Ο πόλεμος που έρχεται και ο πόλεμος που ζούμε

Εισαγωγή

Το κίνητρο για την συγγραφή αυτών των σημειώσεων δεν είναι φιλολογικό. Αν δεν αναγνωρίσουμε το απάνθρωπο θεμέλιο που συγκροτεί την σύγχρονη κοινωνική οργάνωση και τα κράτη, θα είναι εσαεί αδύνατον να απαλλαγούμε από την απανθρωπιά που ταλανίζει τις ζωές μας.

Όσο οι ζωές μας και ο διανοητικός και υλικός πλούτος παραδίδονται στα χέρια αχόρταγων και νοσηρών ανθρώπων για να σπαταλώνται στους αέναους ανταγωνισμούς τους, ολόκληρη η ανθρωπότητα θα είναι υπόδουλη αλλά και αναξιοπρεπής.

Υπάρχει ένα θεμελιώδες σφάλμα σε κάθε προσέγγιση που κάνουμε στα φλέγοντα προβλήματα της κοινωνίας: Κατανοούμε και αντιμετωπίζουμε την κοινωνία ως ένα σύνολο ανθρώπων οι οποίοι, παρόλες τις διαφορές τους, παραμένουν αφοσιωμένοι σε ένα ευρύτερο κοινό πλαίσιο συμφερόντων τα οποία, διαφορές και κοινά συμφέροντα, ρυθμίζονται μέσα από την λειτουργία μιας ενιαίας κοινωνικής οργάνωσης που ονομάζεται Κράτος. Θεωρούμε δηλαδή πως το Κράτος είναι ταυτόσημο με την κοινωνία και πάνω σε αυτή την θεώρηση χτίζουμε τις κοινωνικές προσεγγίσεις μας. 

Επιδίωξη αυτών των σημειώσεων είναι να αναγνωρίσουμε πως το Κράτος δεν εκφράζει μία ενιαία κοινωνία, αλλά είναι ο μηχανισμός που επιβάλλει και επικυρώνει την κυριαρχία μιας εξουσιαστικής κοινωνίας πάνω σε μία ή περισσότερες υποτελείς της κοινωνίες. Αν δεν εξασκηθούμε να αναγνωρίζουμε το Κράτος ως αυτό που είναι, αλλά προσδοκούμε από αυτό τις φροντίδες μιας στοργικής μητέρας που πάντα φροντίζει τα παιδιά της και αργά ή γρήγορα αναγνωρίζει και διορθώνει τα λάθη της, τότε μπροστά μας θα βρίσκονται οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι.

Γράφει ο Ένγκελς πριν από περίπου 150 χρόνια: "Το καθεστώς των γενών αρχικά δεν ήξερε την δουλεία, επομένως δεν ήξερε και τα μέσα να κρατά σε χαλινάρι αυτή την μάζα ανελεύθερων." -Φρίντριχ Ένγκελς για την γέννηση του Αθηναϊκού Κράτους, "Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του Κράτους". Σε αυτό το απόσπασμα ο Ένγκελς περνά για ακόμα μία φορά ξώφαλτσα από την συνειδητοποίηση ότι είναι ακριβώς η επινόηση της υποδούλωσης ο σπόρος που γέννησε την πατριαρχική οικογένεια, την ατομική ιδιοκτησία, και το Κράτος, και όχι κάποια νομοτελειακή εξέλιξη των ανθρώπινων κοινωνιών.

Μία πολύ περιληπτική περιγραφή του κόσμου μας

Ένα κρίσιμο, συγκλονιστικό συμβάν πριν από 5.000 χρόνια εξαπλώθηκε σαν μικρόβιο και καθορίζει σήμερα τις ζωές των ανθρώπων σε ολόκληρο τον πλανήτη. Είναι η θέληση κάποιων ανθρώπων, όχι μόνο να κλέψουν τα αγαθά και την γη άλλων ανθρώπων, αλλά και να τους υποτάξουν σαν να είναι τα οικόσιτα κοπάδια τους.

Είναι η στιγμή που γεννιέται η υποδούλωση. Μια ακραία βίαιη στιγμή που όμως δεν λήγει όπως μια πράξη πειρατείας αλλά συντηρείται στο διηνεκές, καθώς η διατήρηση ανθρώπινων κοπαδιών απαιτεί κι αυτή τσοπανόσκυλα, φράχτες, στρούγκες και ταΐστρες.

