνθρωποι, στις κοινότητες που ονομάζουμε πρωτόγονες, αντιμετώπιζαν αυτούς στους οποίους ανέθεταν κάποια μορφή εξουσίας και με πόση σχολαστικότητα διαφύλασσαν την μεταξύ τους ισοτιμία. Η διαφύλαξη της ισοτιμίας αποτελεί τον σκοπό της τοτεμικής παράδοσης και την -εν μέσω δεισιδαιμονικού σκοταδιού- αφετηρία του ανθρώπινου πολιτισμού, των μετέπειτα θρησκειών και των νόμων. Ακόμα και ο τίτλος του "βασιλιά" όταν αυτός υπήρχε σε τέτοιες κοινότητες, είχε περιεχόμενο τελείως διαφορετικό από αυτό που αντιλαμβανόμαστε εμείς, και ήταν ένας τίτλος τουλάχιστον επισφαλής για τον κάτοχό του.[2] Είναι μάλλον απίθανο να μπόρεσε μέσα από κοινότητες με αυτά τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά να ξεπηδήσει μια δυναστική εξουσία, καταφέρνοντας τελικά να επιβληθεί σε ανθρώπους που πρώτη μέριμνα είχαν την διαφύλαξη της ισοτιμίας.
Τί μπορεί να συνέβη λοιπόν;
Γνωρίζουμε πως πριν από 5.000 χρόνια οι οικισμοί στα νησιά των Κυκλάδων ήταν παραλιακοί, ανοχύρωτοι και αυτοδιοίκητοι.[3] Μετά από μόλις 700 χρόνια όμως, αυτοί οι οικισμοί παρουσιάζουν στοιχεία καταστροφής ενώ νέοι οικισμοί ανεγείρονται σε λόφους και στην ενδοχώρα των νησιών μόνο που πολύ συχνά παρουσιάζονται με στοιχεία οχύρωσης.
Μέσα σε αυτά τα 700 χρόνια μια νέα ανακάλυψη των ανθρώπων μοιάζει να επεκτάθηκε μέχρι τις Κυκλάδες: η επιβίωση μέσα από τον πόλεμο και την κλοπή της παραγωγής των συνεργατικών ανθρώπων. Ο πολιτισμός της συνεργασίας και του Προμηθέα που για χιλιάδες χρόνια ενίσχυσε την θέση των αδύναμων μέσα στην φύση ανθρώπων, ανυψώνοντάς τους από την κατάσταση του ζώου, δέχεται ένα ισχυρό χτύπημα στο οποίο όμως δεν έχει κάποιο μέσο να αμυνθεί πέρα από το να ενσωματώσει τα χαρακτηριστικά του επιτιθέμενου. Η ανθρωπότητα, σε αυτό το στάδιο της εξέλιξής της, επαναφέρει την ζωική δύναμη ως κριτήριο για την κοινωνική οργάνωση ξεκινώντας μια μακρόχρονη διαδικασία αναίρεσης των πρότερων σπουδαίων επιτευγμάτων της.
Θα ήταν παράδοξο, οι άνθρωποι επιλέγοντας ή εξαναγκαζόμενοι στην επαναφορά της ζωικής ισχύος ως κύριο ρυθμιστή της δυνατότητάς τους να επιβιώσουν και να ευημερήσουν, να μην εξαντλούσαν σε αυτήν την κατεύθυνση τα όρια της επινοητικότητάς τους.
Γνωρίζουμε λοιπόν πως "πριν από 2.900 χρόνια οι Ασσύριοι βασιλείς έστελναν τους στρατούς τους να κατακτήσουν νέα εδάφη. Για πάνω από 300 χρόνια η Μεσοποταμία και χώρες προς τα ανατολικά και τα δυτικά έγιναν μέρος της Ασσυριακής αυτοκρατορίας. Οι κατακτήσεις αυτές έφερναν πλούτη.
Οι χώρες που είχαν κατακτηθεί από τον Ασσυριακό στρατό έπρεπε να πληρώνουν φόρους στον βασιλιά κάθε χρόνο. Εάν επαναστατούσαν ενάντια στην αρχή του, ή αρνούνταν να πληρώσουν φόρους, ο βασιλιάς θα έστελνε τον στρατό του εναντίον τους.
Υπήρχαν λίγοι στρατοί που θα μπορούσαν να νικήσουν τους Ασσύριους καθώς ήταν καλά εκπαιδευμένοι και εξοπλισμένοι." [4]
Η πειρατεία λοιπόν, 1.500 χρόνια μετά από τις καταστροφικές επιδρομές στους οικισμούς των Κυκλάδων δεν περιορίζεται πια στην κλοπή της παραγωγής των συνεργατικών ανθρώπων, αλλά έχει αποκτήσει και νέα χαρακτηριστικά. Την πλήρη υποδούλωση των συνεργατικών ανθρώπων και την συστηματική απομύζησή τους.
