Γιατί ο Ρούμπιο θαυμάζει τους αρχαίους Έλλληνες;
Στην ελληνική κλασσική αρχαιότητα αποδίδονται μέγιστες τιμές από όλες τις θεσμικές εκφάνσεις του σύγχρονου "δυτικού κόσμου". Ακμάζουσες και παρακμάζουσες δημοκρατίες, ολιγαρχίες και φασιστικά καθεστώτα, ιδρύματα, πανεπιστήμια, ινστιτούτα, πολιτικές περσόνες και καλλιτέχνες, όλοι διαγκωνίζονται για να ετεροφωτιστούν από το νεφελώδες μεγαλείο του Παρθενώνα και της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Ακόμα και στο υποσυνείδητο όλης της ανθρωπότητας έχει εδραιωθεί ένας θαυμασμός για τα επιτεύγματα των αρχαίων Ελλήνων, και κάθε σύγχρονος κάτοικος της Ελλάδας αισθάνεται κληρονόμος ενός ασύγκριτου μεγαλείου και μιας παγκόσμιας πυξίδας.
Πέρα από τις εκάστοτε φαντασιακές προσεγγίσεις, ο αρχαίος ελληνικός κόσμος προσέφερε όντως το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε ο σύγχρονος "δυτικός κόσμος". Ένα ιδανικό συνονθύλευμα δημοκρατικών κανόνων, εξισωτικών παραδόσεων, δουλείας, ιεραρχικών συγκροτήσεων, στυγνής πατριαρχίας, εμπορικών εξερευνήσεων και ληστρικών επιδρομών, υψηλής ηθικής, σοφίας, και χυδαίου τυχοδιωκτισμού. Η θεωρητικοποίηση και κανονικοποίηση ενός κόσμου κυρίων και δούλων, στον οποίο οι κυρίαρχοι δεν είναι σατραπικές μονάδες αλλά ολόκληρες κοινωνίες που λειτουργούν δημοκρατικά για τα μέλη τους, παρέχει το ιδανικό πρότυπο αλλά και άλλοθι σε κάθε εκμεταλλευτή που αναζητά μια εξωραϊσμένη εικόνα της απανθρωπιάς του.
Μία κοινωνία ελεύθερων ανθρώπων, ερευνητών, φιλοσόφων και πολεμιστών, που με την πολυπραγμοσύνη τους κυριεύουν, ακόμα και μόνο με το κλέος τους, την ανθρωπότητα. Αυτό είναι το επίτευγμα των αρχαίων που επιλέγουμε να προβάλλουμε και να θαυμάζουμε σύσσωμοι, κορδωμένοι εκμεταλλευτές και μαγεμένοι εκμεταλλευόμενοι. Άλλωστε, αν και κανείς από τους κορδωμένους εκμεταλλευτές δεν θα το ομολογήσει στους μαγεμένους υποτακτικούς του, η ύπαρξη δούλων και πατριαρχίας δεν είναι και τόσο κακή ιδέα. Έτσι, κάθε φορά που οι υποτακτικοί παραμαγεύονται από τα κελεύσματα των αφεντικών τους, αυτοί μεθοδικά και συγκροτημένα προωθούν τα αντίστοιχα "δημοκρατικά" νομοθετήματα. Όταν δε τα προσχήματα περιττεύουν, μία κλασσική σφαγή, ένα αιματοκύλισμα, αποτελεί μια διαχρονικά δοκιμασμένη, ασφαλή και κυρίως ειλικρινή, διευθέτηση των κοινωνικών "εκκρεμοτήτων".
 |
| Marco Rubio in Athens, 2026.10.07, Photo via U.S. Department of State |
Τί έχουμε να μάθουμε από τους αρχαίους Έλληνες;
Αν και τα περισσότερα από τα δεδομένα που έχουμε σήμερα στην διάθεσή μας καταγράφηκαν κατά την κλασσική αρχαιότητα, υπάρχουν πολύτιμες γνώσεις που προέρχονται από προγενέστερες περιόδους. Στον ελλαδικό χώρο πολύ πριν την κλασσική αρχαιότητα έχουμε αποσπασματικά δεδομένα από τα επιτεύγματα πολιτισμών με χαρακτηριστικά που δεν είναι μετρήσιμα με βάση τις δικές μας αντιλήψεις για την κοινωνική συγκρότηση, όπως για παράδειγμα στις Κυκλάδες και στην Κρήτη. Δεν γνωρίζουμε αν και πώς αυτοί οι πολιτισμοί με τα εξισωτικά χαρακτηριστικά τους επηρέασαν την σκέψη των νεοερχόμενων ελληνικών φύλων. Αντίστοιχες παραδόσεις και μορφές κοινωνικής συγκρότησης θα μπορούσαν εξίσου να προέρχονται από τις παραδόσεις των ίδιων των νεοερχόμενων φυλών.