Ο μηχανισμός διατήρησης των ανθρώπινων κοπαδιών ονομάζεται Κράτος. Το Κράτος γεννήθηκε ως ένας μηχανισμός διατήρησης, επέκτασης και εμβάθυνσης της υποδούλωσης και εκμετάλλευσης, και παραμένει ως τέτοιο.

Πόσο λίγη σημασία δίνουμε στα λόγια των Ελλήνων οι οποίοι έκθαμβοι και μοιραίοι κατέγραψαν αυτή την κοσμογονία την στιγμή που συντελούνταν...!

Ο Πάλλαντας, Τιτάνας και θεός της πολεμικής τέχνης και εκστρατείας, και η απεχθής και φρικαλέα Ωκεανίδα Στύγα, προσωποποίηση του ομώνυμου ποταμού του Άδη, έκαναν μαζί τέσσερα παιδιά. Τον Ζήλο, την Βία, την Νίκη, και τον Κράτο. Ας συλλογιστούμε λίγο αυτά τα ονόματα:

Ο Ζήλος, η βούληση, ο οίστρος, το πάθος,

Η Βία, ο πόλεμος, ο θάνατος, η επιβολή,

Η Νίκη, η κυριαρχία, η υποδούλωση,

Ο Κράτος, η διατήρηση, η εγκαθίδρυση, η εξουσία.

Ας θυμηθούμε ακόμα τον Κράτο μαζί με την Βία να σέρνουν τον Τιτάνα Προμηθέα, σύμβολο της διαμοιραζόμενης και ελεύθερης γνώσης, στα ύψη του Καυκάσου για να τον αλυσοδέσει ο θεός της εργασίας, ο Ήφαιστος. Με λίγα λόγια, μας λέει ο Αισχύλος πριν από 2.500 χρόνια:

Την ελεύθερη γνώση την αλυσοδένει η εργασία κατ' απαίτηση της εξουσίας!

Επιγραμματικά οι άμεσες επιπτώσεις από την επινόηση του πολέμου ως μέσου παραγωγής

• Διαρκής Πόλεμος: Η υποδούλωση, όπου επικρατεί, καθιστά τον πόλεμο διαρκή. Τα ανθρώπινα κοπάδια δεν κουλαντρίζονται με έναν φράχτη και πέντε τσοπανόσκυλα, παρά μόνο με την συνεχή απειλή βίας.
• Εξουσία: Ο διαρκής πόλεμος απαιτεί την διαρκή πολεμική αρχηγία. Ο ευκαιριακός πολεμικός αρχηγός που συναντάμε στις εξισωτικές κοινωνίες, μετατρέπεται μέσα σε μια στιγμή σε πραγματική εξουσία για να κάτσει έκτοτε όχι μόνο στον σβέρκο των δούλων της φυλής, αλλά και στον σβέρκο της ίδιας της φυλής του.
• Ατομική ιδιοκτησία: Τα λάφυρα -αγαθά, εκτάσεις, κτίσματα, και άνθρωποι, κατανέμονται στους πολεμιστές. Δημιουργείται η νέα πραγματικότητα της ατομικής κτήσης, της ατομικής ιδιοκτησίας.
• Απανθρωποποίηση: Οι υπόδουλοι χάνουν την ανθρώπινη υπόσταση, άντρες και γυναίκες γίνονται λάφυρα, αντικείμενα τα οποία αντιμετωπίζονται ως κοπάδια ζώων.
• Ο πόλεμος ως μέσο παραγωγής: Για τους κυρίαρχους, το μέσο βιοπορισμού, το μέσο παραγωγής, είναι πλέον τα όπλα τους, όχι όμως για το κυνήγι ζώων, αλλά για την υποδούλωση άλλων ανθρώπων μέσω του πολέμου. 
• Σε έναν κόσμο όπου το μέσο παραγωγής είναι ο πόλεμος, οι γυναίκες χάνουν την κεντρική θέση τους στην κοινότητα και περιορίζονται στην τεκνοποίηση κληρονόμων της ιδιοκτησίας και της ισχύος των πολεμιστών.
• Τα περίπλοκα διαπραγματευτικά συστήματα ισορροπιών εντός και εκτός των φυλών καταργούνται και αντικαθίστανται από μία κεντρική αρχή: ο ρυθμιστικός κανόνας των ανθρώπινων σχέσεων θα είναι εφεξής η ισχύς και ο εκβιασμός.