Ο βασιλιάς πλέον δεν είναι αυτός που χρησιμοποιείται από την κοινότητα για να την υπηρετεί και ο οποίος θα θυσιαστεί αν θεωρηθεί ότι δεν το κάνει καλά, αλλά έχει αναχθεί στον άνακτα με δικαίωμα στην ζωή και των θάνατο των υποτελών και υπηκόων του.
Οι πόλεις του ελλαδικού χώρου της αρχαιότητας, με τα ειδιαίτερα η καθεμία πολιτειακά χαρακτηριστικά της, την ιστορία, την μυθολογία και την τέχνη τους, αποτελούν ένα πεδίο μελέτης στο οποίο διαγράφεται η ένταση της αντιπαράθεσης μεταξύ, από την μία των παραδόσεων και του πολιτισμού της ισοτιμίας και, από την άλλη, των αναδυόμενων δυνάμεων της κυριαρχικότητας.
Αυτή η πρώτη αντιπαράθεση που ξεκινά στον μυθικό χρόνο του αλυσσοδεσίματος του Προμηθέα, ολοκληρώνεται σε πραγματικό χρόνο, κατά τον μεσαίωνα, με την οριστική ήττα των δυνάμεων της ισοτιμίας που εκδηλώνεται με την αποτυχία των πρωτοχριστιανικών κινημάτων, τα οποία αν και αρχικά έφεραν όλες τις προγονικές, τοτεμικές δεσμεύσεις στην αδελφική ισοτιμία, εντέλει, διέγραψαν για πάντα αυτή την πολιτισμική ανάμνηση παραδίδοντας παλιές και νέες δεισιδαιμονίες στην υπηρεσία των κυρίαρχων ομάδων.
Ο Προμηθέας, έκτοτε, παραμένει λησμονημένος στην απομόνωσή του, ενώ κάθε άνθρωπος γεννιέται αποκομμένος από τον πολιτισμικό ομφάλιο λώρο που, κάτω από άλλες συνθήκες, θα μπορούσε να τον συνδέει ισότιμα με τους άλλους ανθρώπους.
Ο Προμηθέας από την θέση του, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να παρατηρεί τους ανθρώπους να σπαράσσονται από φονικούς ανταγωνισμούς προκειμένου να συντηρούν τον φαύλο κύκλο της κυριαρχικότητας, οδεύοντας μοιραία στην καταστροφή τους.
Ο Προμηθέας, ελεύθερος ή νεκρός
Οι άνθρωποι που, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, διαβλέπουν την μοίρα που τους επιφυλάσσεται, αν και αποκομμένοι από κάθε προγονική παράδοση ισοτιμίας και εμποτισμένοι οι ίδιοι στις διδασκαλίες των κυρίαρχων που παρουσιάζουν τον κόσμο τους ως αυτονόητο και ως μόνη δυνατότητα, πασχίζουν να αναδείξουν από την αρχή κανόνες ισοτιμίας. Γιατί, όπως και στο παρελθόν κάποια στιγμή η επιλογή της ισοτιμίας στάθηκε η μόνη που θα επέτρεπε στο ανθρώπινο είδος να αντεπεξέλθει στις αντίξοες συνθήκες της φύσης, το ίδιο ισχύει και τώρα.
Χρησιμοποιώντας την γνώση και τα εργαλεία ως μέσα επιβολής και καταναγκασμού, αποδεχόμαστε πως τα ανθρώπινα όντα είναι θηρία που αντί για κέρατα έχουν έναν εγκέφαλο που τους επιτρέπει να κατασκευάζουν αντικείμενα πιο αποτελεσματικά και πιο τρομακτικά, ακόμα και από τα πιο φονικά δόντια ενός θηρίου. Κυρίως όμως αποδεχόμαστε ότι ως άνθρωποι δεν είμαστε ικανοί να πετύχουμε κάτι σπουδαιότερο για τον εαυτό μας, όπως η εξασφάλιση της ειρήνης και της ευημερίας και να καθορίσουμε το μέλλον μας αντίστοιχα.
