Κοινωνίες σε πόλεμο

[Societies in war]

Αν στην αρχαιότητα ανοίγαμε μία συζήτηση με έναν Σπαρτιάτη για την κοινωνία που έχει διαμορφώσει με τους είλωτες, μπορεί να γελούσε μαζί μας ή μπορεί και να προτιμούσε να εξαφανίσει τα ίχνη των προσβλητικών απόψεών μας (και εμάς μαζί). Πιθανότατα, το ίδιο θα απορούσε και θα ενοχλούνταν μαζί μας και ένας είλωτας.
Οι είλωτες, τα ανθρώπινα κοπάδια των Λακεδαιμόνων, δεν ήταν μία τάξη μέσα στην κοινωνία των αφεντικών τους. Οι είλωτες ήταν υπόδουλες ή φόρου υποτελείς κοινωνίες, που βρίσκονταν υποταγμένες από την κατακτητική εισβολή, την πολεμική βία και την ισχύ των όπλων των Λακεδαιμόνων. Για τους Λακεδαίμονες οι είλωτες δεν είχαν καν ανθρώπινη υπόσταση και η ζωή τους δεν είχε καμμία αξία πέρα από το πρόσοδο που τους απέφερε.

Οι Λακεδαίμονες μετά την αρχική κατακτητική επιδρομή ήταν υποχρεωμένοι να διατηρούνται ετοιμοπόλεμοι προκειμένου να προφυλάσσονται από τις προσπάθειες των υπόδουλων κοινωνιών να απελευθερωθούν. Ο πόλεμος τόσο για τους Λακεδαίμονες όσο και για τους είλωτες υπήρξε έκτοτε διαρκής, άλλοτε με ανοιχτή αντιπαράθεση και άλλοτε, από την μεριά των Λακεδαιμόνων, προληπτικά.
Οι Λακεδαίμονες λοιπόν και οι είλωτες, δεν υπήρξαν ποτέ μία ενιαία κοινωνία αλλά υπήρξαν αυτόνομες κοινωνίες σε διαρκή πόλεμο, εκ των οποίων η μία κυριαρχούσε συντριπτικά πάνω στην άλλη ή τις άλλες, η μία ευημερούσε και οι άλλες καταστρέφονταν.

Αυτού του είδους ο καταναγκασμός, ο κατανταγκασμός της υποδούλωσης που επιτυγχάνεται με τον διαρκή πόλεμο που κάνει μια κοινωνία κυρίαρχων στις κοινωνίες των υποταγμένων, υπήρξε και παραμένει θεμέλιο των σύγχρονων κοινωνιών.
Η υποδούλωση και ο καταναγκασμός δεν αποτελούν μία φυσική, αναγκαστική εξέλιξη των κοινωνιών, δεν εμφανίστηκαν στην πορεία ενός μονόδρομου που ακολουθούν υποχρεωτικά οι κοινωνίες, αλλά προέκυψαν σε ορισμένες συγκυρίες και ως επιλογή συγκεκριμένων φυλών και ανθρώπων. Η υποδούλωση και ο καταναγκασμός όμως, από την πρώτη στιγμή που επινοήθηκαν, διαμόρφωσαν ένα περιβάλλον ανταγωνισμού μεταξύ των κοινωνιών, οδηγώντας κάποιες στην υποδούλωση και κάποιες στην αναπαραγωγή και εξάπλωση της κατακτητικής βίας.

Μέσα στους αιώνες, οι κοινωνίες των κυρίαρχων και οι κοινωνίες των υποταγμένων αλλάζουν συνεχώς όψη και χαρακτηριστικά, παρ'όλ'αυτά, ο πόλεμος μεταξύ τους είναι αδιάκοπος.
Οι κοινωνίες των κυρίαρχων, σήμερα, κρύβουν το πραγματικό τους πρόσωπο πίσω από ιδεολογικά κατασκευάσματα όπως έθνος, τάξεις, κράτος, κοινοβουλευτική δημοκρατία. Σήμερα, οι περισσότερες κοινωνίες των κυρίαρχων δεν μπορούν να εδραιώνονται εύκολα σε ιδεολογήματα περί φυλετικής ανωτερότητας και θεϊκών εντολών, και έτσι έχουν χτίσει τον μύθο του ελεύθερου ανταγωνιστικού στίβου μέσα σε μία κοινωνία ελευθερίας και απεριόριστων δυνατοτήτων στον οποίο κάποιοι πετυχαίνουν και κάποιοι αποτυγχάνουν. Σε αυτόν τον μύθο η αποτυχία κάποιων δεν μπορεί να αποδοθεί στους πετυχημένους. Φυσικά, όταν τέτοια ιδεολογήματα δεν πετυχαίνουν τον σκοπό τους, τα ένοπλα στρατιωτικά τμήματα της κυρίαρχης κοινωνίας, ως εκτελεστικά όργανα της ενιαίας δημοκρατικής κοινωνίας, χρηματοδοτούμενα και επανδρωμένα μάλιστα από τους ίδιους τους καταπιεζόμενους, είναι πάντα σε ετοιμότητα να επιβάλλουν το ιδεολόγημα της έννομης τάξης.
Όπως ακριβώς και στην αρχαία Πελοπόννησο, έτσι και σήμερα, υπόδουλοι "είλωτες" φέρουν τα όπλα των αφεντών τους, συμμετέχουν στους πολέμους τους, ενώ όταν θυμούνται την χαμένη τους ελευθερία ή αξιοπρέπεια, βρίσκονται αντιμέτωποι με τούς μισθοφορικούς στρατούς που στρέφει εναντίον τους η κοινωνία των κυρίαρχων.

Δεν έχει απολύτως καμμία σημασία το γεγονός πως η κοινωνία των κυρίαρχων δεν αποτελεί την γενετική συνέχεια μιας συγκεκριμένης φυλής. Άλλωστε όπως λέει ο Στρως, η έννοια της φυλής στις ανθρώπινες κοινωνίες δεν περιορίζεται στα γενετικά χαρακτηριστικά, καθώς, είναι οι πολιτισμικοί κανόνες της που καθορίζουν ποιοί διασταυρώνονται με ποιούς, ποιοί εντάσσονται και ποιοί εξαιρούνται. Ακόμα και αν η κυρίαρχη κοινωνία στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία αποτελούνταν στο ξεκίνημά της αποκλειστικά από Ρωμαίους ενώ μετά από πεντακόσια χρόνια αποτελούνταν επιπλέον από Σύριους, Έλληνες, Μαυριτανούς και Γαλάτες υπήρχε ένα χαρακτηριστικό που παρέμεινε μέσα στους αιώνες αναλοίωτο: ήταν η κοινωνία που με την ισχύ των όπλων κατανάγκαζε άλλες κοινωνίες να εκπληρώνουν τις επιθυμίες της.

Σήμερα, οι κοινωνίες των κυρίαρχων μετά από βιαιοπραγίες και διδασκαλίες αιώνων έχουν καταφέρει να πείθουν τις κοινωνίες των υποταγμένων πως όλοι οι άνθρωποι μαζί αποτελούν μία ενιαία κοινωνία και πως ο καθένας ανήκει λίγο-πολύ στην κοινωνική τάξη που του αναλογεί με βάση τα χαρίσματα, τις προσπάθειες, την μοίρα του ή το θέλημα τού θεού.

Είναι όμως ολότελα παραπλανητικό να κατονομάζουμε τις κοινωνίες μας ταξικές, συντηρώντας την διδασκαλία πως πρόκειται για ενιαίες κοινωνίες που εξελίσσονται από τα βάθη του χρόνου, και μέσα στις οποίες οι άνθρωποι δρουν για το κοινό όφελος, όμοια με μία κυψέλη μελισσών όπου ο καθένας σύμφωνα με τα ιδιαίτερα κληρονομημένα ή επίκτητα χαρακτηριστικά του καταλαμβάνει την θέση και τα προνόμια που του αξίζουν.

Οι σύγχρονες κοινωνίες είναι εμπόλεμες. Γεννήθηκαν από τον πόλεμο και συντηρούνται από τον πόλεμο. Χωρίς τον πόλεμο, τα όπλα και την βία, η δυνατότητα μιας κοινωνίας να καταναγκάζει άλλες κοινωνίες ώστε να εκπληρώνουν τις επιθυμίες της δεν υφίσταται.
Κάθε κυριαρχική κοινωνία είναι υποχρεωμένη να διεξάγει έναν διαρκή πόλεμο ενάντια στις υποταγμένες κοινωνίες που διατηρεί στην επικράτειά της, και έναν διαρκή πόλεμο με τις κυριαρχικές κοινωνίες στον περίγυρο. Ο πόλεμος στην επικράτειά της επιβάλλεται από την ανάγκη της να καταναγκάζει τις υποταγμένες κοινωνίες. Ο πόλεμος εκτός επικράτειας επιβάλλεται από τον ανταγωνισμό μεταξύ των κυριαρχικών κοινωνιών για την αύξηση των υποταγμένων, εκμεταλλευόμενων κοινωνιών.

Ένα μεγάλο μέρος αυτών των πολέμων συντελείται σήμερα σε συμβολικό επίπεδο χωρίς εμφανή βία και αιματοχυσίες, παίρνοντας ονόματα όπως νομισματική ένωση, δημόσιο χρέος, αγγλικό δίκαιο, έλεγχος κεφαλαίων, ατομική ιδιοκτησία κ.ο.κ. Κάθε φορά όμως που ένας τέτοιος συμβολικός πόλεμος κρίνεται ανεπαρκής για τα συμφέροντα της μιας ή της άλλης κυριαρχικής κοινωνίας, χωρίς χρονοτριβή προτάσσονται τα όπλα, κινητοποιούνται οι μισθοφορικοί στρατοί ειδικοί για επιχειρήσεις ενάντια σε άοπλα μέλη των υποταγμένων κοινωνιών ή/και οι μισθοφορικοί στρατοί που εκπαιδεύονται για επιχειρήσεις εντός και εκτός επικράτειας.

Γερμανίδα τιμωρείται δημόσια στην ναζιστική Γερμανία για την σχέση της με "κατώτερο" άντρα, πιθανά Εβραίο ή Σλαύο.
H καθαρότητα της "φυλής" αποτελεί ένα κεντρικό ιδεολόγημα κάθε κυριαρχικής κοινωνίας. Όταν τέτοια αρχαία ιδεολογήματα κρίνονται "οπισθοδρομικά" από τις δημοκρατικές κοινωνίες μας, ο οικονομικός και κοινωνικός αποκλεισμός επιφέρει τα ίδια αποτελέσματα στην διατήρηση του διαχωρισμού των εμπόλεμων κοινωνιών. Η απόδειξη της κατωτερότητας των καταναγκαζόμενων ανθρώπων και κοινωνιών γίνεται πλέον σιωπηλά αυταπόδεικτη, όχι εξαιτίας της "φυλετικής" καταγωγής αλλά, εξαιτίας της αποτυχίας τους στον ελεύθερο ανταγωνιστικό στίβο.
https://incredibleimages4u.blogspot.gr/2010/03/rare-unseen-pictures-from-second-world.html

Στρατός με προτεταμένα όπλα και ξιφολόγχες στους πανεπιστημιακούς χώρους του Berkeley, California, 1969.
http://www.lib.berkeley.edu/MRC/pacificaviet.html#1969

Artemisia Gentileschi / painter

https://en.wikipedia.org/wiki/Artemisia_Gentileschi

Charlotte Moorman / artist

https://en.wikipedia.org/wiki/Charlotte_Moorman

Craig Murray / Former British ambassador

... "Δεν είμαι ήρωας, απλά κάποιοι έχουν πέσει τόσο χαμηλά που κάνουν εμένα να ξεχωρίζω" ...

Από συνέντευξη του Κρεγκ Μάρεϋ στον Άρη Χατζηστεφάνου

http://info-war.gr/egklima-sti-samarkandi/

https://www.craigmurray.org.uk/

https://en.wikipedia.org/wiki/Craig_Murray

iceman

http://tvxs.gr/news/sci-tech/o-anthropos-ton-pagon-spaei-ti-siopi-toy-meta-apo-5300-xronia-binteo

Δύο παραδείγματα ζωικής εξέλιξης και οι αστοχίες της μαρξιστικής θεωρίας

Φώκια ελέφαντας
Οι αρσενικές φώκιες ελέφαντες ανταγωνίζονται βίαια η μία την άλλη και οι πιο ισχυρές καταφέρνουν να διατηρούν [παραμένοντας νηστικές για πολλούς μήνες] την κυριαρχία σε συγκεκριμένο χώρο και, αναλόγως της ιεραρχικής τους θέσης, να γονιμοποιούν μέχρι και δεκάδες θηλυκά ο καθένας.
Αντίστοιχος αριθμός αρσενικών παραμένουν παρίες γύρω από τις περιοχές των κυρίαρχων, εισβάλοντας κάθε τόσο προκειμένου να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους, με κίνδυνο ωστόσο να τραυματιστούν θανάσιμα.
Ένα θηλυκό μπορεί να ζυγίζει μέχρι 900 κιλά, ενώ ένα αρσενικό μπορεί να ξεπερνά ακόμα και τους τέσσερις τόνους.
Θρέφονται, κατά κύριο λόγο, με ψάρια και είδη του βυθού.
Ο πληθυσμός τους υπολογίζεται μέχρι τις 700.000.

Φώκια λεοπάρδαλη
Οι αρσενικές φώκιες λεοπαρδάλεις προσκαλούν τα θηλυκά με έντονες υποθαλάσσιες κραυγές.
Τα θηλυκά είναι λίγο πιο μεγαλόσωμα από τα αρσενικά και από κάθε ετήσιο ζευγάρωμα προκύπτει ένα κουτάβι.
Το βάρος τους κυμαίνεται μεταξύ 200 και 600 κιλών.
Θρέφονται, κατά κύριο λόγο, με πιγκουίνους.
Ο πληθυσμός τους υπολογίζεται μέχρι τις 400.000.

Διαφορετικές κοινωνικές συμπεριφορές στο ίδιο φυσικό περιβάλλον

Τα δύο αυτά θηλαστικά είναι συγγενικά και εξελίχθηκαν σε παρόμοια περιβάλλοντα με επίκεντρο την Ανταρκτική.
Θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον αν μπορούσαμε να γνωρίσουμε τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες διαμορφώθηκαν οι κοινωνικές συμπεριφορές αυτών των ζώων. Αν και δεν μπορούμε να έχουμε άμεση γνώση, μπορούμε ωστόσο να αναγνωρίσουμε κάποια εμφανή δεδομένα.

Η φονική κυριαρχικότητα των αρσενικών θαλάσσιων ελεφάντων προϋποθέτει την πλούσια τροφή που συλλέγουν σε μορφή λίπους μακριά από τον ανταρκτικό χειμώνα. Αυτή η συσσώρευση λίπους τούς επιτρέπει να παραμένουν νηστικοί για πολλούς μήνες το καλοκαίρι, στην προσπάθειά τους να διατηρούν συγκεκριμένο χώρο στην στεριά και να γονιμοποιούν πολυάριθμο χαρέμι.
Δεν φαίνεται λοιπόν να είναι η απελπισμένη αναζήτηση τροφής που τους καθιστά τόσο ακραία ανταγωνιστικούς, αλλά αντίθετα είναι το πλεόνασμα τροφής που τους επιτρέπει να μεγεθύνονται ώστε να επιβάλλουν τις ορμονικές παρορμήσεις τους.

Στο κοινωνικό περιβάλλον των θαλάσσιων ελεφάντων η υστέριση στην ικανότητα ανάπτυξης μάζας και συσσώρευσης λίπους, καταδικάζει ένα αρσενικό ακόμα και στο να μην ικανοποιήσει ποτέ τις ορμονικές παρορμήσεις του ή χειρότερα, να χάσει την ζωή του.
Σε αυτό το ανταγωνιστικό κοινωνικό περιβάλλον η μεγέθυνση των αρσενικών είναι αναγκαία προϋπόθεση για την ζωή τους.
Η μεγέθυνση δε, αυτή θα συνεχίζεται όσο το επιτρέπουν οι διατροφικοί πόροι.
Θα πρέπει εδώ να διατυπώσουμε μία σημαντική παρατήρηση:
Η μεγέθυνση των αρσενικών θαλάσσιων ελεφάντων δεν εμφανίζεται να έχει κάποια σχέση με την επιβίωση του είδους. Η αναγκαιότητα αυτής της μεγέθυνσης πηγάζει από την προσπάθεια των αρσενικών να επιβιώσουν μέσα στο δικό τους κοινωνικό περιβάλλον και δεν σχετίζεται με την επιβίωση μέσα στο ευρύτερο φυσικό περιβάλλον. 