Ένας νέος κόσμος έχει γεννηθεί για να εξαπλωθεί αργά και επώδυνα σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου. Τα δύο μεγαλύτερα εμπόδια σε αυτή την εξάπλωση, όπως μαρτυρούν οι Έλληνες, είναι η αντίσταση των φυλών στην αποδοχή και νομιμοποίηση της βίας και της ληστείας ως μέσου βιοπορισμού, καθώς και η συντελούμενη ύβρις προς τις αρχέγονες παραδόσεις της ανθρωπότητας, στις οποίες η γυναίκα -γεννήτωρ και τροφοδότης, έχει την κεντρική θέση. Έτσι, τα ομηρικά κείμενα -το βιβλίο διδασκαλίας του νέου απάνθρωπου κόσμου, ξεκινούν και τελειώνουν προπαγανδίζοντας τον νέο ρόλο της γυναίκας, υποταγμένης στην ισχύ και την βούληση του νικητή πολεμιστή, ενώ σε όλη την αφήγηση εξυμνείται η λεηλασία και η βία ως ηρωισμός και γενναιότητα.

Αυτόν τον νέο κόσμο διδασκόμαστε επί τουλάχιστον 3.000 χρόνια να τον αναγνωρίζουμε και να τον ονομάζουμε "ανθρώπινο πολιτισμό", ακόμα και "ανθρώπινη φύση". Στην πραγματικότητα ο ονομαζόμενος "ανθρώπινος πολιτισμός" και η "ανθρώπινη φύση" είναι μια επινόηση χυδαίων πολεμοχαρών ανθρώπων η οποία παράγει αυτοματισμούς ικανούς, όπως διαφαίνεται πλέον ξεκάθαρα, να οδηγήσουν ολόκληρη την ανθρωπότητα στην καταστροφή. Αυτή η διατύπωση διόλου δεν επιδιώκει να αναιρέσει ή να υποτιμήσει τα ανθρώπινα επιτεύγματα στις επιστήμες, τις τεχνογνωσίες και τις τέχνες. Υποδηλώνει ωστόσο πως όλα τα ανθρώπινα επιτεύγματα βρίσκονται στην υπηρεσία των πολεμικών κυρίαρχων με σκοπό την μέγιστη απόδοση των ανθρώπινων κοπαδιών, για τις ιδιοτελείς απολαύσεις τους και την μακροημέρευσή τους. 

Ας μην ξεχνάμε: ο Προμηθέας, ο θεός της ελεύθερης γνώσης, βρίσκεται αλυσοδεμένος στον Καύκασο.

Ένας ακαταμάχητος αυτοματισμός και ένας καταστροφικός φαύλος κύκλος

Η επινόηση της μετατροπής των όπλων σε μέσα παραγωγής μέσω του πολέμου επέφερε στις φυλές και στην ανθρωπότητα δευτερεύουσες επιπτώσεις, και το χειρότερο δημιούργησε καταστροφικούς αυτοματισμούς τους οποίους μέχρι σήμερα η ανθρωπότητα αδυνατεί να χαλιναγωγήσει.

Όποιος βρέθηκε και βρίσκεται αντιμέτωπος με την υποδούλωση είχε και έχει τρεις προοπτικές:

1. Να αντισταθεί και να υπερνικήσει τους εισβολείς,
2. Να υποταχθεί είτε έχοντας αντισταθεί είτε όχι,
3. Να φύγει από την περιοχή του εισβάλοντας σε περιοχές άλλων κοινοτήτων.

Στην πραγματικότητα, όποια επιλογή και αν ακολουθηθεί όταν κάποιος βρεθεί αντιμέτωπος με αυτό το σύστημα κυριαρχίας-υποταγής-φυγής γίνεται μέρος του, και εκούσια ή ακούσια θα το αναπαράξει.

Αυτό είναι το ένα σκέλος του φαύλου κύκλου. Δηλαδή, η αντιπαράθεση με ένα μολυσμένο σκέλος της ανθρωπότητας επιφέρει αναγκαστικά την μόλυνση εξαπλώνοντάς την παραπέρα.