Πώς όμως οι πρωτόγονοι άνθρωποι κατάφεραν ένα τόσο σπουδαίο πολιτισμικό επίτευγμα το οποίο με καθοριστικό τρόπο επηρέασε την πορεία της ανθρωπότητας, το οποίο, ωστόσο, εμείς οι προηγμένοι όπως θεωρούμε τους εαυτούς μας, δυσκολευόμαστε τόσο πολύ να προσεγγίσουμε;
Να αποσαφηνίσουμε καταρχήν πως καμμία τεχνολογική πρόοδος δεν σηματοδοτεί ταυτόχρονα πολιτισμική πρόοδο αν δεν συνδέεται με την εξασφάλιση της ειρήνης και της ισότιμης ευημερίας για όλους. Κάθε άλλο μάλιστα, αν κοιτάξουμε με θάρρος τον κόσμο μας, και τον εαυτό μας μαζί, θα αναγνωρίσουμε πως η επιλογή της καθήλωσης του Προμηθέα ισοδυναμεί με την καθήλωση των ιδιαίτερων ανθρώπινων χαρακτηριστικών μας, με αποτέλεσμα έκτοτε να οδεύουμε προς την κατάσταση του ζώου. Γιατί η μόνη πραγματικά διαφοροποίηση των ανθρώπων από τον κόσμο των ζώων, δεν είναι η ικανότητά μας να μεγεθύνουμε απεριόριστα την ανισότητα μεταξύ των κυρίαρχων με τους υποταγμένους, αλλά η ικανότητα να διαβλέπουμε τις επιπτώσεις που θα έχει η μία ή η άλλη επιλογή μας πάνω στο κοινό μέλλον, και έτσι ανάλογα να επικοινωνούμε και να συνεργαζόμαστε για να το κατευθύνουμε.
Αν δεν βρούμε τον τρόπο να διακόψουμε τον φαύλο κύκλο του ανταγωνισμού και της βίας και αν δεν καταφέρουμε να απελευθερώσουμε τον Προμηθέα, δηλαδή την ελεύθερη χρήση και διασπορά της γνώσης και των εργαλείων, μέσα σε ένα πλαίσιο που να λειτουργεί προς όφελος όλων με ισότιμο τρόπο, αργά ή γρήγορα ο ανταγωνιστικός κόσμος που απαιτεί την διαρκή μεγέθυνση θα εξαντληθεί τρώγοντας τις σάρκες του και θα καταρρεύσει.
Και πάλι όμως, αφού χιλιάδες και εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν ήδη εδώ και κάποιες χιλιετίες την κατάρρευση ως προσωπική υπόθεση, γιατί αδυνατούμε να κάνουμε το βήμα να απαλλαγούμε από αυτήν;
Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι απλή: οι πρωτόγονοι άνθρωποι εξασφαλίζοντας την ισοτιμία είχαν εξασφαλίσει πως οι επιπτώσεις μιας τραγωδίας θα έπεφταν εξίσου πάνω στον καθένα και άρα ήταν συμφέρον του καθενός να εργαστεί μαζί με τους άλλους για να την αποτρέψει. Αλλά ακόμα και αν ήταν αδύνατον να αποτραπεί μια καταστροφή, το πολιτισμικό και δεισιδαιμονικό πλαίσιο κανόνων, επέβαλλε και πάλι το μοίρασμα των βαρών και την συνεργασία.
Αντίθετα, στον δικό μας κόσμο, η ανεξέλεγκτη μεγέθυνση των ανισοτήτων εξασφαλίζει πως οι κυρίαρχοι θα παραμένουν ανεπηρέαστοι από τις τραγωδίες που βιώνουν τα ανθρώπινα κοπάδια τους. Μάλιστα, όσο πιο μεγάλη γίνεται η ανισότητα τόσο οι κυρίαρχοι μοιάζει να αισθάνονται πιο βέβαιοι πως ο δικός τους κόσμος θα μείνει ανεπηρέαστος όποιο και αν είναι το μέγεθος μιας επερχόμενης καταστροφής. Επιπλέον, τα ανθρώπινα κοπάδια είναι για τους κυρίαρχους αναλώσιμα, γίνονται για παράδειγμα με σχετική ευκολία στρατιώτες και εξαϋλώνονται από βόμβες των οποίων το εμπόριο αποφέρει μυθικά κέρδη. Οι κυρίαρχοι μπορούν να σχεδιάζουν καταφύγια μετά από πυρηνικό πόλεμο, αλλά και διαστημόπλοια για να ζήσουν στο διάστημα αν τελικά καταστραφεί ανεπιστρεπτί ο πλανήτης. Δεν κινητοποιούνται όμως να πετύχουν την αποφυγή ενός πυρηνικού πολέμου, ή να εξασφαλίσουν πως ο πλανήτης δεν θα καταστραφεί.
Σήμερα μοιάζει αδύνατο να υπάρξει στην συνείδηση όλων των ανθρώπων κάποια προφανής κοινή μοίρα που θα τους κινητοποιούσε να συνεργαστούν ισότιμα για να την κατευθύνουν προς όφελος τους. Αυτό είναι το ανυπέρβλητο εμπόδιο που συναντούμε, στις προσπάθειές μας να κατευθύνουμε τις κοινωνίες μας προς την ειρήνη και την αμοιβαία ευημερία. Εφόσον δε, σταθεί αδύνατο ως άνθρωποι να παρέμβουμε στα μελλούμενα, αυτά αναγκαστικά θα προέλθουν από τις δυνάμεις της "φυσικής επιλογής" που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο και με εργαλείο τις απεριόριστες καταστροφικές δυνάμεις της φύσης [σε αυτές να συμπεριλάβουμε και τις κυριαρχικές-ζωικές συμπεριφορές των ανθρώπων] οι ανισότητες θα καταρρεύσουν βίαια για να ξεκινήσουν νέες διαδρομές πέρα από τον οποιονδήποτε έλεγχό μας.