Καταλήγοντας μπορούμε να διατυπώσουμε πως:

1. Ο βίαιος ανταγωνισμός των αρσενικών δεν εμφανίζεται να αποτελεί κάποια αναγκαία συνθήκη για την επιβίωση του είδους.
2. Εξαιτίας του υφιστάμενου κοινωνικού περιβάλλοντος, ο βίαιος ανταγωνισμός μεταξύ των αρσενικών αποτελεί απόλυτη αναγκαιότητα για κάθε αρσενικό άτομο του είδους προκειμένου να ικανοποιήσει τις παρορμήσεις του.
3. Ο βίαιος ανταγωνισμός των αρσενικών επιβάλλει, και προϋποθέτει, την μεγέθυνση μέχρι το σημείο που επιτρέπουν οι διαθέσιμοι πόροι και τα γενετικά χαρακτηριστικά. 

Προκύπτει όμως και ένα σημαντικό ερώτημα:
Ποιά είναι η αιτία που οδήγησε τους θαλάσσιους ελέφαντες στην διαμόρφωση αυτού του φονικά ανταγωνιστικού κοινωνικού περιβάλλοντος; 
Αυτό το ερώτημα γίνεται κρισιμότερο αν αναλογιστούμε πως αυτό το κοινωνικό περιβάλλον δεν έχει κάποια ορατή σχέση με την επιβίωση του είδους, ενώ την ίδια στιγμή καταδικάζει σε αποκλεισμό και θάνατο αμέτρητα αρσενικά, το καθένα από τα οποία διαθέτει υπερπολλαπλάσια εφόδια επιβίωσης από ένα μέσο θηλυκό του είδους, εφόδια τα οποία συγκεντρώνει και καταστρέφει αποκλειστικά για να συμμετέχει στον κοινωνικό ανταγωνισμό.

Η ανταγωνιστικότητα στις κοινωνίες των ανθρώπων

Εξαιτίας της παιδείας της οποίας έχουμε γίνει αποδέκτες θεωρούμε αυτονόητο πως οι κοινωνίες μας αποτελούν την γραμμική συνέχεια των πρώτων κοινωνιών και πως οι διαφοροποιήσεις που συντελέστηκαν οφείλονται στην ανάπτυξη της νόησης, των εργαλείων και των μέσων παραγωγής.
Η νόηση όμως δεν αναπτύσσεται προσθετικά, αλλά σε συγκεκριμένους τομείς που αφορούν συγκεκριμένα είδη γνώσεων, αποκλείοντας και καταργώντας άλλους τομείς και άλλες γνώσεις.

Θα ήταν σίγουρα πολύ δύσκολο να κατανοήσουμε στην πληρότητά τους και να αναπαραστήσουμε τα κοινωνικά περιβάλλοντα των προϊστορικών χρόνων όπου η ανθρώπινη συνείδηση ήταν ολότελα παραδομένη στην δεισιδαιμονία.
Έχουμε όμως όλα τα στοιχεία που χρειάζονται για να αναγνωρίσουμε πως, οι κοινωνίες οι οποίες ανέπτυξαν τα σπουδαία επιτεύγματα που η μυθολογία αποδίδει στον Προμηθέα ήταν εξισωτικές κοινωνίες, χωρίς εμφανείς ιεραρχίες, χωρίς κεντρική διοίκηση, και οι οποίες αναπτύσσονταν σε ένα περιβάλλον που επέτρεπε τις υδάτινες μεταφορές και τις ανταλλαγές προϊόντων μέχρι τα πέρατα του τότε κόσμου.
Γνωρίζουμε ακόμα πως, θεμέλιο και αυτού του πολιτισμού υπήρξε η τοτεμική παράδοση της ισότητας και της διαφύλαξης της ειρήνης μέσα από μία σειρά -δεισιδαιμονικών εκ πρώτης όψης- κανόνων.

...

Οι μαρξιστές υποστηρίζουν πως, σε αντίθεση με την περίπτωση των θαλάσσιων ελεφάντων όπου το πλεόνασμα πόρων επιτρέπει τον ανταγωνισμό και την μεγέθυνση, στις ανθρώπινες κοινωνίες ο φαύλος κύκλος ανταγωνισμού-μεγέθυνσης κινητοποιήθηκε από την έλλειψη πόρων και την συνεπακόλουθη βία που προκάλεσε.
Αυτός ο συλλογισμός προκύπτει αυθόρμητα, εμφανίζεται χειροπιαστός και αντανακλά την ανησυχία μας για αυτό που θα συμβεί μεταξύ μας, στον τόπο που κατοικούμε, αν ξαφνικά, σήμερα κιόλας, λείψουν τα βασικά είδη που χρειαζόμαστε για την επιβίωσή μας. Η τοποθέτηση όμως της κινητοποίησης του κύκλου ανταγωνισμός-μεγέθυνση στο παρόν, μπορεί άραγε να μας φανεί χρήσιμη για την άντληση γνώσης για το παρελθόν;
Μοιάζει σχεδόν βέβαιο πως αν προκύψει ένας λιμός, άτομα ή ομάδες θα επιδιώξουν να επιβάλουν την ισχύ τους για να συγκεντρώσουν τροφή και τα μέσα να την αποκτούν. Δεν θα έπρεπε να ξαφνιαστούμε όμως αν ακόμα και μέσα στις πιο αντίξοες για την επιβίωση συνθήκες κάποιοι άνθρωποι κατάφερναν να συνεργαστούν ισότιμα χωρίς βία, αρπαγή και ανταγωνισμό, για να πετύχουν την επιβίωσή τους.
Ακόμα δε και με τα δικά μας κριτήρια μπορούμε να διακρίνουμε πως αυτοί οι δεύτεροι θα είχαν περισσότερες πιθανότητες να πετύχουν την επιβίωση και μάλιστα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Οι εξισωτικές κοινωνίες και η ανατροπή τους από τις ανταγωνιστικές

1. Ανθρώπινες κοινότητες αναπτύχθηκαν και επιβίωσαν στις πιο αντίξοες συνθήκες έχοντας ανάγει την εξασφάλιση της ισότητας, της συνεργασίας και της διασφάλισης της ειρήνης, σε τοτεμικούς κανόνες.
Γνωρίζουμε πως η συνεργασία είναι προϋπόθεση για την επιβίωση σε πολλά είδη, ακόμα και σε ορισμένες αγέλες λύκων. Ωστόσο, όσο αφορά τις ανθρώπινες κοινότητες, η ύπαρξη των τοτεμικών κανόνων σηματοδοτεί πως η ισότητα, η ειρήνη και η συνεργασία δεν υπήρξαν ποτέ "φυσικές" αλλά προέκυψαν από συνειδητές επιλογές της ανθρώπινης νόησης και εντάχθηκαν ως κανόνες στο δεισιδαιμονικό πλαίσιο κάθε φυλής.
Κατ' αυτή την έννοια όσο αφορά τις ανθρώπινες κοινωνίες δεν υπήρξε ποτέ πρωτόγονος -εννοώντας φυσικός-ζωικός- κομμουνισμός, αλλά μόνο ανθρώπινος κομμουνισμός.
Αυτός ο ανθρώπινος κομμουνισμός αποτελεί ισχυρή ανθρώπινη παράδοση που διατηρήθηκε για δεκάδες χιλιάδες χρόνια, κατά πολύ περισσότερα από τα μόλις 5.000 χρόνια κατά τα οποία επιβλήθηκε ο κυριαρχικός τρόπος κοινωνικής οργάνωσης.

2. Η πειρατεία και η υποδούλωση δεν θα είχαν αντικείμενο αν δεν είχαν προηγουμένως αναπτυχθεί κοινότητες που κατείχαν αποθηκευμένο πλεόνασμα τροφής και αγαθών και δεν ήταν γνωστή η σχετική τεχνογνωσία. Μέχρι την ύπαρξη πλεονάσματος και της σχετικής τεχνογνωσίας οι αντιπαραθέσεις το πολύ να αφορούσαν την διαφύλαξη ζωτικών περιοχών.
Η πειρατεία και η υποδούλωση προϋποθέτει καταρχήν την ύπαρξη πλεονάσματος και την τεχνογνωσία για την παραγωγή του.
Ακολούθως, προϋποθέτει κάποιο κίνητρο, όπως για παράδειγμα, την ανισότητα μεταξύ κοινοτήτων, τον αποκλεισμό αριθμού ατόμων εκτός κοινότητας, την πλεονεξία, κάποια συγκυρία προσωπικοτήτων κ.ο.κ.

...


Παρενθέσεις:
> Η κοινωνική πραγματικότητα που αναγνωρίζουμε γύρω μας διαμορφώνεται επί δεκάδες και εκατοντάδες γενιές μέσα στον κύκλο ανταγωνισμός-μεγέθυνση.
> Οι αντίληψή μας για τον κόσμο διαμορφώνεται μέσα στην πραγματικότητα που ορίζει το δίπολο ανταγωνισμός-μεγέθυνση.
> Έχουν υπάρξει και υπάρχουν ακόμα δείγματα κοινωνιών και κοινοτήτων όπου η κινητοποίηση του κύκλου ανταγωνισμός-μεγέθυνση δεν συνέβη ποτέ.
> Στο πολύ μακρινό παρελθόν οι ανθρώπινες κοινότητες διέκοψαν την εξέλιξη του είδους προς την κατεύθυνση του ανταγωνισμού διαμορφώνοντας για αυτό τον σκοπό τους πρώτους ανθρώπινους νόμους. Μέσα σε αυτό το κοινωνικό περιβάλλον μπήκαν οι βάσεις του ανθρώπινου πολιτισμού και αναδείχτηκαν τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά μας που ακόμα και τώρα αναγνωρίζουμε και υπερθεματίζουμε ως "ανθρώπινο", "ανθρωπιά" εννοώντας την αλληλεγγύη, την συνεργατικότητα και την ενσυναίσθηση προς τον συνάνθρωπο.
> Η διακοπή της εξέλιξης προς την κατεύθυνση της ανταγωνιστικότητας άνοιξε τον δρόμο προς την συνεργασία και την ανάπτυξη του λόγου, στα μέσα δηλαδή που καθόρισαν τελικά την εξέλιξή μας.
> Καθώς οι πιο διαδεδομένες γνώσεις είναι αυτές που είναι αρεστές και χρήσιμες στους κυρίαρχους, γνωρίζουμε ελάχιστα ή και τίποτα για τις καταβολές, τις αφετηρίες και την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Καθώς διδασκόμαστε πως τα σύγχρονα κοινωνικά συστήματα είναι τα μόνα δυνατά και απορρέουν από τις βιολογικές δυνατότητές μας, δεν αναζητούμε τις αιτίες και το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο ανταγωνισμός επανήλθε και επιβλήθηκε στις ανθρώπινες κοινωνίες, επιβάλλοντας κανόνες που και οι ίδιοι αναγνωρίζουμε ως απάνθρωπους.
> Στις επικρατούσες κοινωνίες των ανθρώπων οι δυνατότητες του κύκλου ανταγωνισμός-μεγέθυνση είναι απεριόριστες καθώς κάθε "κυρίαρχο αρσενικό" μπορεί όχι απλά να αποκλείει άλλα αρσενικά από τον αναπαραγωγικό κύκλο και ενίοτε να τα εξοντώνει, αλλά, πολύ περισσότερο μπορεί
- να υποτάσσει και να χρησιμοποιεί άτομα του είδους του ώστε να μεγεθύνει την ανταγωνιστική ισχύ του,
- να δημιουργεί πρωτοφανείς ανισότητες και να τις μεγεθύνει αδιάκοπα,
- να ορίζει το ίδιο το πεδίο των επιδιώξεών του, είτε αυτό είναι πλούτος και χλιδή, είτε ερωτικές ηδονές, είτε απλά επιβολή και εξουσία,
- να καταστρέφει άτομα του είδους του και να προκαλεί δυστυχία σε μεγέθη που ούτε για αστείο θα συγκρινόντουσαν με τα μεγέθη που μπορεί να καταστρέψει ακόμα και ο πιο βίαιος θαλάσσιος ελέφαντας ή οποιοδήποτε άλλο θηρίο της φύσης.
> Ο κύκλος ανταγωνισμός-μεγέθυνση είναι αυτοτροφοδοτούμενος, ο ανταγωνισμός τροφοδοτεί την μεγέθυνση και η μεγέθυνση τον ανταγωνισμό. Θα μπορούσε να αποτελεί την αεικίνητη μηχανή εφόσον όμως λυνόταν ένα κρίσιμο πρόβλημα: πρέπει να υπάρχουν πάντα οι απαραίτητοι πόροι για να συντηρείται η μεγέθυνση που συντηρεί τον ανταγωνισμό.
> Στις κοινωνίες των ανθρώπων οι ίδιοι οι άνθρωποι μετατρέπονται συστηματικά στους πόρους που χρησιμοποιούν οι κυρίαρχοι για να μεγεθύνουν την δύναμή τους.

...

Η κατάρριψη του Ιερού

Η εκθρόνιση και η καταστροφή του Ιερού είναι το θεμέλιο μιας δημοκρατικής εξισωτικής κοινωνίας.
Ο αρχηγός της φυλής δολοφονείται και μετά λατρεύεται ως τοτέμ. Ο ίδιος ο θεός, στην χριστιανική παράδοση, σταυρώνεται προτού λατρευτεί σαν θεός. Βασιλείς εκθρονίζονται και βασανίζονται με τους πιο ακραίους τρόπους οδεύοντας στον θάνατό τους. Τελετουργίες και φόνοι στο όνομα της κοινότητας και της ισότητας των μελών της.

[http://proxeiro-tetradio.blogspot.gr/2015/08/blog-post_31.html]

...

Sugata Mitra / professor - educator

https://en.wikipedia.org/wiki/Sugata_Mitra

Revolution's End / book by Brad Schrieber

... DeFreeze was alienated from his controllers and decided to become a revolutionary, since his life was in jeopardy. Revolution’s End finally elucidates the complex relationship of Hearst and DeFreeze and proves that the largest shootout in US history, one that killed six members of the SLA in South Central Los Angeles, ended when the LAPD purposely set fire to the house and incinerated those six radicals on live television, nationwide, as a warning to American leftists. ...

http://www.brashcyber.com/books.htm


https://en.wikipedia.org/wiki/Donald_DeFreeze
https://en.wikipedia.org/wiki/Patty_Hearst

Εκκλησιαστικό Συμβούλιο Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Πευκακίων / Ανακοίνωση

... μαχόμεθα μέ κάθε τρόπο νά καταστρέψουμε τούς μηχανισμούς τῆς ὑπάρχουσας καταπιεστικῆς καί καθεστωτικῆς ἐξουσίας, κατ’ ἐξοχήν τοῦ πολιτικοῦ χώρου καί ὅσων φορέων ἤ ἀξιωματούχων (κληρικῶν καί λαϊκῶν) συμπλέκονται, διαπλέκονται ἤ καί ἁπλῶς συνεργάζονται μέ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τήν ἐ­ξουσί­α ...
http://www.agnikolaos.gr/articles/475-prosklisi-pros-anarxikous-antieksousiastes

Από τις εξισωτικές στις ταξικές κοινωνίες

[From the egalitarian to the class societies]

Π Ρ Ω Τ Ο  Μ Ε Ρ Ο Σ

Από την μία, κοινωνίες πρωτόγονες, αρχαϊκές, χωρίς πολιτισμό, χωρίς τάξεις, χωρίς εξουσία, χωρίς κράτος, χωρίς γραφή, χωρίς ιστορία, χωρίς εξέλιξη.
Από την άλλη, κοινωνίες ανεπτυγμένες, με πολιτισμό, με τάξεις, με εξουσία, με κράτος, με γραφή, με ιστορία, με εξέλιξη.

Oι κοινωνίες με κράτος δεν αποτελούν το κορυφαίο εξελικτικό στάδιο των ανθρώπινων κοινωνιών, ούτε και οι εξισωτικές κοινωνίες αποτελούν το πρώιμο εξελικτικό στάδιο μιας τέτοιας ευθύγραμμης διαδικασίας. Δεν υπάρχουν δεδομένα που να φανερώνουν κάποια αυτονόητη ή νομοτελειακή εξέλιξη από τις εξισωτικές κοινωνίες προς τις ταξικές.
Επιπλέον, όπως υποδηλώνεται μέσα από τους σύνθετους και απαιτητικούς κανόνες και τις παραδόσεις των εξισωτικών κοινωνιών, αυτές οι κοινωνίες δεν υπολείπονται πολιτισμού ούτε και κοινωνικής οργάνωσης, παρ' εκτός αν ταυτίζουμε τον πολιτισμό και την κοινωνική οργάνωση με την ύπαρξη του κράτους και της εξουσίας.
Το κράτος και η εξουσία όμως, αποτελούν μια μορφή κοινωνικής οργάνωσης που εδραιώνεται μέσα από τον καταναγκασμό που επιβάλλουν κάποιοι άνθρωποι σε άλλους ανθρώπους, είτε με την χρήση της βίας είτε άλλων μέσων. Αν εμείς σε έναν τέτοιο καταναγκασμό δεν διακρίνουμε κάποιο σπουδαίο ανθρώπινο επίτευγμα, ή αν ακόμα αναγνωρίζουμε σε αυτόν την αφετηρία πολλών δεινών που βαραίνουν τις ζωές των περισσότερων, αυτό σημαίνει πως θα πρέπει να αξιολογούμε ως περισσότερο πολιτισμένη μια κοινωνία που τον απορρίπτει.
Μία τέτοια αξιολόγηση βρίσκεται σε συνέχεια με την άποψη του Φρόυντ σύμφωνα με την οποία η αφετηρία του ανθρώπινου πολιτισμού βρίσκεται ακριβώς στην επιλογή του εξισωτισμού και στην δημιουργία κανόνων-ταμπού οι οποίοι αποσκοπούν στην εξάλειψη του ανταγωνισμού και της βίας εξασφαλίζοντας πως κανείς δεν θα μπορεί να επιβάλλει στους άλλους την βούλησή του στο μοίρασμα της τροφής και του ζευγαρώματος  [Σ. Φρόυντ, Τοτέμ και Ταμπού].
Η ύπαρξη λοιπόν των κοινωνιών με κράτος και εξουσία, δεν αποτελεί απαίτηση του πολιτισμού και των ανθρώπων, και θα πρέπει να αναζητήσουμε αλλού τις αφετηρίες της.