Το άλλο σκέλος του φαύλου κύκλου αφορά την αέναη αναζήτηση ισχύος. Όποιος επιβουλεύεται την ελευθερία και τα αγαθά άλλων, αλλά και όποιος επιθυμεί να διατηρεί την ελευθερία του είναι αναγκασμένος να αυξάνει συνεχώς την ισχύ του. Αυτή η πρόταση μπορεί να διατυπωθεί και αλλιώς: όποιος επιθυμεί να διατηρεί την ελευθερία του είναι αναγκασμένος να αυξάνει συνεχώς την ισχύ του, επιβουλεύοντας την ελευθερία και τα αγαθά άλλων.

Αυτό το δεύτερο σκέλος του φαύλου κύκλου προκύπτει καθώς η αρπαγή πόρων και η υποδούλωση, δημιουργούν ένα ακραία ανταγωνιστικό περιβάλλον μέσα στο οποίο κάθε οντότητα έχει την ανάγκη συνεχούς επέκτασης και κατάκτησης πόρων, προτού τα λεηλατήσουν και επωφεληθούν από αυτά οι δυνητικοί αντίπαλοι. Αυτό που ονομάζουμε ιμπεριαλισμός είναι εν τη γενέσει χαρακτηριστικό των υποδουλωτικών κοινωνιών.

Η ισχυροποίηση μέσα από την καταλήστευση, χρήση και εξάντληση φυσικών πόρων και ανθρώπινων ζωών είναι η μηχανή που κινεί αυτόν τον απάνθρωπο και αυτοκαταστροφικό κόσμο.

Αυτή η μηχανή αποτελείται από συγκεκριμένα γρανάζια που πήραν το σχήμα τους από τις επιταγές των ληστρικών εξουσιών.

Τα γρανάζια της πολεμοκρατίας και της υποδούλωσης

• Εντολές και υπακοή
  Έχουμε διδαχτεί να θεωρούμε την υπακοή σε εντολές, κάτι το ταυτόσημο με την ύπαρξη του πολιτισμού, ακόμα και του ανθρώπου. Στην πραγματικότητα οι εντολές και η υπακοή, στο εύρος και την επιτακτικότητα που τα συναντάμε σε όλον τον "ιστορικό χρόνο", προκύπτουν ταυτόχρονα με το πολεμικό καθεστώς και την υποδούλωση. (Ας ανατρέξουμε ακόμα μία φορά στους Έλληνες και στην Αντιγόνη του Σοφοκλή όπου η εντολή ενός ανθρώπου έρχεται σε ρήξη με τον ανθρώπινο νόμο, ο οποίος διόλου τυχαία εκπροσωπείται από μία γυναίκα.)
• Ιεραρχία
  Η υποχρέωση στην υπακοή διαγράφεται από πυραμίδες ισχύος μέσα στις οποίες, ανάλογα με την θέση που καθένας κατέχει, εξουσιάζει ή δέχεται καταναγκασμούς. 
• Κράτος
  Ένα εξελισσόμενο, σύνθετο πλαίσιο ιεραρχιών, κανόνων, και τελετουργιών, ένα δυναμικό εργαλείο της εξουσίας που αποσκοπεί στην σταθεροποίηση, επικύρωση, νομιμοποίηση, και επέκταση της βαναυσότητάς της.
  Ένας μηχανισμός, οργανισμός πιο σωστά, επιβολής των πολεμικών κυρίαρχων επί των ανθρώπινων κοπαδιών τους, ο οποίος έχοντας γεννηθεί για να υπηρετεί μια ακραία ανταγωνιστική συνθήκη είναι καταδικασμένο να μην βρεθεί ποτέ σε ισορροπία. Κάθε κράτος απειλείται διαρκώς από αυτούς που καταπιέζει αλλά και από αυτούς που επιβουλεύονται τον ληστρικό πλούτο του για να ισχυροποιήσουν την δική τους θέση. Κάθε κρατικός μηχανισμός επίσης μεταμορφώνεται σε έναν αυτόνομο οργανισμό ο οποίος πέρα από τα συμφέροντα που οφείλει να εξυπηρετεί, εργάζεται και για την αυτοσυντήρησή του. Το κράτος, όπως και κάθε διοικητικός οργανισμός αποκτά υπαρξιακή αυτοτέλεια και πρόσθετους μηχανισμούς αυτοσυντήρησης.
• Συσσώρευση και συγκεντρωτισμός
  Ο πλούτος και κατ' επέκταση η εξουσία συγκεντρώνονται σε όλο και λιγότερα κέντρα και ανθρώπους. Οι πόλεις-κράτη γίνονται αυτοκρατορίες, τα μικρομάγαζα γίνονται αλυσίδες, οι αλυσίδες εξαγοράζονται από πολυεθνικές, οι αγρότες παραδίδουν τα χωράφια σε μεγαλογαιοκτήμονες, τα κράτη γίνονται ενώσεις, οι κεφαλαιοκράτες εντάσσονται σε ένα διεθνές σύστημα που επιδιώκει μια παγκόσμια διακυβέρνηση. Ο πλούτος είναι ταυτόσημος της ισχύος, δηλαδή της εξουσίας, και επιδιώκει να μεγεθύνεται μέσω της συσσώρευσης και του συγκεντρωτισμού.
• Εξειδίκευση
  Η εξειδίκευση σε μεγάλο βαθμό είναι επινόηση και απαίτηση της εξουσίας. Για την εξουσία οι υποτελείς, και πολύ περισσότερο οι δούλοι, δεν έχουν ανθρώπινη υπόσταση, αλλά οφείλουν να υπηρετούν τις ανάγκες των ανωτέρων τους. Έτσι η αυτοεκπλήρωση, η έμφυτη ανθρώπινη περιέργεια, η πολυμάθεια, είναι έννοιες αδιάφορες και εχθρικές όταν αφορούν τους υποτελείς και τους δούλους. Η εξουσία απαιτεί ικανούς μεταλλουργούς, χτίστες, μαγείρους, λιθοξόους, κεραμίστες, γεννήτορες, αντικείμενα ηδονής, διασκεδαστές, εκφραστές του μεγαλείου της, κλπ. Αλλά μετά από τους ανθρώπους, τις οικογένειες, και τις κοινότητες, και τα ίδια τα κράτη εγκαταλείπουν την αυτάρκεια και κατευθύνονται από διάφορα διευθυντήρια, όπως η ΕΕ στην εξειδίκευση.