Σημειώσεις
[1] http://proxeiro-tetradio.blogspot.gr/2015/11/blog-post.html
[2] http://proxeiro-tetradio.blogspot.gr/2015/08/blog-post_31.html
[3] http://proxeiro-tetradio.blogspot.gr/2015/11/blog-post.html
[4] http://www.mesopotamia.co.uk/warfare/home_set.html
20151209
Venezuela, France, U.S.: Responsibility Is Ours / By Michael Albert
Venezuela, France, U.S.: Responsibility Is OursBy Michael Albert
When failures occur, progress requires taking responsibility for what one could have done differently and then making changes. After all, going forward, one can change what one does – but one cannot magically cause others, with opposite agendas, to change what they do. Nonetheless, instead of assessing ourselves to find where we can make changes too often we blame those we abhor, where changes are out of reach.
In France, fascists are racking up major gains. We blame the fascists for doing what they are conceived, constructed, and disposed to do, and for what we can easily predict they will do. We blame the voters, as well – for acquiescence to the thuggish appeals. But as the horrific votes mount up, even in poor regions, do we who have humane and much more than simply anti-fascist agendas acknowledge that it means we haven’t reached the people in those regions with even a rudimentary understanding of the forces arrayed against them and of the social and moral implications of their supporting fascist policy?
In the U.S., same question arises. Trump, another fascist thug, tramples truth, dignity, and reason, openly spouts racist drivel and blatantly fabricates nonsense, and we blame him and along with him everyone who buys his shenanigans. But do we ask how circumstances have gotten to the point where this is possible – and, even more important, what we could have been doing differently over the years, so there wouldn’t have been an audience for Trump-ish sentiments? This is serious. Much of his support is white working class folks, I think mainly over thirty or forty years of age. Isn’t that a constituency, indeed, arguably the constituency, that left organizers, writers, and activists of all kinds should have been addressing for decades? These folks are upset in considerable part about perfectly reasonable things – low income, subordination, health problems, alienation of all kinds, crime, and so on, and yes, they are also buying into taking it out on Muslims and blacks while celebrating a billionaire. So don’t we have to ask, how can the left have been so unable to reach people whose objective interests are to side with left projects, and who even feel many of those interests, so much so that a thug like Trump attracts them and Sanders doesn’t, even for a minute? To say they have the media is true. But why don’t we have more?
In Venezuela, after a decade and a half of left government policy, the voting electorate – in a very high turnout election – has supported the right wing opposition, thereby bringing on crisis and, if the opposition has its way, gutting redistributive programs and grass roots dignity and participation. Will our side mainly tally the score and only blame outside interference, economic warfare, etc., all of which has been quite real but also inevitably predictable, or will our side mainly acknowledge we made grave mistakes in how we dealt with corporate and other elite elements of society over the long span of our empowerment? And not only in dealing with technical matters like exchange rates, but in not reaching out with organizers day to day, over and over, to communities of opposition, literally in their neighborhoods and schools – the young there, the poor there, even as their numbers and alienation grew?
If you are like me, the results in Venezuela, even knowing they were coming, pummel your humanity and reason. If the results don’t hurt intensely, well, they should, assuming, that is, that you are concerned with human well being in Venezuela, in the U.S., and in the whole world.
To reduce such hurt, all too often we do the opposite of what is needed instead of diligently proposing steps we can take that can that will yield better results, we ceaselessly bemoan admittedly horribly oppressive steps that others take. Yes, the economic disruptions the Venezuelan economy has endured are the major factor fueling discontent and harsh election results. But these disruptions have been a predictable response to the Bolivarian path forward. If success was possible at all, than it had to be achieved not via the disruptions not occurring, but via the Bolivarians handling the disruptions differently, both to weaken their effects and to inspire further gains. To say the economic disruptions won is technically true, but taken in isolation it does nothing to ward off future instances. Instead it tells the perpetrators you did you work very effectively. Your machinations succeeded. Be ready to do it again for your vile interests.
Complaining that the monster is monstrous may be needed in order to inform those who don’t know, but it is not itself a way forward. Finding our own flaws, painful as that may be, can reveal ways forward.
In Venezuela , France, the U.S., and pretty much everywhere else, self assessment is the real task, plus acting on carefully reasoned insights.
Lack of public consciousness is part of the mess we are in, so do we focus on organizing our resources and talents in a way that can redress that deficit? Or does each progressive media outlet, each progressive blogger and commenter, and each organizing project just persist in doing what it has been doing all along rather than finding new ways to improve and multiply our collective communications?