Ο Πιέρ Κλαστρ στο βιβλίο του Η κοινωνία ενάντια στο κράτος, αναφέρεται σε μία ευρεία βεντάλια τύπων κοινωνικής οργάνωσης των αυτόχθονων της Αμερικής όπως καταγράφηκαν τα τελευταία 500 χρόνια. Κοινωνίες νομάδων, καλλιεργητών, πολεμοχαρείς και φιλειρηνικές, ολιγομελείς και πολυπληθείς, χωρίς κράτος και εξουσία, αλλά και με κράτος και εξουσία. Οι διαφοροποιήσεις αυτές υπήρξαν ανεξάρτητα από το επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης, το οποίο είναι κοινό για όλες αυτές τις κοινωνίες.
Η ύπαρξη των κοινωνιών με κράτος και εξουσία, επομένως, δεν προέρχεται ούτε από την ανάπτυξη των τεχνολογιών, αφού φυλές που βρίσκονται στο ίδιο τεχνολογικό επίπεδο άλλοτε οργανώνονται σε κράτη και άλλοτε "ξορκίζουν" με κάθε μέσο την εξουσία.

Ο Λέβι Στρως στο βιβλίο του Η ανθρωπολογία και τα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, αναφέρει πως η ανθρωπότητα, κατά το 99% του χρόνου της και καταλαμβάνοντας τα 3/4 του συνολικού κατοικημένου χώρου της γης, έζησε οργανωμένη σε κοινωνίες που ανέπτυξαν κάθε πιθανό τρόπο προκειμένου να προφυλάσσονται από την διαμόρφωση ανισοτήτων και εξουσιών, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ισορροπία και την διάρκεια. Σε αυτόν τον εκτεταμένο χρόνο και χώρο της ανθρωπότητας θα ήταν παράδοξο να ισχυριζόμαστε πως δεν συντελούνταν ιστορία, εξέλιξη αλλά και αυτό που ονομάζουμε κοινωνική καινοτομία. Σίγουρα όμως αυτές οι διαδικασίες δεν συντελούνταν με τρόπο που θα μας επέτρεπε να τις αναγνωρίζουμε εμείς μέσα από την πολιτισμική αντίληψη του σύγχρονου ανθρώπου.
Η κοινωνική καινοτομία όμως, η ιστορία και η εξέλιξη μπορούν να συντελούνται -και συντελούνται- με πολλούς τρόπους ολότελα άσχετους από τα ποσοτικά μεγέθη τα οποία αποκλειστικά έχει εκπαιδευτεί να καταγράφει η δική μας αντίληψη. Τις ιδιαίτερες ποιότητες αυτών των μεγεθών, μπορούμε ίσως να τις αντιληφθούμε, ως ένα σημείο, αν αναγνώσουμε τα στοιχεία που μας δίνουν οι εξισωτικές κοινωνίες, έχοντας όμως πρώτα αποβάλει την όποια υπεροψία μας ως εγγράμματοι "πολιτισμένοι" κληρονόμοι της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού.

Η ιστορία, όπως η εξέλιξη και η κοινωνική καινοτομία, δεν υπάρχουν κατ' αποκλειστικότητα ως γεννήματα των κοινωνιών με κράτος και εξουσία. Αντίθετα μάλιστα, όπως μας περιγράφει η μυθολογική γνώση, η κοινωνική καινοτομία προσωποποιημένη στην μορφή του Προμηθέα βρίσκεται αλυσσοδεμένη από το Κράτος και η Βία. Aυτός ο μύθος στέκεται στον αντίποδα των δικών μας αντιλήψεων καθώς υπονοεί πως, το κράτος και η εξουσία δεσμεύουν την κοινωνική καινοτομία ώστε να την αναπτύσσουν μόνο για δικό τους όφελος. Δηλαδή, η όποια ιστορία και εξέλιξη παράγεται από αυτήν την υποταγμένη κοινωνική καινοτομία, αναλώνεται κατά κύριο λόγο από την ζωτική ανάγκη της εξουσίας και του κράτους για ισχυροποίηση και κυριαρχία, τροφοδοτώντας τον αέναο κύκλο μεγέθυνσης και καταστροφής που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες μας.
Έτσι, μέσα από μια άλλη πολιτισμική οπτική, είναι οι σύγχρονες κοινωνίες που δεν παράγουν ανθρώπινη ιστορία και εξέλιξη καθώς θυμίζουν αποικίες μυρμηγκιών που προσπαθούν να κυριαρχήσουν και να εκτοπίσουν άλλες αποικίες. Τα μυρμήγκια, ασφαλώς, δεν αναπτύσσουν τεχνολογίες και δεν μεγεθύνουν τα οικονομικά τους μεγέθη για να κυριαρχούν, αλλά εξαρτώνται αποκλειστικά από την αργή εξέλιξη των βιολογικών τους χαρακτηριστικών. Από την άλλη, τα κράτη και οι εξουσίες των ανθρώπων έχοντας στον έλεγχό τους τις κοινωνικές καινοτομίες αναπτύσσουν εξωσωματικές δυνατότητες, κάθε λογής ποσοτικά μεγέθη, τεχνολογίες και εργαλεία, και αυτό με αδιανόητα ταχύς και ολοένα επιταχυνόμενους ρυθμούς, προκειμένου εν τέλει να πετυχαίνουν το ίδιο πράγμα με τα μυρμήγκια: την μεγέθυνση και την καταστροφή.
Γνωρίζοντας πως ως είδος ξεχωρίσαμε μέσα από την ανάπτυξη συμπεριφορών που φανερώνουν αποστροφή προς την επιβολή και την κυριαρχία έχοντας ακολουθήσει μία πορεία που ανέπτυξε πολυποίκιλα ποιοτικά χαρακτηριστικά και πολιτισμούς, θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε στην σημερινή μας κατάσταση όχι απλά κάποια εκδοχή της ανθρώπινης εξέλιξης, αλλά μία στατικότητα, μία μη-εξέλιξη, μη-ιστορία και ένα αδιέξοδο που δεν αντιστοιχεί σε πολιτισμό ανθρώπων.

Οι κοινωνίες που μας είναι οικείες, ευημερούν καταστρέφοντας το περιβάλλον, άλλες κοινωνίες, αλλά και τμήματα των δικών τους κοινωνιών, καταστροφή η οποία βρίσκεται σε απόλυτη αναλογία με το μέγεθος της ευημερίας που δημιουργούν. Ο τύπος κοινωνίας που έχει κυριαρχήσει πλέον σχεδόν σε ολόκληρο τον πλανήτη, επιβάλλει πως κάθε ψήγμα τεχνολογίας και πολυτέλειας που απολαμβάνει ένας άνθρωπος έχει το ανάλογό του σε δυστυχία που επιβάλλεται σε άλλους ανθρώπους οι οποίοι μπορεί να ζουν πολύ κοντά ή πολύ μακριά, αλλά και σε πόρους που αποστερούνται από τις μελλοντικές γενιές.
Το κράτος και η εξουσία λοιπόν, όχι μόνο δεν συνεισφέρουν στην ποιοτική εξέλιξη της ανθρωπότητας, αλλά ίσα-ίσα δεσμεύουν τις ικανότητές της και την κατευθύνουν, όμοια σαν να είναι το ίδιο το Κράτος και η Εξουσία όντα μοιραία και ασυνείδητα, σε έναν αδιέξοδο ποσοτικό ανταγωνισμό για την μεγέθυνση ή την καταστροφή.
Η υποταγή της κοινωνικής καινοτομίας λοιπόν στο κράτος και την εξουσία απέχει από το να είναι ο μόνος τρόπος προκειμένου οι κοινωνίες να δημιουργούν ιστορία και να εξελίσσονται. Αυτό μαρτυρά άλλωστε ο πολιτισμός του Προμηθέα η ύπαρξη του οποίου υποδηλώνεται από τις τεχνολογικά αναπτυγμένες, εμπορικά δραστήριες, και ειρηνικές κοινότητες που επέζησαν στην νησιωτική Ανατολική Μεσόγειο μέχρι πριν από 4.500 χρόνια.
Αφού λοιπόν η κοινωνική καινοτομία μπορεί να αναπτύσσεται χωρίς να είναι δέσμια του κράτους και της εξουσίας, καταλαβαίνουμε πως δεν είναι ούτε η απαίτηση για "πρόοδο", "ιστορία" και "εξέλιξη" που γέννησε και έθρεψε τους ίδιους της τους δεσμώτες.

Η ανάπτυξη της διάνοιας, του στοχασμού, του ποιητικού και φιλοσοφικού λόγου αποδίδεται εξολοκλήρου στις ταξικές κοινωνίες μέσα από ένα απλουστευτικό σκεπτικό: αφού οι δούλοι παράγουν για να καλύπτουν τις ανάγκες και των κτητόρων τους, οι κτήτορες αποκτούν την δυνατότητα να επιδίδονται αποκλειστικά στον στοχασμό. Ασφαλώς, η επίδοση με αποκλειστικό τρόπο σε μία διανοητική απασχόληση επιταχύνει ενδεχομένως κάποιες νοητικές διεργασίες, τα αποτελέσματα των οποίων, ωστόσο, αποτελούν προϊόντα κάποιας συγκεκριμένης εξιδείκευσης μαζί και του πολιτισμικού πλαισίου της εκάστοτε ταξικής κοινωνίας.
Από την άλλη, οι "άγριοι" και "απολίτιστοι" των εξισωτικών κοινωνιών περιορίζουν την εργασία τους σε έναν μέσο καθημερινό χρόνο από 2 έως 4 ώρες [7 για ορισμένες κοινότητες που επιβιώνουν σε ακραίες συνθήκες]. Γνωρίζουν πως αυξάνοντας αυτόν τον χρόνο θα αποκτήσουν περισσότερα αγαθά αλλά αυτό τους φαίνεται όχι μόνο αδιάφορο αλλά, συχνά και έχοντας συνείδηση αυτής της επιλογής, και επικίνδυνο. Η ανάπτυξη της διάνοιας μέσα σε ένα εξισωτικό κοινωνικό πλαίσιο παράγει είδη ποιητικού, φιλοσοφικού ενίοτε και επιστημονικού λόγου των οποίων εμείς, ως φορείς των ιδιαίτερων πολιτισμικών μας αντιλήψεων, δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε την αξία ή την χρησιμότητα. Στις σημερινές κοινωνίες ο πολυπράγμων άνθρωπος του παρελθόντος έχει εξελιχθεί σε ένα ελάχιστο εξάρτημα μιας τεράστιας μηχανής, ενώ συχνά οι νοητικές του δυνατότητες αρκεί να είναι -και συνήθως είναι- εξίσου ελάχιστες.

Οι ταξικές κοινωνίες τείνουν να υποτάσσουν την διάνοια, όπως και κάθε τι άλλο, στην "λειτουργικότητα" και στο κοινωνικό καθήκον της μεγέθυνσης-"ανάπτυξης", παρουσιάζοντας ταυτόχρονα τον καταναγκασμό της εργασίας ως χρέος κάθε ανθρώπου -που γεννήθηκε σε τάξη εργαζομένων- προς την κοινωνία. Δυστυχώς, αδυνατούμε να έχουμε ευρεία γνώση για τα επιτεύγματα στον τομέα της διάνοιας του πολιτισμού του Προμηθέα και, πολύ περισσότερο, για την ανάπτυξη και την κατεύθυνση αυτών των επιτευγμάτων αν αυτός ο πολιτισμός δεν είχε διακοπεί με τον βίαιο τρόπο που υποδηλώνει η μυθολογική παράδοση. Μόνο τότε θα μπορούσαμε πραγματικά να συγκρίνουμε τους δύο τρόπους εξέλιξης.
Έτσι, δεν υπάρχει βάση στην αντίληψη πως ο πολιτισμός του Προμηθέα αν είχε την ευκαιρία να εξελιχθεί δεν θα επινοούσε την γραφή και άλλα επιτεύγματα που αποδίδουμε, ίσως και αυθαίρετα, στις "πολιτισμένες", ταξικές κοινωνίες.

Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός πως στις ταξικές κοινωνίες ο κόσμος της διάνοιας διαχωρίζεται από αυτόν της εργασίας, κάθε άλλο παρά σπουδαίο επίτευγμα μοιάζει, ειδικά από την στιγμή που θα αναγνωρίσουμε πως, αυτός ο διαχωρισμός, είναι μία ακόμα έκφραση του κύκλου ανταγωνισμός-μεγέθυνση, μέσα στον οποίο, αδιάκοπα, ένας κόσμος ευημερεί και ένας καταστρέφεται.
Στις εξισωτικές κοινωνίες αντίθετα, αφενός, η εργασία δεν υπάρχει ως αποτέλεσμα καταναγκασμού, παρά συντελείται ως μέρος μιας συλλογικής δράσης αναμφίβολα αλληλεπιδρώντας δημιουργικά με την διάνοια, και, αφετέρου, η απαξίωση των μελών της κοινότητας προς την συγκέντρωση αγαθών αφήνει ελεύθερο χρόνο για την ανάπτυξη ποιοτήτων της διάνοιας τις οποίες εμείς -εκ πρώτης- αδυνατούμε να αντιληφθούμε.
Η ανθρώπινη διάνοια επομένως, ο ποιητικός, φιλοσοφικός και επιστημονικός λόγος δεν υπάρχει ως αποκλειστικό προνόμιο όσων "αποδεσμεύτηκαν" από την εργασία, την οποία επέβαλαν οι ίδιοι καταναγκαστικά σε άλλους, ούτε βέβαια αποτελεί δημιούργημα ή βιολογικό επίτευγμα των ταξικών κοινωνιών. Είναι μάλιστα ακριβώς αυτή η διάνοια, αυτό το βιολογικό και πολιτισμικό επίτευγμα που για δεκάδες χιλιάδες χρόνια, εκατομμύρια λέει ο Στρως, κατάργησε την κυριαρχικότητα και την επιβολή και απέτρεψε συστηματικά στο εσωτερικό κοινοτήτων και δικτύων κοινοτήτων, τον ανταγωνισμό και την ανάδειξη εξουσιών. 

Από όλους, λοιπόν, τους όρους με τα "χωρίς" και τα "με" που χρησιμοποιούμε για να διακρίνουμε τις εξισωτικές κοινωνίες από τις ταξικές, αυτοί που προσδιορίζουν με τον πιο έγκυρο τρόπο αυτή την διάκριση είναι: χωρίς και με εξουσία, χωρίς και με κράτος, χωρίς και με τάξεις.


Δ Ε Υ Τ Ε Ρ Ο  Μ Ε Ρ Ο Σ

> Το ερώτημα όμως παραμένει και τίθεται ακόμα πιο επιτακτικά: 
Ποια ανατροπή γέννησε τις ταξικές κοινωνίες, το κράτος και η εξουσία;

Αφού πρωταρχικό πολιτισμικό επίτευγμα της ανθρωπότητας υπήρξε ο εξισωτισμός ο οποίος διατηρείται αναλοίωτος σε ορισμένες παραγκωνισμένες κοινότητες και δεύτερο επίτευγμα ο πολιτισμός του Προμηθέα με τα εκτεταμένα δίκτυα κοινοτήτων από την Κασπία μέχρι την Μεσόγειο, από πού ξεφύτρωσαν οι κοινωνικές τάξεις;

Με βάση τα στοιχεία που έχουμε αποκομίσει μπορούμε να αποπειραθούμε μια ανασύσταση των προϋποθέσεων, των τυχαιοτήτων, και των ακολουθιών που γέννησαν τις ταξικές κοινωνίες.
Ορισμένες πιθανές προϋποθέσεις:
Ο κοινοτικός σωβινισμός, η αγάπη ορισμένων φυλών ή ατόμων για τον πόλεμο, η παραγωγική χρήση των αιχμαλώτων από ορισμένες φυλές, οι αυξημένοι πληθυσμοί ορισμένων φυλών και τα δίκτυα μεγάλου αριθμού κοινοτήτων μιας διευρυμένης φυλής.[1]

Καταναγκασμός, "Εξουσία" και Εξουσία
Ο Πιέρ Κλάστρ στο βιβλίο Η Κοινωνία ενάντια στο Κράτος, ως πιθανότερη διαδικασία για την δημιουργία του κράτους και της εξουσίας προτείνει την αύξηση του πληθυσμού και την απομάκρυνση των αρχηγών και των μάγων από τον έλεγχο της κοινότητας.
Αυτή η πρόταση όμως, φαινομενικά μόνο μοιάζει πειστική καθώς δεν μπορεί να ερμηνεύσει την εισβολή του καταναγκασμού σε μία κοινωνία. Στο μεγαλύτερο μέρος του συγκεκριμένου βιβλίου ο Κλάστρ τεκμηριώνει τον τρόπο με τον οποίο η "εξουσία" στις εξισωτικές κοινότητες υπάρχει σε ένα συμβολικό επίπεδο, αυτοαναιρούμενη, σαν να χρειάζεται η ύπαρξή της αλλά μόνο μέχρι το σημείο που υπενθυμίζει στην κοινότητα την αναγκαιότητα της ακύρωσής της. Το σημαντικότερο όμως είναι πως δεν συναντιέται σε εξισωτική κοινότητα κανενός είδους εξουσία που να έχει την δυνατότητα του καταναγκασμού. Ο ίδιος ο όρος εξουσία όπως χρησιμοποιείται σε όλο το βιβλίο, διαχωρίζοντάς την σε καταναγκαστική και μή-καταναγκαστική, είναι αδόκιμος, καθώς με αυτόν τον όρο προσδιορίζουμε ακριβώς την ικανότητα του καταναγκασμού στο κοινωνικό περιβάλλον.
Σε κάθε περίπτωση, πέρα από τον όποιο ενδεχόμενο σχολαστικισμό των ορολογιών, η (καταναγκαστική) εξουσία που προϋποθέτει και ταυτίζεται με την βία, μοιάζει να είναι μια αδιανόητη εκδοχή για τις εξισωτικές κοινωνίες, ακόμα και για τις πολυπληθείς.
Υπάρχει, όμως, ένα δεδομένο που μπορεί να φανεί χρήσιμο στην αναζήτησή μας:
κατά την διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων ο μέχρι πρότινος "αρχηγός" της φυλής γίνεται πραγματικός αρχηγός και αποκτά το δικαίωμα να διατάζει τα υπόλοιπα μέλη της κοινότητας.

Πόλεμος
Στις εξισωτικές κοινωνίες, η μόνη ευκαιρία ενός αρχηγού να βιώσει αυτό που αντιλαμβανόμαστε εμείς με αυτή την λέξη, και αυτό που του αποστερεί με επιμέλεια μια εξισωτική κοινότητα σε όλες τις άλλες στιγμές του κοινοτικού βίου, βρίσκεται στον πόλεμο.
Στο περιβάλλον της βίας οι εξισωτικές κοινότητες αναγνωρίζουν και αποδίδουν το ταυτόσημό της: την εξουσία. Ακόμα όμως και οι πιο πολεμοχαρείς φυλές, δεν ενδιαφέρονται για αδιάκοπο πόλεμο, ακόμα κι αν αυτό αποτελεί την επιδίωξη του αρχηγού, και έτσι, μετά από τις πολεμικές δραστηριότητες ο αρχηγός επανέρχεται, ή επαναφέρεται, στα συνηθισμένα συμβολικά καθήκοντά του. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει ο Κλαστρ τον Τζερώνυμο με τον στρατό των δύο ανδρών: κάθε φορά που ο Τζερώνυμο επεδίωκε να εξυπηρετήσει τα δικά του πάθη και όχι τις ανάγκες των φυλών κατέληγε να πολεμά σχεδόν μόνος του.
Δεν φαίνεται λοιπόν πιθανό ένας φιλόδοξος αρχηγός ή μια πολεμοχαρής ομάδα νέων, να μπορεί να επιβάλει συνθήκες συνεχούς πολέμου μέσα από τις οποίες να αναδειχθεί μια συνεχής εξουσία, αφού οι κοινότητες αντιστέκονται σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Δουλεία
Ο πόλεμος υπήρξε για κάποιες φυλές σημαντική δραστηριότητα, ειδικά των νέων. Το φάσμα των συμπεριφορών και των κανόνων που σχετίζονται με τον πόλεμο είναι τόσο ευρύ όσο και αυτών που σχετίζονται με το σεξ. Η κράτηση αιχμαλώτων υπήρξε μια εκδοχή της πολεμικής δραστηριότητας. Σε κάποιες φυλές, οι αιχμάλωτοι αποτελούσαν τίτλο τιμής του κατόχου τους, και συντηρούνταν με φροντίδα μέχρι την στιγμή του τελετουργικού φόνου τους. Σε ορισμένες φυλές η παραγωγική αξιοποίηση των αιχμαλώτων υπήρξε μια άλλη εκδοχή της πολεμικής δραστηριότητας. Η συστηματοποίηση αυτής της παραγωγικής αξιοποίησης των αιχμαλώτων, η εδραίωση δηλαδή της δουλείας, η μετατροπή ανθρώπων σε παραγωγικά κοπάδια, αποτελεί την επινόηση-σταθμό, που εισάγει τον καταναγκασμό ως θεμέλιο ενός νέου τύπου κοινωνίας, της πολεμικής. Μια παραλλαγή της δουλείας που εμφανίζεται να συνυπάρχει με αυτήν σε όλα τα γνωστά παραδείγματα, σχεδόν σαν συγκοινωνούν δοχείο, είναι η φόρου υποτέλεια, αποτέλεσμα και αυτή πολεμικής δραστηριότητας.

Ανταγωνισμός-μεγέθυνση
Η επιβίωση μιας κοινωνίας που έχει ανάγει τον πόλεμο σε παραγωγική διαδικασία και τα όπλα σε μέσα παραγωγής εξαρτάται από την ικανότητά της να διατηρεί την απαραίτητη ισχύ ώστε να καταναγκάζει τους υποταγμένους πληθυσμούς να συντηρούν την ίδια την ισχύ που τους υποτάσσει. Εξαρτάται όμως και από την ικανότητά της να μεγεθύνει την ισχύ της ώστε να μπορεί να προστατεύεται και να υπερισχύει των κοινωνιών που αναπτύσσουν παρόμοιες πολεμικές συμπεριφορές. Με αυτόν τον τρόπο, το ζωικό κριτήριο επιβίωσης, η πρόκριση δηλαδή του ισχυρότερου σε μία ακολουθία που ονομάζουμε "φυσική" επιλογή, εισβάλει στις κοινωνίες των ανθρώπων, επεκτείνεται, και καθορίζει έκτοτε την εξέλιξη του είδους μας εγκλωβίζοντάς την στον κύκλο ανταγωνισμός-μεγέθυνση. Έκτοτε, σύσσωμες οι κοινωνίες των ανθρώπων μοιάζουν με θαλάσσιους ελέφαντες οι οποίοι αν δεν καταφέρουν να συγκεντρώσουν αρκετή μάζα κινδυνεύουν να αποκλειστούν από την αναπαραγωγή.

Ο διαρκής πόλεμος
Ο διαρκής πόλεμος που είναι αναγκασμένη να διεξάγει μία κοινωνία που έχει μεταμορφωθεί ολόκληρη σε ένα ανταγωνιστικό και ανθρωποφάγο θηρίο δημιουργεί την απαίτηση για αρχηγία και εξουσία στο εσωτερικό της. Ο καταναγκασμός που επιβάλλει μια τέτοια κοινωνία στους υποτελείς της, παρεισφρύει αναπόφευκτα και στις σχέσεις των μελών της καθώς, από την μία, η βία αναγνωρίζεται πλέον ως ρυθμιστικός παράγοντας των σχέσεων, ενώ, από την άλλη, η αρχηγία και ο καταναγκασμός [στρατιωτική "πειθαρχία"] προκρίνονται ως τα αποτελεσματικότερα εργαλεία για έναν υποχρεωτικό και διαρκή πόλεμο.


Τ Ρ Ι Τ Ο  Μ Ε Ρ Ο Σ

> Ανασυνθέτοντας τα στοιχεία

Κυρίαρχοι και Υπόδουλοι: δύο κοινωνίες σε μία
Θα μπορούσαμε να πούμε πως, οι κοινωνίες, σε ορισμένους χρόνους και τόπους οργανώνονται σε τάξεις κυρίαρχων και υποταγμένων, με την προϋπόθεση οι πρώτοι να επιλέγουν, και να έχουν την δυνατότητα, να καταναγκάζουν τους δεύτερους. Αυτή η διατύπωση, όμως, προέρχεται από μία επιφανειακή παρατήρηση του φαινομένου και υπονοεί πως, οι κοινωνίες εξελίσσονται εισάγοντας τον καταναγκασμό στο εσωτερικό τους και οδεύοντας προς την "ολοκλήρωση" της ταξικής οργάνωσης και του Κράτους.

Σε ένα κοινωνικό σύνολο, όμως, που προκύπτει από τον πόλεμο και την υποδούλωση, δεν ενυπάρχει κάποιος προφανής λόγος που θα μπορούσε να αλλοιώσει αυτοστιγμή την κοινωνική οργάνωση των κατακτητών. Στις κοινωνίες των νεόκοπων κυρίαρχων, οι τοτεμικές παραδόσεις, τα γαμικά και όλα τα συμπεριφορικά ταμπού, ακόμα και αυτά που αποτρέπουν την "εξουσία" από το να γίνει πραγματική εξουσία, υφίστανται, αρχικά τουλάχιστον, αναλοίωτα. Ταυτόχρονα, για τους κυρίαρχους, το πρόσωπο του υποταγμένου -δούλου ή φόρου υποτελή- είναι ανύπαρκτο, ο υποταγμένος υπάρχει για αυτούς μόνο ως αντικείμενο, ως ανθρώπινο κοπάδι.
Στις κοινωνίες πάλι των υπόδουλων, ανάλογα με τις πρακτικές των εκάστοτε κυρίαρχων, επέρχεται μεγάλη ή μικρότερη καταστροφή, άλλοτε εξαλείφονται ολότελα και άλλοτε συντηρούνται για να απομυζούνται επ' αόριστο. Άλλοτε διατηρούν τις παραδόσεις τους -ή μέρος τους- και άλλοτε καταπιέζονται σε όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης υπόστασής τους.
Αυτό που αναγνωρίζουμε εμείς ως ένα ενιαίο κοινωνικό σύνολο αποτελούμενο από κυρίαρχους και υπόδουλους, είναι μία αυθαίρετη αντίληψη, που βασίζεται στην εδραιωμένη πλέον αποδοχή πως μέσα σε μία κοινωνία κάποιοι υπάρχουν καταναγκάζοντας και κάποιοι καταναγκαζόμενοι.

Καμμία από τις σύγχρονες "ανεπτυγμένες" κοινωνίες μας δεν αποτελεί μία ενιαία κοινωνία. Στην πραγματικότητα κάθε μία από τις κοινωνίες μας αποτελείται από ένα σύνολο κοινωνιών που βρίσκονται μεταξύ τους σε διαρκή πόλεμο. Μέσα σε κάθε ένα από τα κράτη μας, η κοινωνία των κυρίαρχων στο μακρινό παρελθόν επιβλήθηκε με την βία στις κοινωνίες των υποταγμένων και διατηρεί αυτή την εξουσία με τον ίδιο ακριβώς τρόπο: από την μία κάνοντας διαρκή πόλεμο στις υποταγμένες κοινωνίες και, από την άλλη, κάνοντας ενίοτε πόλεμο με τις υπόλοιπες αρπακτικές κοινωνίες. Κάθε τέτοια κοινωνία κυρίαρχων, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, επιδιώκει την ευημερία της μέσα από την καταστροφή των άλλων.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αναφέρει ο Γιουβάλ Χαράρι στο βιβλίο Σάπιενς σχετικά με τις κοινωνικές κάστες, τους κοινωνικούς περιορισμούς και τις κοινωνικές μυθολογίες που όρισαν οι κατακτητές εισβολείς στην ινδική χερσόνησο πριν 3.000 χρόνια προκειμένου να εξασφαλίσουν την μακροημέρευσή τους. Αυτές οι κοινωνικές μυθολογίες διδάσκουν το "αυτονόητο" της υποταγής των "κατώτερων" κοινωνιών στις "ανώτερες" κοινωνίες, παρουσιάζοντάς όμως το σύνολο αυτών των κοινωνιών ως μία ενιαία κοινωνία που έχει διαχωριστεί σε τάξεις από θεϊκούς και φυσικούς νόμους.

Όσες και αν είναι οι μεταβολές, οι ανασυστάσεις, οι προσμίξεις, οι ανακατατάξεις, ακόμα και οι αναγεννήσεις που φέρει πίσω της κάθε μία από τις κοινωνίες μας, ο πυρήνας της λειτουργίας της βρίσκεται σε μία επινόηση κάποιων ανθρώπων που εμφανίστηκε χρονικά μετά από την επονομαζόμενη αγροτική επανάσταση: η μετατροπή των όπλων σε μέσα παραγωγής, και των φιλειρηνικών -ή έστω λιγότερο ικανών στον πόλεμο- ανθρώπων σε ανθρώπινα κοπάδια προς εκμετάλλευση.

Η συγκυρία αυτής της επινόησης θα πρέπει να σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, από τον πολιτισμό της μιας ή της άλλης φυλής, την παραγωγή πλεονασμάτων από την μια ή την άλλη φυλή, μέχρι την προσωπικότητα συγκεκριμένων ανθρώπων και την τυχαιότητα, ωστόσο φαίνεται πως όποτε αυτή η επινόηση προέκυπτε δημιουργούσε αλυσσιδωτές αντιδράσεις. Οι συνέπειες αυτών των αντιδράσεων σχετίζονται κυρίως με τον πολεμικό ανταγωνισμό που εισάγεται κατά τόπους, ο οποίος απαιτεί την αποτελεσματική ισχυροποίηση έναντι των αντιπάλων. Αν η ισχυροποίηση είναι ανεπαρκής τότε η προοπτική είναι είτε η υποδούλωση, είτε ο αυτοεκτοπισμός και η εξαγωγή αυτής της επινόησης σε άλλους τόπους.

Μέσα από μία τέτοια ερμηνεία, οι μετατοπίσεις κατά την αρχαιότητα των ελληνικών φυλών προς τον σημερινό ελληνικό χώρο και η υποδούλωση των αυτόχθονων κοινωνιών υπήρξε αναγκαστική αφού και αυτές οι φυλές είχαν εκτοπιστεί προηγουμένως από τις αφετηρίες τους έχοντας όμως αποκομίσει την τεχνογνωσία της δουλείας και της νέας χρήσης των όπλων. Στην συνέχεια αυτή η τεχνογνωσία εξήχθει προς τις δυτικές αποικίες των Ελλήνων, στην σημερινή Ιταλία, όπου πρώτοι οι Ετρούσκοι και έπειτα οι ιδανικοί μαθητές, οι Ρωμαίοι, διέπρευσαν.

Είναι άστοχο να περιγράφουμε τις κοινωνίες μας ως ταξικές κοινωνίες, αφού η πραγματικότητά τους δεν σχετίζεται με μία εγγενή διαστρωμάτωση που προήλθε μέσα απο την εξέλιξη της εκάστοτε κοινωνίας. Όσο και αν αναφέρονται από τους ανθρωπολόγους κάστες και διαστρωματώσεις στο εσωτερικό ορισμένων φυλών, οι έννοιες του καταναγκασμού και της βίας, της καταστροφής ορισμένων προς χάρη της ευμάρειας άλλων, υπήρξαν άγνωστες μέχρι την στιγμή που μία φυλή υποδούλωσε μια άλλη.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό επομένως των κοινωνιών μας, το οποίο παραμένει απαράλλαχτο από την στιγμή της γέννησής τους, δεν είναι απλά η ύπαρξη τάξεων αλλά ο αδιάκοπος πόλεμος και ο συνεχής καταναγκασμός που συντελείται από την εκάστοτε κυρίαρχη κοινωνία προς τις υποτελείς της. Κάθε μία από τις σύνθετες κοινωνίες μας αποτελείται από την κοινωνία αυτών που καταναγκάζει και την κοινωνία αυτών που καταναγκάζονται, από την κοινωνία αυτών που ελέγχουν τα όπλα ως μέσα παραγωγής και την κοινωνία αυτών που ελέγχονται από τους κατόχους των όπλων.
Η ύπαρξη διαστρωματώσεων, καστών και τάξεων μέσα σε κάθε μία από αυτές τις κοινωνίες, τόσο των κυρίαρχων όσο και των υπόδουλων, συγχέει την συνολική εικόνα και δημιουργεί την ψευδαίσθηση της ύπαρξης μιας ενιαίας κοινωνίας αποτελούμενης από τάξεις. Αυτό όμως είναι ολότελα παραπλανητικό καθώς, για τους ανθρώπους, αυτό που δημιουργεί την ενιαία κοινωνία είναι η αποφυγή της βίας και του καταναγκασμού και ειδικά της βίας και του καταναγκασμού που προέρχεται από λίγους και στρέφεται εναντίων των πολλών. Η ύπαρξη δε αυτής ακριβώς της βίας και του καταναγκασμού τεκμηριώνει πως ολότελα λανθασμένα κατανοούμε τις κοινωνίες μας ως ενιαίες και, το χειρότερο, όσο αυτή η πλάνη διαρκεί, οι υπόδουλοι δεν θα έχουν τα εφόδια να ξεφύγουν από τις αφηγήσεις των κυρίαρχων. Οι αφηγήσεις δε των κυρίαρχων έχουν αποδειχτεί εξίσου αποτελεσματικές με τα όπλα τους στα οποία όμως ποτέ δεν διστάζουν να προσφύγουν όταν οι αφηγήσεις δεν επαρκούν.