Commercial social media is demolishing focus and clarity, destroying attention span and sincere empathetic human communication, and spying on every nook and cranny of our lives. Do we work to create our own social media to take its place?
Finances are scarce across the left. Do we work together to find new mechanisms that can finance projects better than those now used, particularly so we all benefit rather than literally competing for donations? Or do we each operate in pristine isolation, barely different in this regard than how competing corporations regard one another?
Lack of hope is a huge problem. Do we offer informed hope by our tone and focus? Lack of solidarity fragments us. Do we foster and display solidarity in our mutual relations and create structures that will further it? Lack of organization constrains our reach and power. Do we create new multi-focus, multi-tactic, truly welcoming organization?
Lack of participation. Do we welcome participants? Lack of vision for a better future and a steadily enlarging understanding of what we can do to move toward that future. Do we develop and convey compelling vision and strategy? Lack of tools under humane and participatory control, not corporate control, for all of this. Do we create and sustain it?
Even in Venezuela, in power, or in Greece, for that matter, albeit in power for a much shorter period, much less in places like France and the U.S., do we sincerely look at ourselves not seeking to levy blame on others simply so we can somehow side step it, but seeking to find areas for improvement? Do we then act on what we find, however different what it calls for may be then what we are used to doing? Absent this, more of this, tireless, creative, attention to this, is it any wonder France, the U.S., and even Venezuela suffer what appears to be modern day goose stepping thugs in suicidal celebratory array?
1.
Left in Greece focuses on the demand of Rights and money for various groups of workers independently. This is proved to be catastrophic for the causes of the left.
To begin with, money is not a left value, and so, if the left focuses on money there is no alternative value suggested to the society.
Then, supporting and promoting specific-group benefits, tears apart the unity of the workers and turns one group against the others.
Therefor, by now, for these [and even more reasons if we get to a deeper analysis], the fact that the System is still functioning, is in the responsibility of the left movements as well.
2.
Left puts no effort or support in grass-root attempts on making a better living in the neighborhoods which relates to forming participant communities and, most important, questioning local authorities. In other words, in one hand, left does not teach personal responsibility and in the other, does not give obvious examples of practicing true democracy and equality. The fact that the existing Greek laws offer a vast supportive background for such attempts [existing due to the efforts of the left] makes this even more outrageous.
3.
Left and anarchist groups in Greece are authoritarian in a way that exceeds even the State authoritarianism. The failure to succeed unity of the movements ends to the failure to convince the society on the interest of the left and the anarchists for a democratic society. It's plain logic: if imposing your ideas is your only notion, if you don't care to practice co-existence and discourse, then you prove that even Capitalism is a safer social environment than the one you propose.
Especially regarding the left, itself is organized in an absolutely authoritarian manner which allows total freedom to leaderships even to completely betray the left causes, no matter where the framework of the movement originally stands.
4.
There is no emerging revolutionary theory coming out of the huge experience of the social movements and the amazing knowledge that sciences make available day by day. Social theory inevitably relates to answering questions, equally, on the meaning of life and the history of social formation, beginning from the Stone Age. Approaching humans and human societies as predictable equipment and machinery, has proved to give no help either to capitalists or revolutionaries.
5.
In conclusion, tremendous energy of young people willing to act for change, is trapped in the narrow views of out-of-time dogmas and practices. Even worse, it doesn't seem that there is any kind of will coming from the specific movements to question these out-of-time dogmas and practices.
If progressiveness, however, no matter what its name will be, does not find its way out to the society, then simply -sooner or later- our human characteristics will be defeated, leaving Prometheus without any hope, for ever chained on Caucasus observing his torturers, Might [Κράτος-State] and Violence, leading humanity to collapse.
>>
A very short note on the perception that ΣΥΡΙΖΑ is a left party:
This government has already achieved in favor of the European and Greek oligarchy things that any other government wouldn't even imagine to propose to the society.
There is no left in TINA and there is no left in not using the crisis in order to explain and reveal to the people the class order of the society.
The staff of this government is focused in maintaining the order of the establishment allowing the least possible losses to occur. Making changes in gay rights and prisoner rights is definitely important and progressive but not what will define a policy as left.
Also, there is nothing left in having rich people running the government if not putting their wealth to serve the cause. There is nothing left in using power to gain personal privileges or to maintain power. There is also nothing left in sending one's kids to private schools when the same person appears to work in favor of those who will send their kids to public schools.
Many people in Greece have lived close to people who led their lives to be crushed while struggling for things that would benefit the majority. To them ΣΥΡΙΖΑ is nothing more than a corporate trick, similar to promoting regular soap as the ultimate cleanser for all stains.