Οι κοινωνίες μας δεν είναι ενιαίες αλλά σύνθετες, αποτελούμενες από πολεμικές κοινωνίες που καταναγκάζουν ειρηνικές κοινωνίες να αποτελούν τα παραγωγικά κοπάδια τους, εξασφαλίζοντας την ευμάρεια των πρώτων μέσα από την καταστροφή των δεύτερων. Οι κοινωνίες όμως όσο και αν μοιάζουν και αν συμπεριφέρονται ως όντα οι ίδιες, δεν παύουν ποτέ να αποτελούνται από ανθρώπους που επιλέγουν να συμπεριφέρονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Έτσι οι πολεμικές και αρπακτικές κοινωνίες κατευθύνονται από κυριαρχικούς και αρπακτικούς ανθρώπους ενώ οι ειρηνικές από συνεργατικούς και φιλειρηνικούς ανθρώπους. Για τους ανθρώπους δεν μπορεί να μετρηθεί ο βαθμός στον οποίο τα χαρακτηριστικά της αρπακτικότητας ή της συνεργατικότητας είναι βιολογικά ή πολιτισμικά. Σε κάθε περίπτωση όμως, η ανθρώπινη νόηση, καθώς μπορεί να αναμορφώνεται συνεχώς από το ίδιο το πρόσωπο, επιτρέπει την τροποποίηση αυτών των χαρακτηριστικών ακόμα και στο αντίθετό τους.


Τ Ε Τ Α Ρ Τ Ο  Μ Ε Ρ Ο Σ

> Συμπεράσματα

- Οι "ταξικές" κοινωνίες είναι σύνθετες κοινωνίες καθοδηγούμενες από μία κυρίαρχη κοινωνία που βρίσκεται σε διαρκή πόλεμο με τις κοινωνίες που διατηρεί υποταγμένες.
- Κάθε τέτοια κυρίαρχη κοινωνία αναπτύσσει μηχανισμούς και συμπεριφέρεται σαν ένα ον του οποίου η επιβίωση εξαρτάται από την διαρκή ισχυροποίηση απέναντι σε άλλα παρόμοια "όντα".
- Η βία, ο πόλεμος και ο καταναγκασμός είναι οι θεμελιώδεις επιλογές των ανθρώπων που επιβάλλουν την ύπαρξη των σύνθετων κοινωνιών.
- Η ευμάρεια που χαρίζει στους κυρίαρχους η επιλογή της βίας, του πολέμου και του καταναγκασμού, έχει ως αναγκαστικό αντίτιμο τον εγκλωβισμό τους σε έναν διαρκή πόλεμο καταρχήν με τις καταπιεζόμενες κοινωνίες και έπειτα με τις ανταγωνιστικές.
- Η ευμάρεια που αποκομίζουν οι κυρίαρχοι έχει το ανάλογό της σε καταστροφή την οποία βιώνουν οι υποτελείς τους.
- Με την πάροδο τουλάχιστον 4.000 χρόνων από την πρώτη φορά που αξιοποιήθηκαν τα όπλα και ο πόλεμος ως μέσα παραγωγής, η σαφής αρχική εικόνα της σύνθετης κοινωνίας που αποτελείται από την κυρίαρχη κοινωνία και τις υπόδουλες κοινωνίες έχει τόσο περιπλακεί όσο και αποκρύπτεται σκόπιμα από τις μυθολογίες των κυρίαρχων, χωρίς όμως να αποκλίνει στο ελάχιστο από τις θεμελιώδεις αρχές της που είναι η βία, ο πόλεμος και ο καταναγκασμός.

> Συνέπειες

Εκτός από την προφανή καταστροφή που προκαλούν οι κοινωνίες των κυρίαρχων στις υποτελείς τους κοινωνίες, αλλά κάθε τόσο και στον εαυτό τους καθώς κάποια στιγμή βρίσκονται να υπολείπονται σε ισχύ μέσα στον ανταγωνιστικό στίβο που διαμορφώνουν οι ίδιες, προκύπτουν και συνέπειες που αφορούν το σύνολο της ανθρωπότητας και την εξέλιξή της.
- Η ικανότητα των κυρίαρχων κοινωνιών να συντηρούνται εξαρτάται από την ικανότητά τους να ισχυροποιούνται και να μεγεθύνονται. Η αναγκαστική μεγέθυνση μαζί με την αξιοποίηση των κοινωνικών καινοτομιών που έχουν οι κυρίαρχοι στον έλεγχό τους, έχει διαμορφώσει ένα παγκόσμιο κοινωνικό περιβάλλον που αργά ή γρήγορα θα βρεθεί αντιμέτωπο με την εξάντληση των φυσικών πόρων.
- Σε πολλές περιπτώσεις τα φυσικά όρια μπορούν να υπερβληθούν με την χρήση των επιστημών και των τεχνολογιών που διατηρούν οι κυρίαρχοι στον έλεγχό τους με άγνωστες όμως συνέπειες τόσο για τους υποτελείς τους όσο και για τους ίδιους.
- Η εξέλιξη του είδους παρουσιάζει αντιφάσεις καθώς μπορεί να ζούμε περισσότερο, αλλά ο εγκέφαλός μας έχει σμικρυνθεί τα τελευταία 10.000 χρόνια, ενώ ταυτόχρονα το πιο ανθρώπινο από όλα τα χαρακτηριστικά μας, αυτό της ικανότητας να χρησιμοποιούμε τον λόγο για να διαμορφώνουμε δίκτυα συνεργασίας, για τους περισσότερους ανθρώπους και στο μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής τους, έχει αντικατασταθεί από έναν απλό μηχανισμό λήψης και εκτέλεσης εντολών.

> Ευκαιρίες

 Όπως αναφέρει ο Χαράρι στο βιβλίου του Σάπιενς, ο άνθρωπος είναι ένα ον που μεταπήδησε από το μέσον της τροφικής αλυσσίδας στην κορυφή της, χωρίς να έχει τον χρόνο να προσαρμοστεί σε αυτή την μεταβολή. Οι άνθρωποι είμαστε πλέον ισχυρότεροι και από τα λιοντάρια αλλά εξακολουθούμε να συμπεριφερόμαστε σαν τρομοκρατημένοι πίθηκοι, και αυτό μας κάνει ιδιαίτερα επικίνδυνους. Αντίστοιχα, ούτε τα λιοντάρια, ούτε οι πίθηκοι, ούτε και κανένα άλλο ον δεν πρόλαβε να προσαρμοστεί σε αυτή την ξαφνική μετατόπιση των ανθρώπων από το μέσον της τροφικής αλυσσίδας στην κορυφή της.

- Μέσα από την διεπιστημονική αντίληψη του κόσμου έχουμε τα μέσα να κατανοήσουμε τον κόσμο μας, τον εαυτό μας, το παρελθόν μας αλλά και τις δυνατότητες που έχουμε στην διαμόρφωση των προοπτικών μας. Σε μεγάλο βαθμό, σαν άνθρωποι είμαστε αυτό που διδασκόμαστε, ενώ ταυτόχρονα, μπορούμε να γινόμαστε αυτό που επιλέγουμε.
- Είναι ανώφελο να υπερασπιστούμε υποθετικά επιτεύγματα των ανθρώπων και των κοινωνιών στην περίπτωση που δεν είχε επικρατήσει η επιβίωση μέσα από τον πόλεμο. Ταυτόχρονα όμως, είναι ολότελα αυθαίρετο να απορρίπτουμε την ιδέα πως κάποιες εξισωτικές κοινωνίες θα έβρισκαν τον τρόπο να προσφέρουν πολλά και σπουδαία στους ανθρώπους, κατευθύνοντας τις κοινωνίες μας σε ολότελα διαφορετικές διαδρομές. Σε κάθε περίπτωση, από την θέση που βρισκόμαστε, μπορούμε να εργαστούμε για την απελευθέρωση του Προμηθέα, την απελευθέρωση δηλαδή της κοινωνικής καινοτομίας από τα δεσμά που την κρατάν οι κοινωνίες των κυρίαρχων, και για την απόρριψη του καταναγκασμού ως μέσου συνύπαρξης, αναπτύσσοντας τις ικανότητές μας στην συνεργασία.



Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Ε Ι Σ

[1] Όπως έχει διατυπώσει ο Λέβι Στρώς, η λέξη φυλή δεν είναι η πιο δόκιμη για να περιγράψουμε μια αυτόνομη κοινότητα και πρέπει να αναφέρεται με την ευρεία της έννοια καθώς, ο γενετικός παράγοντας βρίσκεται σε δεύτερη θέση σε σχέση με τον πολιτισμικό, ο οποίος είναι αυτός που καθορίζει τους γαμικούς κανόνες και τις γενετικές προσμίξεις.

Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Τ Α

... Δε γνωρίζουμε αν οι άνθρωποι είχαν ατομική ιδιοκτησία της γης. Το πιο πιθανό είναι ότι η γη ανήκε συλλογικά στην κοινότητα. Τα νεολιθικά κοπάδια, από οικόσιτα ζώα, πρέπει να ήταν μικρά. Την ευθύνη για τη βοσκή τους μπορεί να την είχε ολόκληρη η κοινότητα. ...

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A105/29/155,897/

... Σε όλα σχεδόν τα νησιά των Κυκλάδων η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως οικισμούς, όχι εκτεταμένους, της 3ης χιλιετίας π.Χ. Κάθε οικισμός φαίνεται ότι αναπτυσσόταν αυτόνομα και δεν υπήρχε κανένα είδος κεντρικής εξουσίας. Αρχικά οι οικισμοί σχηματίζονται κοντά στη θάλασσα ή στα πρανή χαμηλών λόφων. Περίπου το 2300 π.Χ. ορισμένοι οικισμοί οχυρώνονται (Αγία Ειρήνη στην Κέα), άλλοι καταστρέφονται και ξαναχτίζονται οχυρωμένοι (Φυλακωπή στη Μήλο), ενώ άλλοι χτίζονται σε υψηλούς λόφους μακριά από τη θάλασσα (Καστρί Σύρου). ...

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A105/29/156,900/

... Ο πολιτισμός που άκμασε κατά την προϊστορική περίοδο μεταξύ της Μαύρης και της Κασπίας Θάλασσας, στην κοιλάδα του ποταμού Κούρα, εμπορευόταν προϊόντα πηλοποιείας από τον Καύκασο μέχρι την Μεσοποταμία, την Παλαιστίνη και ολόκληρη την Μικρά Ασία. Αργότερα τα προϊόντα μεταλλουργείας τους επεκτάθηκαν μέχρι τα ποτάμια συστήματα του Βόλγα, του Δνείπερου και του Ντον. ...

http://en.wikipedia.org/wiki/Kura%E2%80%93Araxes_culture

http://thehistoryofeuropepodcast.blogspot.gr/2012/08/prehistoric-nagorno-karabakh-kura-araxes.html

... Περίπου πριν 3.000 χρόνια οι Ασσύριοι βασιλείς έστελναν τους στρατούς τους για να προσαρτούν νέα εδάφη. Για περισσότερο από 300 χρόνια η Μεσοποταμία και εδάφη προς τα ανατολικά και τα δυτικά αποτέλεσαν μέρος της Ασσυριακής Αυτοκρατορίας. Η κατάκτηση ξένων εδαφών έφερνε πλούτο. Οι περιοχές που είχαν κατακτηθεί από τον ασσυριακό στρατό ήταν υποχρεωμένες να αποδίδουν φόρους στον βασιλιά κάθε χρόνο. Εάν επαναστατούσαν ενάντια στην αρχή του, ή αρνιόντουσαν να πληρώσουν φόρους, ο βασιλιάς έστελνε τον στρατό του εναντίον τους. Υπήρχαν λίγοι στρατοί που θα μπορούσαν να νικήσουν τον ασσυριακό καθώς ήταν καλά εκπαιδευμένος και εξοπλισμένος. ... 

http://www.mesopotamia.co.uk/warfare/home_set.html

... Τουλάχιστον από τα κλασσικά χρόνια, οι Λακεδαιμόνιοι υστερούσαν αριθμητικά κατά πολύ από τους είλωτες ...

https://en.wikipedia.org/wiki/Helots

... Βάσει των καταγεγραμμένων νηολογίων 12,5 εκατομμύρια άνθρωποι μεταφέρθηκαν ως σκλάβοι από την Αφρικάνικη στην Αμερικάνικη Ήπειρο από τον 16 αιώνα μέχρι το 1807 οπότε και το εμπόριο ανθρώπων χαρακτηρίστηκε παράνομο. ... 

 http://www.bbc.co.uk/news/magazine-19831913

Τα Ομηρικά Έπη διδάξαν και διδάσκουν επί τρεις χιλιάδες χρόνια ακριβώς αυτόν τον πολιτισμό του Πολέμου, ως την μόνη αυτονόητη συνθήκη για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Η σημασία του αρχηγού και της εξουσίας περιγράφεται σε αυτά τα έργα με τους πιο γλαφυρούς και δοξαστικούς τρόπους.
Στις ελληνικές πόλεις-κράτη, μέσα από τις ομοιότητες και τις διαφορές τους, μπορούμε να μελετήσουμε με λεπτομέρεια τον αγώνα που συντελείται στο εσωτερικό τους για την διατήρηση των εξισωτικών κανόνων που φέρουν βαθειά στις παραδόσεις τους.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Αθήνας όπου όταν η πολεμική περίοδος για την επιβίωση της φυλής έληξε, με την εδραίωση στον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, καταργήθηκε η βασιλεία και έγιναν επανειλημένες προσπάθειες για την επαναφορά εξισωτικών κανόνων στις κοινωνικές σχέσεις. Προσπάθειες όμως καταδικασμένες καθώς και η Αθηναϊκή κοινωνία εφεξής θα βρισκόταν αναγκαστικά σε διαρκή πόλεμο με τις κοινωνίες των υπόδουλων και των άλλων υποτελών της. Θα έπρεπε ακόμα να επιδιώκει την συνεχή ισχυροποίησή της για να αντεπεξέρχεται στους συνεχείς ανταγωνισμούς με άλλες πολεμικές κοινωνίες. Η κατάληξη είναι γνωστή, και, όσο και αν μας τυφλώνει και παραπλανά η κυρίαρχη μυθολογία, είναι πάντα η ίδια: η καταστροφή.

Η ιδιωτική αυτάρκεια ενάντια στον κοινωνικό δεσμό

Η ιδιωτική αυτάρκεια μοιάζει να είναι η αυτονόητη επιδίωξη σχεδόν του συνόλου των σύγχρονων ανθρώπων.
Ταυτίζουμε την ευζωία μας και κατατάσσουμε το επίπεδο της ανάλογα με το μέγεθος της ιδιωτικής αυτάρκειάς μας. Η ιδιωτική κατοικία, η ιδιωτική μετακίνηση, η ιδιωτική φροντίδα των παιδιών και των ηλικιωμένων, η ιδιωτική ιατρική περίθαλψη, η ιδιωτική παιδεία, η ιδιωτική διασκέδαση, η ιδιωτική εξοχική κατοικία, και η λίστα δεν έχει τελειωμό.

Η ιδιωτική αυτάρκεια μας απαλλάσσει από την ενόχληση των άλλων ανθρώπων, δηλαδή, από την ενόχληση της συνεχούς και αναγκαστικής διαπραγμάτευσης και συνύπαρξης με τους άλλους ανθρώπους. Το μέσο δε για την επίτευξη του ενός ή του άλλου βαθμού ιδιωτικής αυτάρκειας είναι η απόκτηση των ανάλογων κατά περίπτωση χρηματικών ποσών.
Η ιδιωτική αυτάρκεια επιβάλλει πως οι προσωπικές και κοινωνικές σχέσεις ρυθμίζονται μέσα από ένα πλέγμα εντολών που δίνονται με γνώμονα την θέση του καθενός στην οικονομική ιεραρχία.
Έχοντας εκπαιδευτεί να αντιλαμβανόμαστε ως ενοχλητική και κουραστική την διαπραγμάτευση για καίρια θέματα της καθημερινότητας και της ζωής μας, έχουμε αποδώσει σχεδόν ολοκληρωτικά την διευθέτηση αυτών των θεμάτων στην ικανότητα του καθενός μας να συγκεντρώνει χρηματικά ποσά τα οποία καταβάλλει ως αντίτιμο προκειμένου να έχει το δικαίωμα να δίνει εντολές για την απόκτηση αγαθών αλλά και φροντίδων.