ΣΥΡΙΖΑ, in total, reverses the content of left as a possibility for social change both in personal and social aspect.
I will close this note with a quote from an interview of the former Parliament President, Ζ. Konstantopoulou [Aug. 31st 2015].
"... Λυπάμαι που υπήρξαν σύντροφοι μου που από θέσεις υπουργικές δεν βρήκαν τη δύναμη να υπερασπιστούν τη λογική η Βουλή να μην είναι άντρο υπηρεσιών. ..."
"... I am sorry for having comrades of mine who from ministerial positions didn't have the strength to defend the notion that the parliament is not a den for intelligence services..."
When failures occur, progress requires taking responsibility for what one could have done differently and then making changes. After all, going forward, one can change what one does – but one cannot magically cause others, with opposite agendas, to change what they do. Nonetheless, instead of assessing ourselves to find where we can make changes too often we blame those we abhor, where changes are out of reach.
In France, fascists are racking up major gains. We blame the fascists for doing what they are conceived, constructed, and disposed to do, and for what we can easily predict they will do. We blame the voters, as well – for acquiescence to the thuggish appeals. But as the horrific votes mount up, even in poor regions, do we who have humane and much more than simply anti-fascist agendas acknowledge that it means we haven’t reached the people in those regions with even a rudimentary understanding of the forces arrayed against them and of the social and moral implications of their supporting fascist policy?
In the U.S., same question arises. Trump, another fascist thug, tramples truth, dignity, and reason, openly spouts racist drivel and blatantly fabricates nonsense, and we blame him and along with him everyone who buys his shenanigans. But do we ask how circumstances have gotten to the point where this is possible – and, even more important, what we could have been doing differently over the years, so there wouldn’t have been an audience for Trump-ish sentiments? This is serious. Much of his support is white working class folks, I think mainly over thirty or forty years of age. Isn’t that a constituency, indeed, arguably the constituency, that left organizers, writers, and activists of all kinds should have been addressing for decades? These folks are upset in considerable part about perfectly reasonable things – low income, subordination, health problems, alienation of all kinds, crime, and so on, and yes, they are also buying into taking it out on Muslims and blacks while celebrating a billionaire. So don’t we have to ask, how can the left have been so unable to reach people whose objective interests are to side with left projects, and who even feel many of those interests, so much so that a thug like Trump attracts them and Sanders doesn’t, even for a minute? To say they have the media is true. But why don’t we have more?
In Venezuela, after a decade and a half of left government policy, the voting electorate – in a very high turnout election – has supported the right wing opposition, thereby bringing on crisis and, if the opposition has its way, gutting redistributive programs and grass roots dignity and participation. Will our side mainly tally the score and only blame outside interference, economic warfare, etc., all of which has been quite real but also inevitably predictable, or will our side mainly acknowledge we made grave mistakes in how we dealt with corporate and other elite elements of society over the long span of our empowerment? And not only in dealing with technical matters like exchange rates, but in not reaching out with organizers day to day, over and over, to communities of opposition, literally in their neighborhoods and schools – the young there, the poor there, even as their numbers and alienation grew?
If you are like me, the results in Venezuela, even knowing they were coming, pummel your humanity and reason. If the results don’t hurt intensely, well, they should, assuming, that is, that you are concerned with human well being in Venezuela, in the U.S., and in the whole world.
To reduce such hurt, all too often we do the opposite of what is needed instead of diligently proposing steps we can take that can that will yield better results, we ceaselessly bemoan admittedly horribly oppressive steps that others take. Yes, the economic disruptions the Venezuelan economy has endured are the major factor fueling discontent and harsh election results. But these disruptions have been a predictable response to the Bolivarian path forward. If success was possible at all, than it had to be achieved not via the disruptions not occurring, but via the Bolivarians handling the disruptions differently, both to weaken their effects and to inspire further gains. To say the economic disruptions won is technically true, but taken in isolation it does nothing to ward off future instances. Instead it tells the perpetrators you did you work very effectively. Your machinations succeeded. Be ready to do it again for your vile interests.
Complaining that the monster is monstrous may be needed in order to inform those who don’t know, but it is not itself a way forward. Finding our own flaws, painful as that may be, can reveal ways forward.
In Venezuela , France, the U.S., and pretty much everywhere else, self assessment is the real task, plus acting on carefully reasoned insights.
Lack of public consciousness is part of the mess we are in, so do we focus on organizing our resources and talents in a way that can redress that deficit? Or does each progressive media outlet, each progressive blogger and commenter, and each organizing project just persist in doing what it has been doing all along rather than finding new ways to improve and multiply our collective communications?
Commercial social media is demolishing focus and clarity, destroying attention span and sincere empathetic human communication, and spying on every nook and cranny of our lives. Do we work to create our own social media to take its place?