Μέσα σε αυτό το κοινωνικό περιβάλλον ιεραρχικής μεταβίβασης εντολών, ο κοινωνικός δεσμός έχει απωλέσει την απτή του διάσταση -αυτήν του αμοιβαίου σεβασμού των προσώπων ο οποίος σεβασμός διατυπώνεται και επιβεβαιώνεται διαρκώς μέσα από τον λόγο. Ο κοινωνικός δεσμός εδραιώνεται σε ένα αφηρημένο πλαίσιο μιας επιζητούμενης ιδιωτικής αυτάρκειας και οικονομικής ευμάρειας, ενώ προϋποθέτει την αποσιώπηση και απόκρυψη πίσω από την φαντασμαγορία του κόσμου που ευημερεί, ενός άλλου κόσμου που καταστρέφεται.

Από την αυτάρκεια του αφέντη ως την αυτάρκεια του εργάτη

Η ιδιωτική αυτάρκεια προέκυψε ως ένα εξελικτικό επακόλουθο της δουλοκτησίας. Ο άνθρωπος-κύριος δεν χρειάζεται πλέον να διαπραγματεύεται και να συνεργάζεται καθώς για να καλύπτει τις ανάγκες του αρκεί να προστάζει τον άνθρωπο-δούλο. Ο άνθρωπος-δούλος πάλι δεν χρειάζεται να δημιουργεί, να επινοεί και να συνεργάζεται καθώς πλέον δέχεται προστάγματα και κινείται μέσα στο πλαίσιο που ορίζει ο άνθρωπος-κύριός του.

Πριν την επινόηση της δουλοκτησίας, η διαπραγμάτευση, η ανταλλαγή και η συνεργασία υπήρξαν τα πεδία μέσα στα οποία αναπτύχθηκε ο ανθρώπινος λόγος και μαζί η ανθρωπότητα.

Η επινόηση της δουλοκτησίας διέκοψε, ή έστω, παρενέβη με βίαιο τρόπο -κυριολεκτικά και μεταφορικά- στην εξελικτική και πολιτισμική πορεία της ανθρωπότητας. Το επίτευγμα της συνεργασίας, οι δυνατότητες που προσφέρει και οι ανάγκες που απαιτεί στο επίπεδο του λόγου, παραχωρεί έκτοτε την θέση του σε ένα πολυδιάστατο σύστημα εξουσίας και υπακοής, ιδιωτικής αυτάρκειας και εξάρτησης.

Το κοινωνικό κράτος που προέκυψε, σχετικά πρόσφατα, ως αποτέλεσμα των αλλεπάλληλων εξεγέρσεων των υπόδουλων εργατών οι οποίοι βρέθηκαν υποταγμένοι και αποκλεισμένοι από κάθε είδους αυτάρκεια, διαλύεται αυτή την στιγμή μπροστά στα ανυποψίαστα βλέμματα των ταξικών τους κληρονόμων, οι οποίοι, πλέον, ως μόνη έγνοια έχουν να εξασφαλίσουν ένα -κατ' ελάχιστα έστω- ανάλογο της αυτάρκειας των κυρίων τους.

Η όποια ιδιωτική αυτάρκεια όμως των υπόδουλων υπαλλήλων και εργατών, ακόμα και πολλών επιχειρηματιών, εκτός που είναι πλασματική καθώς παραμένει σε εξάρτηση από το χρήμα το οποίο διαχειρίζονται οι κύριοί τους -όμοια όπως διαχειρίζονται τα μέσα παραγωγής, το Κράτος, την γη, τις επικοινωνίες, τις τεχνολογίες, τις επιστήμες, τις πατέντες, κ.ο.κ., αποτελεί τον μηχανισμό που με απόλυτη επιτυχία τούς εγκλωβίζει στο σύστημα που στο σύνολό του υπάρχει για να εξυπηρετεί τους κυρίους τους.

Η ιδιωτική αυτάρκεια υπάρχει, τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και σε πρακτικό, στον αντίποδα των συμφερόντων των υπόδουλων οι οποίοι ως μόνη έγνοια θα έπρεπε να έχουν την διατύπωση των όρων ενός κοινωνικού δεσμού που να περιστρέφεται γύρω από την δημιουργία ενός δελεαστικού και απολαυστικού δημόσιου και κοινόχρηστου χώρου με εργαλείο την διαπραγμάτευση και την χρήση του λόγου.

Στίβεν Χώκινγκ / άρθρο

http://tvxs.gr/news/kosmos/xokingk-den-epanaprosdiorisoyme-ton-rolo-toy-ploytoy-tha-katastrafoyme-os-eidos

Iggy Pop

Ο κύριος Ψ και η εισπρακτική Εταιρεία

Ο κύριος Ψ είναι ένας επιτυχημένος νέος.
Μέσα στην γενικότερη οικονομική δυσπραγία αυτός έχει εξασφαλίσει μια θέση εργασίας. Δεν είναι από αυτούς που αφήνουν τις ευκαιρίες να χάνονται. Μπορεί ο μισθός αυτή την στιγμή να είναι λίγο περιορισμένος, γύρω στα 500-550 ευρώ, όμως αυτός κοιτάζει ψηλά.

Ο νεαρός κύριος Ψ εργάζεται με συνέπεια. Γνωρίζει πως το δικό του καλό περνά μέσα από το καλό της Εταιρείας και ξέρει πως τα 750 ευρώ που παίρνει η Προϊσταμένη δεν είναι ένας άπιαστος στόχος.

Ο νεαρός κύριος Ψ είναι αποφασιστικός άνθρωπος και ξέρει πως, για αυτό του το χάρισμα, κάποια στιγμή η ζωή θα τον ανταμείψει. Αισθάνεται μέχρι το μεδούλι αυτή την διαφοροποίησή του από τους άλλους ανθρώπους, ειδικά από αυτούς που καλεί τηλεφωνικά καθημερινά, οι οποίοι χρεωμένοι και ένοχοι συνθλίβονται κάτω από την αποφασιστικότητα του λόγου του.

Ξέρει, ή κάπως διαισθάνεται, πως, αυτή η αποφασιστικότητά του φανερώνει στους άντρες που καλεί μια πυγμή και μια δύναμη, ικανή να εκθέτει ανεπανόρθωτα την δική τους ανεπάρκεια και αδυναμία. Το σημαντικότερο, όμως, και που διόλου δεν του διαφεύγει, είναι πως στις γυναίκες αυτή η αποφασιστικότητα, ο στιβαρός, επιτακτικός και αρρενωπός λόγος του, δεν μπορεί παρά να προκαλεί ρίγη υποταγής και ερωτισμού. Η αρρενωπότητα στο ζενίθ του προορισμού της.

Μπορεί προς το παρόν να μένει με τους γονείς του, και το αμάξι που πληρώνει ο πατέρας του να είναι μόλις 1.000 κυβικά, αλλά ξέρει πως ο κόσμος έχει νικητές και νικημένους κι αυτός είναι ήδη με τους νικητές. Εκεί ακριβώς δε πρόκειται να μείνει, γιατί ξέρει να κοιτάζει ψηλά, εκεί που σαν ήλιος λάμπει το Χρήμα.

Ο νεαρός κύριος Ψ είναι ήδη ένας έμπειρος επαγγελματίας. Δεν του παίρνει πολύ χρόνο να κατατάξει κάθε έναν από αυτούς που καλεί, άλλοτε για ένα χρέος 20 ευρώ, άλλοτε για 100 ευρώ, κι άλλοτε για 500, άντρες και γυναίκες, στην σωστή κατηγορία. Άλλοτε είναι οι πονηροί απατεωνίσκοι που καταχρώνται την γεναιοδωρία της Πίστης, και άλλοτε, οι αποτυχημένοι, αυτοί που δεν ήταν προορισμένοι να τα βγάλουν πέρα μέσα στον ζωώδη ανταγωνισμό της κοινωνίας, αυτοί που δεν είχαν τα απαραίτητα εφόδια και τα χαρίσματα ή έστω στάθηκαν μέσα στην μάχη απαθείς και αδιάφοροι, κατά μία έννοια η ντροπή του ανθρώπινου είδους. Σε κάθε περίπτωση, είτε αποκαλύπτοντας την μικροπρέπεια και την απατεωνιά, είτε την αποτυχία και την ανεπάρκεια, ο νεαρός κύριος Ψ έχει τον τρόπο να ενεργοποιεί σε αυτούς που καλεί τα συναισθήματα της ντροπής και της ενοχής, ώστε να πετυχαίνει το καλύτερο για την Εταιρεία.

Ο νεαρός κύριος Ψ αγαπά την εργασία του γιατί του ταιριάζει. Είναι η εργασία που, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, συνοψίζει και εμπεριέχει το νόημα αλλά και την πρακτική αξία της επιτυχίας.
Καθώς οραματίζεται το μέλλον του, ένα μέλλον γεμάτο επιτυχία και αναγνώριση πλάι πλάι με αυτούς που κρυφά ή φανερά η κοινωνία θαυμάζει ή ζηλεύει, τα πνευμόνια του γεμίζουν δροσερό φρέσκο αεράκι, και η ματιά του περνά με μεγαλοψυχία πάνω από την άμορφη μάζα των κοινών ανθρώπων. Αυτών που προορίζονται άθελά τους, με έναν μοιραίο και αναπότρεπτο όμως τρόπο, να γίνονται η τροφή της επιτυχίας του.

Dmitry Orlov / writer

https://en.wikipedia.org/wiki/Dmitry_Orlov_(writer)

Qandeel Baloch

https://en.wikipedia.org/wiki/Qandeel_Baloch

http://video.dunyanews.tv/index.php/en/mustwatch/49888/Qandeel-Baloch's-selfies-with-Mufti-Qawi-gone-viral-on-social-media-

Michael Herr / war correspondent - writer

https://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Herr

http://prin.gr/?s=%C2%AB%CE%9A%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AD%CE%BB%CE%B9%CE%B1%C2%BB+%CF%84%CE%BF%CF%85+%CF%87%CE%B8%CE%B5%CF%82+%CE%BA%CE%B1%CE%B9+%CF%84%CE%BF%CF%85+%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1

Micah Xavier Johnson / at war

https://www.theroot.com/articles/culture/2016/07/micah-xavier-johnson-5-question-dallas-sniper/

http://nypost.com/2016/07/13/first-black-miss-alabama-suspended-after-calling-dallas-cop-killer-a-martyr/

Σαντορίνη πριν 3.700 χρόνια / τοιχογραφίες

http://www.huffingtonpost.gr/2016/07/14/culture-akrotiri-anaskafi-_n_10610040.html?1468469476&utm_source=News247&utm_medium=huffpost_homebig&utm_campaign=24MediaWidget

Στην Σαντορίνη πριν από 3.700 χρόνια οι τοιχογραφίες ήταν ανθρωποκεντρικές, με έντονα χρώματα και με τα σώματα σε κίνηση. Από αυτές τις τοιχογραφίες απουσιάζουν ολότελα πολεμικές σκηνές και όπλα.

Μηχανές του Νου / Σπύρος Μανουσέλης

http://www.efsyn.gr/epistimi/mihanes-toy-noy

Leshia Evans

http://www.newsit.gr/kosmos/Oi-fotografies-poy-stoixeionoyn-tis-IPA-I-atromiti-gynaika-kai-o-diadilotis/634605

Για ένα αποτελεσματικό προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής

[About a progressive movement for social change]

Τί επιδιώκει ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Να επιβάλλει έναν ιδανικό τύπο κοινωνίας; Μήπως έναν ιδανικό τύπο ανθρώπου; Να διώξει τους καπιταλιστές; Να καταργήσει την αστυνομία; Να δώσει λεφτά σε όλους;

Πώς μπορεί να πετυχαίνει τους στόχους του ένα κίνημα κοινωνικής ανατροπής;
Με την διαρκή αντιπαράθεση με την αστυνομία; Με σαμποτάζ στην κρατική μηχανή και στα μέσα παραγωγής; Με στρατιωτική αντιπαράθεση;

Οι επιδιώξεις ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής μπορούν να περιγραφούν μέσα στο γενικό πλαίσιο της επιδίωξης για έναν ειρηνικό κόσμο όπου οι άνθρωποι θα ζουν με αξιοπρέπεια.
Εμπόδιο για την διαμόρφωση ενός τέτοιου κόσμου δεν είναι από μόνος του ο καπιταλισμός, όσο η κυριαρχία των συμπεριφορών-αντιλήψεων που υπαγορεύουν πως η ανθρωπότητα, οι άνθρωποι και οι κοινωνίες, δεν έχουν άλλη επιλογή από το να εξελίσσονται επ' αόριστον μέσα σε έναν αέναο κύκλο ανταγωνισμού και μεγέθυνσης. Ο καπιταλισμός αποτελεί το πιο πρόσφατο στάδιο μιας ιστορικής διαδρομής η οποία στο σύνολό της προσδιορίζεται από την κυριαρχία αυτών των συγκεκριμένων συμπεριφορών-αντιλήψεων.

Αυτό λοιπόν που έχει να ανατρέψει ένα προοδευτικό κίνημα δεν είναι απλά ο καπιταλισμός αλλά οι συμπεριφορές-αντιλήψεις που συντηρούν τον κύκλο του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης.
Αυτές οι συμπεριφορές-αντιλήψεις κινούνται συνεχώς από τα πρόσωπα προς το σύνολο της κοινωνίας και αντίστροφα, ορίζοντας ένα συλλογικό φαντασιακό που θρέφεται από την ψευδαίσθηση της διαρκούς πορείας προς το "περισσότερο" και το "καλύτερο". Αυτή η ψευδαίσθηση συντηρείται από όσους, για τυχαίους λόγους, δεν περιλαμβάνονται σε αυτούς που κάθε φορά γίνονται βορά στον αγώνα για μεγέθυνση και κυριαρχία. Αυτή η ψευδαίσθηση επίσης κατευθύνει αυτούς που την θρέφουν και την αναπαράγουν, στο να εξαιρούν από το κάδρο της πραγματικότητας όσους περιθωριοποιούνται και αποκλείονται από την δυνατότα της ευζωίας, όσους καταστρέφονται από τους "περιφερειακούς" πολέμους σε μακρινές χώρες, όσους παράγουν αναγκαία ή "αναγκαία" προϊόντα με όρους δουλείας σε άλλες μακρινές χώρες κ.ο.κ.
Το σημαντικότερο φαινόμενο που επιφέρει ο κύκλος του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης είναι η αναλγησία, η ακύρωση δηλαδή του κρίσιμου για την ανθρώπινη υπόσταση ιδιώματος, της σύνδεσης των ανθρώπων μέσα από το αμοιβαίο ενδιαφέρον για την κοινή ευζωία. Ταυτόχρονα, ο κύκλος του ανταγωνισμού και της μεγέθυνσης αναδεικνύει σε καθοριστικό παράγοντα την πεποίθηση της υπεροχής, της ανωτερότητας του καθενός που για οποιονδήποτε λόγο παραμένει ενεργός μέσα σε αυτόν τον κύκλο, απέναντι σε όλους αυτούς που βλέπουν τις ζωές τους να περιορίζονται ή και να καταστρέφονται κυριολεκτικά.

Επομένως, ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής έχει στην ευθύνη του να αναζητήσει τρόπους ώστε να πετύχει:
- την διακοπή του κύκλου ανταγωνισμού-μεγέθυνσης,
- την ανάδειξη του αμοιβαίου ενδιαφέροντος για την κοινή ευζωία ως ρυθμιστή των ανθρώπινων σχέσεων και,
- την απαξίωση των μηχανισμών που εισάγουν τόσο στο προσωπικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο, την όποια οικονομική, εθνική, πολιτισμική, θρησκευτική, επιστημονική, ιδεολογική, συντεχνιακή "ανωτερότητα" ως υποβολέα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης.
Αυτά τα τρία σημεία μαζί με το κείμενο της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, αποτελούν ίσως την καλύτερη πυξίδα ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής.