Finances are scarce across the left. Do we work together to find new mechanisms that can finance projects better than those now used, particularly so we all benefit rather than literally competing for donations? Or do we each operate in pristine isolation, barely different in this regard than how competing corporations regard one another?
Lack of hope is a huge problem. Do we offer informed hope by our tone and focus? Lack of solidarity fragments us. Do we foster and display solidarity in our mutual relations and create structures that will further it? Lack of organization constrains our reach and power. Do we create new multi-focus, multi-tactic, truly welcoming organization?
Lack of participation. Do we welcome participants? Lack of vision for a better future and a steadily enlarging understanding of what we can do to move toward that future. Do we develop and convey compelling vision and strategy? Lack of tools under humane and participatory control, not corporate control, for all of this. Do we create and sustain it?
Even in Venezuela, in power, or in Greece, for that matter, albeit in power for a much shorter period, much less in places like France and the U.S., do we sincerely look at ourselves not seeking to levy blame on others simply so we can somehow side step it, but seeking to find areas for improvement? Do we then act on what we find, however different what it calls for may be then what we are used to doing? Absent this, more of this, tireless, creative, attention to this, is it any wonder France, the U.S., and even Venezuela suffer what appears to be modern day goose stepping thugs in suicidal celebratory array?
>>
I would add to Albert's article a few thoughts coming from the Greek experience:
1.
Left in Greece focuses on the demand of Rights and money for various groups of workers independently. This is proved to be catastrophic for the causes of the left.
To begin with, money is not a left value, and so, if the left focuses on money there is no alternative value suggested to the society.
Then, supporting and promoting specific-group benefits, tears apart the unity of the workers and turns one group against the others.
Therefor, by now, for these [and even more reasons if we get to a deeper analysis], the fact that the System is still functioning, is in the responsibility of the left movements as well.
2.
Left puts no effort or support in grass-root attempts on making a better living in the neighborhoods which relates to forming participant communities and, most important, questioning local authorities. In other words, in one hand, left does not teach personal responsibility and in the other, does not give obvious examples of practicing true democracy and equality. The fact that the existing Greek laws offer a vast supportive background for such attempts [existing due to the efforts of the left] makes this even more outrageous.
3.
Left and anarchist groups in Greece are authoritarian in a way that exceeds even the State authoritarianism. The failure to succeed unity of the movements ends to the failure to convince the society on the interest of the left and the anarchists for a democratic society. It's plain logic: if imposing your ideas is your only notion, if you don't care to practice co-existence and discourse, then you prove that even Capitalism is a safer social environment than the one you propose.
Especially regarding the left, itself is organized in an absolutely authoritarian manner which allows total freedom to leaderships even to completely betray the left causes, no matter where the framework of the movement originally stands.
4.
There is no emerging revolutionary theory coming out of the huge experience of the social movements and the amazing knowledge that sciences make available day by day. Social theory inevitably relates to answering questions, equally, on the meaning of life and the history of social formation, beginning from the Stone Age. Approaching humans and human societies as predictable equipment and machinery, has proved to give no help either to capitalists or revolutionaries.
5.
In conclusion, tremendous energy of young people willing to act for change, is trapped in the narrow views of out-of-time dogmas and practices. Even worse, it doesn't seem that there is any kind of will coming from the specific movements to question these out-of-time dogmas and practices.
If progressiveness, however, no matter what its name will be, does not find its way out to the society, then simply -sooner or later- our human characteristics will be defeated, leaving Prometheus without any hope, for ever chained on Caucasus observing his torturers, Might [Κράτος-State] and Violence, leading humanity to collapse.
>>
A very short note on the perception that ΣΥΡΙΖΑ is a left party:
This government has already achieved in favor of the European and Greek oligarchy things that any other government wouldn't even imagine to propose to the society.
There is no left in TINA and there is no left in not using the crisis in order to explain and reveal to the people the class order of the society.
The staff of this government is focused in maintaining the order of the establishment allowing the least possible losses to occur. Making changes in gay rights and prisoner rights is definitely important and progressive but not what will define a policy as left.
Also, there is nothing left in having rich people running the government if not putting their wealth to serve the cause. There is nothing left in using power to gain personal privileges or to maintain power. There is also nothing left in sending one's kids to private schools when the same person appears to work in favor of those who will send their kids to public schools.
Many people in Greece have lived close to people who led their lives to be crushed while struggling for things that would benefit the majority. To them ΣΥΡΙΖΑ is nothing more than a corporate trick, similar to promoting regular soap as the ultimate cleanser for all stains.
ΣΥΡΙΖΑ, in total, reverses the content of left as a possibility for social change both in personal and social aspect.
I will close this note with a quote from an interview of the former Parliament President, Ζ. Konstantopoulou [Aug. 31st 2015].
"... Λυπάμαι που υπήρξαν σύντροφοι μου που από θέσεις υπουργικές δεν βρήκαν τη δύναμη να υπερασπιστούν τη λογική η Βουλή να μην είναι άντρο υπηρεσιών. ..."
"... I am sorry for having comrades of mine who from ministerial positions didn't have the strength to defend the notion that the parliament is not a den for intelligence services..."
20151118
Είμαστε αυτό που μαθαίνουμε [κατά κύριο λόγο]
... «Ο ανθρώπινος εγκέφαλος φαίνεται να ανταποκρίνεται πολύ περισσότερο στις περιβαλλοντικές επιρροές. Είναι κάτι που διευκολύνει τη συνεχή προσαρμογή του εγκεφάλου μας και της συμπεριφοράς μας σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, που περιλαμβάνει την κοινωνία και τον πολιτισμό» ...
http://www.msn.com/el-gr/news/techandscience/%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%84%ce%af-%ce%bf%ce%b9-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%ce%b9-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%c2%ab%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%b9%cf%87%cf%84%cf%8c%ce%bc%cf%85%ce%b1%ce%bb%ce%bf%ce%b9%c2%bb-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%87%ce%b9%ce%bc%cf%80%ce%b1%cf%84%ce%b6%ce%ae%ce%b4%ce%b5%cf%82/ar-BBn8Xbi?li=AAaiyQR&ocid=iehp
http://www.msn.com/el-gr/news/techandscience/%ce%b3%ce%b9%ce%b1%cf%84%ce%af-%ce%bf%ce%b9-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%ce%b9-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%c2%ab%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%b9%cf%87%cf%84%cf%8c%ce%bc%cf%85%ce%b1%ce%bb%ce%bf%ce%b9%c2%bb-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82-%cf%87%ce%b9%ce%bc%cf%80%ce%b1%cf%84%ce%b6%ce%ae%ce%b4%ce%b5%cf%82/ar-BBn8Xbi?li=AAaiyQR&ocid=iehp
20151110
Συνέντευξη / της Ζωής Κωνσταντοπούλου, 31 Αυγούστου 2015
"... Λυπάμαι που υπήρξαν σύντροφοι μου που από θέσεις υπουργικές δεν βρήκαν τη δύναμη να υπερασπιστούν τη λογική η Βουλή να μην είναι άνδρο υπηρεσιών. ..."
http://news247.gr/eidiseis/politiki/kwnstantopouloy-menw-aneksarthth-syntassomai-me-th-la-e-eipe-psemata-o-a-tsipras.3639586.html?utm_source=News247&utm_medium=MintaXasete_article&utm_campaign=24MediaWidget
Συνέντευξη Τύπου για τις επόμενες πολιτικές της κινήσεις έδωσε η Ζωή Κωνσταντοπούλου, μιλώντας το μεσημέρι της Δευτέρας [31 Αυγούστου 2015] στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ.
http://news247.gr/eidiseis/politiki/kwnstantopouloy-menw-aneksarthth-syntassomai-me-th-la-e-eipe-psemata-o-a-tsipras.3639586.html?utm_source=News247&utm_medium=MintaXasete_article&utm_campaign=24MediaWidget
Συνέντευξη Τύπου για τις επόμενες πολιτικές της κινήσεις έδωσε η Ζωή Κωνσταντοπούλου, μιλώντας το μεσημέρι της Δευτέρας [31 Αυγούστου 2015] στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ.
20151103
Η αξία της γνώσης / Νεολιθικοί οικισμοί στις Κυκλάδες
... Δε γνωρίζουμε αν οι άνθρωποι είχαν ατομική ιδιοκτησία της γης. Το πιο πιθανό είναι ότι η γη ανήκε συλλογικά στην κοινότητα. Τα νεολιθικά κοπάδια, από οικόσιτα ζώα, πρέπει να ήταν μικρά. Την ευθύνη για τη βοσκή τους μπορεί να την είχε ολόκληρη η κοινότητα. ...
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A105/29/155,897/
... Σε όλα σχεδόν τα νησιά των Κυκλάδων η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως οικισμούς, όχι εκτεταμένους, της 3ης χιλιετίας π.Χ. Κάθε οικισμός φαίνεται ότι αναπτυσσόταν αυτόνομα και δεν υπήρχε κανένα είδος κεντρικής εξουσίας. Αρχικά οι οικισμοί σχηματίζονται κοντά στη θάλασσα ή στα πρανή χαμηλών λόφων. Περίπου το 2300 π.Χ. ορισμένοι οικισμοί οχυρώνονται (Αγία Ειρήνη στην Κέα), άλλοι καταστρέφονται και ξαναχτίζονται οχυρωμένοι (Φυλακωπή στη Μήλο), ενώ άλλοι χτίζονται σε υψηλούς λόφους μακριά από τη θάλασσα (Καστρί Σύρου). ...http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A105/29/156,900/
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A105/29/155,897/
Subscribe to:
Posts (Atom)