> Πώς μπορεί να προσεγγίζει τους στόχους του ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής;

Γνωρίζουμε πως η μεγέθυνση και η ισχυροποίηση αποτελούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την επιβίωση κάθε ανταγωνιστικού-κυριαρχικού συστήματος. Αντίστοιχα, γνωρίζουμε πως η επίτευξη μεγέθυνσης και η απόκτηση ισχύος μπορούν να μετατρέψουν, σχεδόν με αυτόματο τρόπο, οποιοδήποτε περιβάλλον σε ανταγωνιστικό, εκκινώντας τον κύκλο ανταγωνισμού-μεγέθυνσης.
Γνωρίζουμε ακόμα πως η μεγέθυνση και η ισχυροποίηση μπορούν να εξυπηρετούνται αποτελεσματικά μόνο μέσα σε συστήματα συγκεντρωτισμού της οικονομίας και της διοίκησης.
Ο ανταγωνισμός με λίγα λόγια και ο συγκεντρωτισμός πάνε χέρι-χέρι. Εύκολα κατανοούμε πως ο συγκεντρωτισμός διαμορφώνει, συντηρεί και ισχυροποιεί εξουσίες που εργάζονται μεθοδικά με όσα μέσα διαθέτουν για την αυτοσυντήρησή τους, μαζί όμως και για την συντήρηση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος που διαμορφώνουν οι ίδιες και που συνήθως είναι αυτό το ίδιο που τις αφανίζει. Η καταστροφή είναι πάντα η κορύφωση σε αυτή την αλληλουχία επιδιώξεων.

Έχουμε όλα τα στοιχεία για να συνθέσουμε κρίσιμη γνώση για τις καταβολές μας ως άνθρωποι, και αυτή η γνώση μας λέει με απλά λόγια: Η ανθρωπότητα στο μακρινό παρελθόν κατάφερε να προοδεύσει περιορίζοντας, με συνειδητό τρόπο, την καταστροφή που επιφέρει ο ανταγωνισμός. Αυτό το επίτευγμα, μάλιστα, θα μπορούσαμε να το τοποθετήσουμε στην εκκίνηση της ύπαρξης της ανθρωπότητας και του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο λόγος, η συνεργασία και η δημιουργικότητα στέκονται για την ανθρωπότητα ανέκαθεν στον αντίποδα του ανταγωνισμού, της μεγέθυνσης και της καταστροφής.

Σε αντίθεση με τις κυρίαρχες διδασκαλίες η "χρυσή" περίοδος της ανθρωπότητας δεν είναι τα πενήντα χρόνια της Αθηναϊκής "Δημοκρατίας"[1] αλλά η κατά πολύ μεγαλύτερη περίοδος του ελεύθερου Προμηθέα[2] κατά την οποία οι πόλεις υπήρξαν ανοχύρωτες, χωρίς κεντρική διοίκηση, ενώ τα προϊόντα, οι γνώσεις και οι τεχνολογίες ταξίδευαν από την Κασπία προς όλη την Μεσόγειο και τα Ευρωπαϊκά ποτάμια συμπλέγματα.

Γίναμε άνθρωποι προσπαθώντας να ακυρώσουμε την καταστροφή που επιφέρει ο ανταγωνισμός. Και το καταφέραμε όποτε αξιοποιώντας τον λόγο συνεργαστήκαμε ισότιμα σε έναν σκοπό: να μην επιτρέπουμε την συγκέντρωση οποιασδήποτε μορφής ισχύος στα χέρια προσώπων και ομάδων. Τα περισσότερα από τα ταμπού-νόμοι των αρχαϊκών κοινωνιών αποτυπώνουν ακριβώς αυτήν την προσπάθεια: της εξάλειψης της πιθανότητας να δημιουργηθεί μέσα στην κοινότητα συγκέντρωση πλούτου, ισχύος και οποιασδήποτε μορφής διαρκούς εξουσίας.

Αν αναλογιστούμε ότι ο κόσμος μας σήμερα περιστρέφεται γύρω από τον ανταγωνισμό, την μεγέθυνση, τον συγκεντρωτισμό, την εξουσία και την καταστροφή, είναι εύκολο να διακρίνουμε τις αφετηρίες ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής: την συνεργασία, τον περιορισμό των μεγεθών, την αποκέντρωση και την ποικιλότητα, την συλλογικότητα και την δημιουργία.

Η ασφάλεια του υφιστάμενου συστήματος βρίσκεται στην αντίληψη που το ίδιο επέβαλε,[3] πως, ο καθένας μας μπορεί να υπάρχει μόνο ανταγωνιζόμενος με επιτυχία όλους τους άλλους ανθρώπους. Διδάσκει δηλαδή το υφιστάμενο σύστημα πως, πετυχημένοι άνθρωποι γινόμαστε όταν καταφέρνουμε να επιβαλόμαστε στα άλλα άτομα του είδους μας ανάλογα όπως και οι θαλάσσιοι ελέφαντες, με μόνη διαφορά πως αντί να μεγεθύνουμε την μάζα μας θα πρέπει να μεγεθύνουμε τα εξωσωματικά εφόδιά μας. Ακυρώνοντας αυτή την αντίληψη έμπρακτα, το σύστημα θα βρεθεί μετέωρο από το κύριο ιδεολογικό υπόβαθρό του.

> Τί είναι ανατροπή;

Έχει εμπεδωθεί πως ως ανατροπή δεν έχουμε λόγο να υπολογίζουμε την μεταστροφή ενός συστήματος κυριαρχίας που προσδιορίζεται από την οικονομική υπεροχή, σε ένα άλλο που προσδιορίζεται από την ιδεολογική, θεολογική, στρατιωτική ή όποια άλλη υπεροχή. Άρα η όποια επιδίωξη ανατροπής της χρηματιστικής κυριαρχίας πρέπει να εμπεριέχει την ασφάλεια πως δεν θα οδηγήσει στην εδραίωση ενός άλλου είδους συστήματος κυριαρχίας.
Είναι σημαντικό να αναφερόμαστε σε μία προοδευτική κοινωνική ανατροπή και όχι γενικά στην ανατροπή του υφιστάμενου συστήματος, και άρα, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, έχουμε να αναζητούμε τόσο το περιεχόμενο της προόδου όσο και της ανατροπής.
Η έννοια της προόδου των ανθρώπων και των κοινωνιών μας θα μπορούσε να περιγραφεί ως, η ικανότητά μας να συνδιαλεγόμαστε για το τί είναι ωραίο και τί δίκαιο, και να εργαζόμαστε ώστε οι μεταξύ μας σχέσεις να διαμορφώνονται κατά τον τρόπο που επιλέγουμε.

Είναι ολότελα απίθανο να υπάρξει κάποια ανατροπή προς την κατεύθυνση του ωραίου και του δίκαιου προερχόμενη από κάποιες φυσικές νομοτέλειες. Τέτοιες προσδοκίες μπορεί ίσως να αναλογούν σε θαλάσσιους ελέφαντες αλλά όχι σε ανθρώπους που μπορούν να κατανοούν τις συνέπειες της μιάς ή της άλλης επιλογής τους, και να συνεργάζονται για την επίτευξη του ενός ή του άλλου σκοπού. Δεν μπορούμε να προσδοκούμε από τους 19 αποκλεισμένους από την αναπαραγωγή θαλάσσιους ελέφαντες να συνεργαστούν για να μεταπείσουν τον 1 κυρίαρχο θαλάσσιο ελέφαντα για την στάση του και την αδικία στην οποία τους υποβάλλει. Ούτε περιμένουμε από αυτά τα όντα να συμπράξουν και με την βία να καθαιρέσουν τον δυνάστη από την θέση του, προκειμένου να διαμορφώσουν μεταξύ τους ένα δίκαιο σύστημα. Δυστυχώς για τους θαλάσσιους ελέφαντες μόνο μία φυσική νομοτέλεια θα μπορούσε να ακυρώσει την δυστυχία που προκαλούν ελάχιστοι σε όλους τους υπόλοιπους. Από την άλλη όμως, για εμάς τους ανθρώπους, η αναζήτηση του δικαιότερου και η σύμπραξη για την επίτευξή του αποτελούν αυτονόητες ενέργειες, στις οποίες όταν δεν προβαίνουμε θέτουμε υπό αμφισβήτηση ακόμα και την ανθρώπινη υπόστασή μας.

Το ζητούμενο όμως της δικαιοσύνης, όταν αναδύεται, τις περισσότερες φορές έχει ως περιεχόμενο την βελτίωση των προσωπικών όρων διαβίωσης με κριτήριο τους ανθρώπους που απολαμβάνουν περισσότερα πράγματα από εμάς, αδιαφορώντας για την κατάσταση όσων απολαμβάνουν λιγότερα ή και καθόλου.
Αυτή η "ιδιοτελής δικαιοσύνη" εκφράζεται με έναν παράδοξο τρόπο:
Το ενδιαφέρον των πολλών εξαντλείται στην κατεύθυνση της μεγιστοποίησης των αγαθών που μπορεί να απολαμβάνει ο καθένας ιδιωτικά έχοντας ως κριτήριο αυτούς που έχουν περισσότερα, και δεν επεκτείνεται στην κατεύθυνση του δίκαιου μοιράσματος μεταξύ όλων των ανθρώπων ανεξαιρέτως.

Η ανταγωνιστική καθημερινότητα και οι κυρίαρχες διδασκαλίες καθοδηγούν τον καθένα να αντιλαμβάνεται το κοινωνικό περιβάλλον και τον εαυτό του περισσότερο σαν θαλάσσιος ελέφαντας παρά σαν άνθρωπος. Με την ορολογία του συστήματος, η κοινωνική αδικία που προκαλούμε μας καταλογίζεται μέσα στον ανταγωνιστικό στίβο της κοινωνίας ως επιτυχία. Έτσι, ο ανταγωνισμός και η επιδίωξη της επιτυχίας γίνονται για κάθε άνθρωπο χειροπιαστός στόχος από τον οποίο αν παρεκλίνει, γνωρίζει πως κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί όμοια με έναν από τους 19 αδύναμους θαλάσσιους ελέφαντες. Η έννοια της δικαιοσύνης, κινούμενη μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ακόμα και στην καλύτερη έκφρασή της, απέχει από το να συμπεριλαμβάνει το σύνολο της ανθρώπων μιας κοινότητας, πόσω μάλλον όλης της ανθρωπότητας.
Έτσι, εκτός από τους "αποτυχημένους" αναξιοπαθούντες της διπλανής πόρτας τους οποίους με ευκολία, λόγω βέβαια της έκδηλης "αποτυχίας" τους, εξαιρούμε από το κάδρο της κοινωνικής ευμάρειας, εξαιρούμε από αυτό με περίσσεια αναλγησία και απερισκεψία και τους εργάτες-σκλάβους τού αναπτυσσόμενου κόσμου που παράγουν για εμάς τα περισσότερα από τα αγαθά που καταναλώνουμε.

Η πρόοδος, ως ανταγωνισμός και μεγέθυνση, και η επιτυχία, ως αναλγησία και απανθρωπιά, παρουσιάζονται συνεχώς γύρω μας ως διδασκαλίες που μας παροτρύνουν να αναπαράγουμε ένα βαθειά αντιανθρώπινο κοινωνικό σύστημα. Δεν υπάρχει όμως καμμία περίπτωση να συντελείται κάποιου είδους πρόοδος, αν αυτή δεν προκύπτει ως προϊόν συνειδητών επιλογών που κάνουν άνθρωποι προκειμένου να προσεγγίζουν το ωραίο και το δίκαιο.

> Ποιά μέσα έχει στην διάθεσή του ένα προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής;

Για να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα θα ήταν χρήσιμο να αναλογιζόμαστε την πρόοδο ως το αποτέλεσμα των επιλογών μας που καθοδηγούνται από την χρήση του λόγου στην αναζήτηση του ωραίου και του δίκαιου, ενώ την οπισθοδρόμηση ως το αποτέλεσμα των επιλογών μας που καθοδηγούνται από άλογες παρορμήσεις.
Κάθε άνθρωπος και κάθε κοινωνία παλεύει μέσα στην αντίφαση που δημιουργεί η ανθρώπινη υπόσταση, ο λόγος απέναντι στην παρόρμηση, το ωραίο απέναντι στο εύκολο, το δίκαιο απέναντι στο εφικτό.
Είναι χρήσιμο ακόμα να αναλογιζόμαστε πως αυτή η πάλη ούτε θα έχει ποτέ κάποια οριστική κατάληξη, ούτε και θα ήταν ποτέ δυνατόν να συντελεστεί με έναν τρόπο, με μία μέθοδο, ή με την βεβαιότητα πως οι επιδιώξεις μας εξυπηρετούνται μόνο από πράξεις που αξιολογούνται ως κατάλληλες από κάποιους ανθρώπους και όχι από άλλες που αξιολογούνται ως κατάλληλες από άλλους ανθρώπους.

Ως προοδευτική κοινωνική ανατροπή λοιπόν, θα μπορούσαμε να ορίσουμε την στιγμή που η πάλη κάθε ανθρώπου και κάθε κοινωνίας θα αρχίσει να συντελείται, όλο και περισσότερο, μέσα σε ένα πλαίσιο που θα ορίζεται από τον λόγο των ανθρώπων, βάζοντας στο περιθώριο το σημερινό πλαίσιο το οποίο αναδεικνύει και νομιμοποιεί ως αφετηρία κάθε προσπάθειας τις αδιέξοδες παρορμήσεις που αλληλοτροφοδοτούν το σύστημα ανταγωνισμός-μεγέθυνση.

Γίνεται έτσι προφανές ότι, για κάθε άνθρωπο και για κάθε συλλογικότητα που επιδιώκει μια προοδευτική κοινωνική ανατροπή, ο σκοπός είναι ταυτόσημος με το μέσο, καθώς το μέσο αποτελεί στην πραγματικότητα τον σκοπό αυτής της αέναης προσπάθειας.

Αφού δε, σε αυτή την περίπτωση το μέσο αποτελεί τον σκοπό, θα ήταν ολότελα παράδοξο ένα κίνημα για την προοδευτική κοινωνική ανατροπή να προφασίζεται πως "ο σκοπός αγιάζει τα μέσα" και να δικαιολογεί επιλογές και ενέργειές του κατ' αυτόν τον τρόπο.

> Μπορεί, λοιπόν, να υπάρξει κάποια εξουσία που θα απαλλάξει τους ανθρώπους από τα δεινά της εξουσίας; Ή, μπορεί να υπάρξει κάποια βία που θα καταργήσει την βία;

Κάποιοι υπερασπίζονται, αφού προηγουμένως προνοήσουν να αναθέσουν το προνόμιο της εξουσίας και της βίας στον εαυτό τους, πως, ναί, μπορεί να υπάρξει τόσο εξουσία, όσο και βία προς όφελος των περισσότερων. Στην φαντασία τους, είναι οι κατάλληλοι για να τους ανατεθεί το Κράτος ώστε να εξασκήσουν αυτά τα προνόμια με ιδανικό τρόπο, εισάγοντας έναν συγκεντρωτισμό με αγαθό σκοπό και μία βία με καλές προθέσεις.
Όσο δύσκολο και αν είναι, θα πρέπει να εξασκηθούμε ώστε να αναγνωρίζουμε πως τέτοιου είδους μεγαλόσχημες πεποιθήσεις είναι πλήρως ενσωματωμένες στο σύστημα μέσα στο οποίο κάθε άνθρωπος και κάθε ομάδα παρουσιάζονται υποχρεωμένοι να ανταγωνίζονται και να μεγεθύνονται διαρκώς. Αδιάφορο αν χρησιμοποιούνται για αυτό τον σκοπό ως εφόδια, άλλοτε τα μέσα παραγωγής και άλλοτε εξιδανικευμένες ιδεολογίες και δεισιδαιμονίες.

Αναμφίβολα, μια προοδευτική ανατροπή εκφράζεται με την αποδυνάμωση της εξουσίας, την αποδυνάμωση της βίας και την αποδυνάμωση του συγκεντρωτικού Κράτους το οποίο γεννήθηκε για να αποτελεί τον φορέα κάθε μεγεθυνόμενης εξουσίας και κάθε μεγεθυνόμενης βίας. Η εξουσία και η βία βέβαια, μπορούν να ξεφυτρώνουν οπουδήποτε, ακόμα και χωρίς την ύπαρξη ενός συγκεντρωτικού Κράτους και αυτό δεν πρέπει να διαφεύγει από την αντίληψη κάθε ανθρώπου.

Οι νομοθέτες στις σύγχρονες κοινωνίες έχουν ξεχάσει τις αφετηρίες των κανόνων των αρχαϊκών κοινωνιών σύμφωνα με τις οποίες για κάθε τι που όλοι θα ήθελαν αλλά δεν πρέπει να το έχουν, αφού η επιδίωξη της απόκτησής του επιφέρει ανταγωνισμό και καταστροφή, η κοινωνία ορίζει περιορισμούς ώστε τελικά να μην το έχει κανείς. Η απλότητα και η δραστικότητα με την οποία αυτοί οι περιορισμοί τεθόντουσαν στις ολιγομελείς αρχαϊκές κοινωνίες, ούτως ή άλλως δεν θα μπορούσε να έχει εφαρμογή στις πολυπληθείς κοινωνίες που προέκυψαν από την ανάγκη των εξουσιών να ισχυροποιούνται μεγεθυνόμενες και στις οποίες κοινωνίες δημιουργούνται τάξεις εκπροσώπων και γραφειοκρατικοί οργανισμοί με "ένστικτα" και αντανακλαστικά αυτοσυντήρησης.
Δεν είναι όμως ο αριθμός των ανθρώπων που κρατά καθηλωμένες τις σύγχρονες κοινωνίες στο σύστημα ανταγωνισμός-μεγέθυνση αλλά δύο πολύ πιο ανησυχητικές αιτίες:
- η εδραίωση της πεποίθησης πως, δεν αναλογεί σε όλους τους ανθρώπους το ίδιο επίπεδο ευζωίας ούτε και οι ίδιες απολαύσεις, και,
- η εδραίωση ενός κράτους-προστάτη των κυρίαρχων, το οποίο διαρκώς αναβαθμίζεται με σκοπό οι καταστροφές που προκαλούν οι κυρίαρχοι να μην αγγίζουν τους ίδιους, αλλά μόνο τους άλλους, οι οποίοι ούτως ή άλλως για τους κυρίαρχους, κάποιοι περισσότερο και κάποιοι λιγότερο, δεν είναι παρά ανθρώπινα κοπάδια.

> Ποιό είναι τέλος πάντων αυτό το προοδευτικό κίνημα κοινωνικής ανατροπής και πότε θα κάνει αισθητή την παρουσία του;

Αυτό το κίνημα υπάρχει άλλοτε ως εκλάμψεις στοχασμού και άλλοτε ως εκλάμψεις συμπεριφορών και πράξεων που προέρχονται από ανθρώπους και κινήματα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Χωρίς αμφιβολία από την στιγμή που συντελέστηκε υποδούλωση ανθρώπου για πρώτη φορά. Θα ήταν ευχής έργο να γινόταν καθοριστική η παρουσία του προτού οι διδασκαλίες της αμετροέπειας και οι αλόγιστες παρορμήσεις καταστρέψουν κάθε τι όμορφο που υπάρχει στον κόσμο και κάθε τί όμορφο που έχουν φτιάξει ή μπορούν να φτιάχνουν οι άνθρωποι.

> Η πράξη τώρα

Η αξία της ανθρώπινης ζωής

- Μπορούμε να απορρίπτουμε ως αντιανθρώπινη την διαβάθμιση της ανθρώπινης ζωής σε άξια και ανάξια;
- Μπορούμε να απορρίπτουμε ως αντιανθρώπινη την ιδέα ότι, αυτονόητα υπάρχουν άνθρωποι που πετυχαίνουν και άλλοι που αποτυχαίνουν και πως, αυτοί που αποτυχαίνουν είναι ένοχοι και υπόλογοι για την ανικανότητά τους να αντεπεξέρχονται στις απαιτήσεις της ζωής;
- Μπορούμε να αναζητούμε, να αποκαλύπτουμε και να απορρίπτουμε όποιες εκδηλώσεις "επιτυχίας" αποσκοπούν στην επιβολή μέσα από την απαξίωση των άλλων;
- Μπορούμε να διαχειριζόμαστε την ανάγκη του καθενός μας να νοιώθει σημαντικός κατά τρόπο που να μην περιλαμβάνει την κυριαρχία πάνω σε άλλους;
- Μπορούμε σε κάθε πράξη επιβολής και κυριαρχικότητας να αναγνωρίζουμε τον αποτρόπαιο και αντιανθρώπινο εαυτό μας;
- Μπορούμε να μην αναγνωρίζουμε κανέναν άνθρωπο ως αυθεντία σε θέματα που αφορούν την ύπαρξη και την συνύπαρξή μας;
- Μπορούμε να αναγνωρίζουμε σε κάθε άνθρωπο που περιθωριοποιείται από τους μηχανισμούς των "επιτυχημένων" το δικαίωμα να εξεγείρεται για να ακυρώσει την αδικία που υφίσταται και να ανακτήσει την ισότιμη ανθρώπινη υπόστασή του;

Ταυτόχρονα,
- Μπορούμε να μην συμμετέχουμε σε καμμία μεγέθυνση που θρέφει εξουσίες;
- Μπορούμε να αμφισβητούμε και να ακυρώνουμε κάθε τι που μπορεί να γίνεται εργαλείο κυριαρχίας στα χέρια των ισχυρών;
- Μπορούμε να επαναορίζουμε την σημασία και την χρήση της ιδιοκτησίας;
- Μπορούμε να προστατεύουμε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη από την μετατροπή της σε χρηστικό εργαλείο, σε παραγωγικό αριθμό, σε χρηματιστικό μέγεθος;
- Μπορούμε να γυρνάμε την πλάτη σε ό,τι περιορίζει την προοπτική ενός ανθρώπινου βίου τόσο για τις σημερινές γενιές όσο και για τους απογόνους μας;

Μπορούμε χωρίς αμφιβολία και, ούτως ή άλλως, πάντα υπάρχουν κάποιοι που το επιχειρούν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι για την εφαρμογή στην ζωή μας των περισσότερων από αυτά χρειάζεται προσωπική και συλλογική προσπάθεια στο επίπεδο του πολιτισμού. Δηλαδή, χρειάζεται μια νέα αφήγηση τόσο για την έννοια της ευζωίας όσο και για την έννοια του κοινωνικού δεσμού, η οποία να ακυρώσει τις αφηγήσεις της ιδιωτικής ευζωίας, της χρηματιστικής-ποσοτικής μεγέθυνσης, της ιεραρχίας και της επιβολής.

Η σημασία της σύνθεσης και της ποικιλότητας  

Τα αρχηγικά σχήματα έχουν αποτύχει καθώς, εκτός τού ότι είναι διαβλητά από το σύστημα[4] αναπαράγουν κατά γράμμα την δομή του συστήματος από το οποίο θέλουμε να απαλλαγούμε.
Τα ιδεολογικά σχήματα δε, αποτυγχάνουν ακατάπαυστα και είναι λογικό αφού, κάθε ιδεολογία αποτελεί προϊόν των γνώσεων και των αντιλήψεων μιας συγκεκριμένης εποχής. Κάθε παγιωμένη θεώρηση του κόσμου, μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο είναι ήδη ξεπερασμένη.

Το σημαντικότερο όμως πρόβλημα και που αφορά τόσο τα αρχηγικά όσο και τα ιδεολογικά σχήματα γενικότερα, είναι πως οι λύσεις που διατυπώνει καθένα από αυτά παρουσιάζονται ως ανταγωνιστικές προς τις λύσεις που διατυπώνουν όλα τα άλλα. Με λίγα λόγια ο πυρήνας κάθε τέτοιου σχήματος είναι βουτηγμένος στον πολιτισμό του ανταγωνισμού, της μεγέθυνσης και της επιβολής.
Στο Τέλειο Κράτος δε που αναφέρεται ο Ανδρέας Γεωργίου, στην "ιδανική" κορύφωση δηλαδή της κοινωνικής οργάνωσης μέσα από ένα κοινωνικό σύστημα όπου όλα θα είναι υπολογισμένα μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια, είτε προς όφελος μιας ολιγαρχίας είτε όμως και στο όνομα των πολλών, θα πρέπει να αναγνωρίζουμε τον μεγαλύτερο εφιάλτη της ανθρωπότητας.

Με λίγα λόγια, σε κανένα ιδεολογικό σχήμα δεν αναλογεί να αναγνωρίζουμε την "σωτηρία" της ανθρωπότητας γιατί αμέσως, ακόμα και αν -ως εκ θαύματος- ένα τόσο μεγαλεπίβολο σχέδιο μπορέσει να εφαρμοστεί, θα εγκλωβίσει την ανθρωπότητα σε ακραία και καταστροφικά αδιέξοδα.

Από την άλλη, ό,τι μπορεί να διαδρά, να συνθέτει τον εαυτό του και το περιβάλλον, μαζί και να ανασυντίθεται ολοένα, να γεννά καινοτομίες και ποικιλότητα από το πεδίο των συμπεριφορών μέχρι την παραγωγή αγαθών και την διατύπωση θεωριών, και όλα αυτά με σεβασμό και αγάπη στην μοναδικότητα της κάθε ανθρώπινης ύπαρξης, με έγνοια για την αναζήτηση του ωραίου και του δίκαιου, αποτελεί την πυγολαμπίδα, τον φακό ή το αστέρι που φωτίζει για τους ανθρώπους έναν δρόμο ανθρώπινο.

Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α   Ι
Μια φανταστική κοινότητα

Αν φανταζόμασταν τον εαυτό μας μέσα σε μία ολιγάριθμη και μαγικά αυτάρκη κοινότητα, ας πούμε μέχρι τριάντα ανθρώπων, όπου όλοι θα έπρεπε να εργάζονται, ποιοί θα ήταν οι κανόνες συνύπαρξης και διοικητικής οργάνωσης της κοινότητας;
- Θα επιλέγαμε να σχετιζόμαστε ερωτικά με ελεύθερη βούληση και ισότιμα ή κάποιοι θα είχαν ιδιαίτερα προνόμια;
- Θα επιλέγαμε κάποιοι να έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση σε αγαθά;
- Αν ένας ήταν τυφλός θα τον εξαπατούσαμε σε κάθε ευκαιρία;
- Αν κάποιος είχε νοητική στέρηση θα μοιραζόμασταν ισόποσα τον χρόνο για την φροντίδα του;
- Θα αναγνωρίζαμε ιδιαίτερα προνόμια στον γιατρό και τον δικαστή έναντι του χτίστη και του φούρναρη;
- Θα επιτρέπαμε σε έναν από εμάς να συγκεντρώνει προνόμια και μετά να τα χρησιμοποιεί για να επιβάλλεται στους υπόλοιπους;
- Θα περιμέναμε από τον αγρότη να εργάζεται περισσότερο και πιο πολλά χρόνια από τον δάσκαλο;
- Θα επιλέγαμε κάποιον για δήμαρχο;
- Θα περιμέναμε από όλους να γίνουν δήμαρχοι ή θα θεωρούσαμε πως, ας πούμε, ο χτίστης ή ο αγρότης δεν διαθέτουν τέτοια προσόντα;
- Θα αποδεχόμασταν οποιαδήποτε έκφραση της προσωπικής ιδιαιτερότητας; Αν ας πούμε η προσωπική ιδιαιτερότητα εκφραζόταν μέσα από την επίδειξη κυριαρχικότητας και επιβολής; Αν εκφραζόταν μέσα από την συγκέντρωση πλούτου; Αν εκφραζόταν με κρυφές κινήσεις διαμόρφωσης μυστικού δικτύου εξυπηρέτησης συμφερόντων κάποιας ομάδας μέσα στην κοινότητα;

Μετά ας αναρωτηθούμε:
τί είναι αυτό που μας αποτρέπει να διαμορφώνουμε της κοινωνίες μας με τον τρόπο που θα διαμορφώναμε τις σχέσεις μας σε ένα μικρό περιβάλλον οικείων προσώπων;


Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α   Ι Ι
Αφετηρίες για μια συνταγματική διακήρυξη ενός προοδευτικού κινήματος κοινωνικής ανατροπής

- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε πως όλοι οι άνθρωποι ανεξάρτητα από τις διαφορές στην όψη, την προσωπικότητα, τις ικανότητες, τις καταβολές και ό,τι άλλο μπορεί να μας διαφοροποιεί, είμαστε ίσοι μεταξύ μας και η ζωή του καθενός έχει την ίδια ακριβώς αξία με κάθε άλλου.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε πως κάθε άνθρωπος μπορεί και πρέπει να συνεισφέρει για την επιβίωση και την ευζωία την δική του και όλων των ανθρώπων ανάλογα με τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντά του. Αντίστοιχα, επιλέγουμε πως κάθε άνθρωπος πρέπει να είναι σε θέση να γίνεται, με ισότιμο τρόπο, αποδέκτης της συνεισφοράς των άλλων ανθρώπων στην κοινή ευζωία.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να αναγνωρίζουμε κάθε φυσικό αγαθό, όπως η γη, τα νερά και ο αέρας, κάθε ανθρώπινο δημιούργημα, και κάθε γνώση, ως κοινό κτήμα των ανθρώπων και των γενεών, το οποίο σε κανέναν δεν αναλογεί να οικειοποιείται κατά τρόπο που να στρέφεται σε βάρος των υπόλοιπων ανθρώπων αλλά και των μελλοντικών γενεών.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να ενθαρρύνουμε και να επιβραβεύουμε την δημιουργικότητα σε όλα τα επίπεδα των δραστηριοτήτων όπως η παραγωγή αγαθών, η ανάπτυξη υπηρεσιών, οι επιστήμες, οι τέχνες, η πολιτική και κοινωνική παιδεία, κ.ο.κ.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να φροντίζουμε, για την ανάπτυξη και διατήρηση της ποικιλότητας σε όλα τα πεδία των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, για την ανάπτυξη σύνθετων δικτύων μεταξύ των κοινοτήτων, και για την υποστήριξη των ανθρώπων και των κοινοτήτων που οι προσπάθειές τους οδηγούνται σε αδιέξοδο ή αποτυγχάνουν.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να προστατεύουμε την ζωή μας και τις μελλοντικές γενιές από την συγκέντρωση πλούτου, δύναμης, διοικητικής εξουσίας και κάθε είδους "ανωτερότητας" στα χέρια κοινωνικών ομάδων και ανθρώπων, εξασκούμενοι συνεχώς μέσα από τον διάλογο στην κοινωνική και πολιτική εγρήγορση, στην ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης, και στην διαμόρφωση και τήρηση κανόνων.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να προσδιοριζόμαστε ως τα όντα που ζουν αναζητώντας το ωραίο και το δίκαιο μέσα από την ανάπτυξη της συνείδησής μας, παρά ως τα όντα που επιδιώκουν το περισσότερο και το αναγκαίο μέσα από την ανάπτυξη των τεχνολογιών μας.
- Εμείς οι άνθρωποι επιλέγουμε να εναρμονίζουμε τις ανάγκες μας και τις παρορμήσεις μας με τις δυνατότητες του περιβάλλοντος το οποίο σε κάθε περίπτωση θα αποτελεί το σπουδαιότερο κληροδότημα στις μελλοντικές γενιές.


Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Ε Ι Σ

[1] Η Αθηναϊκή Δημοκρατία ασφαλώς δεν υπήρξε ένα αυτοφυές δημιούργημα του ορθού λόγου, όπως κάποιοι αρέσκονται να την παρουσιάζουν, καθώς υπήρξε η απόπειρα εκλογικευμένης προσαρμογής των προγονικών εξισωτικών κανόνων των Αθηναϊκών φυλών στις νέες συνθήκες που οριζόντουσαν από την παραγωγική χρήση υπόδουλων ανθρώπων. Φυσικά μέσα σε ταξικές κοινωνίες κάθε τέτοια απόπειρα είναι καταδικασμένη σε αποτυχία καθώς η αποδοχή ότι υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι άνθρωποι αργά ή γρήγορα υπεισέρχεται στην διαμόρφωση των κοινωνικών όρων μεταξύ και των "ανώτερων" ελεύθερων πολιτών.

[2] Αυτή η περίοδος, για παράδειγμα στις Κυκλάδες, μοιάζει να λήγει σταδιακά πριν 4.300 χρόνια οπότε οι οικισμοί μεταφέρονται σε προστατευόμενες και οχυρωμένες τοποθεσίες ενώ ήδη, από την Μεσοποταμία μέχρι την Αίγυπτο έχουν εγκαθιδρυθεί πανίσχυρα συστήματα κυριαρχίας.

[3] Η αναφορά στο σύστημα δεν περιορίζεται στον καπιταλισμό αλλά σε κάθε σύστημα κυριαρχίας όπως διαμορφώνεται σταδιακά από την επινόηση της δουλείας μέχρι σήμερα. 
Οι διδασκαλίες που επέβαλαν αυτή την αντίληψη ξεκινάν από την εποχή του Ομήρου. 
Θα ήταν δε αυτονόητη επιλογή κάθε προοδευτικού ανθρώπου να αναγνωρίζει στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια, όχι ένα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο παρά την ξεδιάντροπη και αντιανθρώπινη προπαγάνδα ενός νεοσύστατου συστήματος κυριαρχίας. Στην Ιλιάδα, ο Θερσίτης -εκφραστής της ανθρώπινης λογικής, γελοιοποιείται και ταπεινώνεται από τον Οδυσσέα, ενώ στην Οδύσσεια, ο άνακτας εξολοθρεύει τους πολλούς και ηθικά απαξιωμένους "μνηστήρες", ακυρώνοντας την εξισωτική τοτεμική παράδοση των ομότιμων στις αρχαϊκές κοινότητες και νομιμοποιώντας την προπολιτισμική "ζωική" οργάνωση των ανθρώπινων κοινωνιών.

[4] Κάθε σχήμα μπορεί να είναι διαβλητό από τους κρατικούς-παρακρατικούς μηχανισμούς και όχι μόνο όσα είναι αρχηγικά. Η ασπίδα που μπορούν να αναπτύσσουν τα κινήματα είναι η ευλαβική τήρηση κανόνων ισοτιμίας, δημοκρατίας και διαφάνειας, καθώς και η διαμόρφωση συνταγματικών αρχών που θα παραμένουν απαραβίαστες σε κάθε περίπτωση.

Frankie Manning, the postal worker