Τρεις αόρατες αλλά κρίσιμες επιπτώσεις της πολεμοκρατίας

• Αποβλάκωση 
  Γενιές επί γενεών, οι άνθρωποι χάνουμε την αρχαία πολυμάθεια και περιοριζόμαστε ο καθένας σε συγκεκριμένους τομείς εκπαίδευσης και εργασίας. Πολύ χειρότερα, ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων απλά εκτελεί εντολές χρησιμοποιώντας ένα ελάχιστο μέρος των νοητικών δυνατοτήτων του, καταργώντας και νεκρώνοντας τις υπόλοιπες.
  
• Η κρίσιμη απώλεια της κοινωνικής δεξιότητας
  Η σημαντικότερη από όλες τις ανθρώπινες δεξιότητες είναι η κοινωνική δεξιότητα της διαπραγμάτευσης και της συνύπαρξης. Αυτή η κρίσιμη δεξιότητα για την ανθρώπινη εξέλιξη αλλά και για το μέλλον της ανθρωπότητας, έχει αντικατασταθεί από ένα ιεραρχικό σύστημα επιβολής και μετάδοσης εντολών με βάση την θέση του καθενός στην πυραμίδα της ιεραρχίας.
• Εντροπία
  Το σύστημα εμπεριέχει μία εντροπία που το κατευθύνει προς την αρχική του μορφή, δηλαδή προς την πολεμική ορδή με την απόλυτη εξουσία του πολέμαρχου αρχιληστή, την ανεξέλεγκτη βία και την απαξίωση της ζωής. Το αποτέλεσμα αυτής της εντροπίας το έχουμε συναντήσει και θα το συναντούμε μέχρι την στιγμή που θα βγάλουμε τον ελέφαντα από το δωμάτιο. Ονομάζεται Φασισμός. (Το περιστατικό στην Ιλιάδα με τον Θερσίτη και τον Οδυσσέα διδάσκει με γλαφυρότητα και επιχειρεί να νομιμοποιήσει αυτή την ροπή.)

Η επιτακτική ανάγκη να βγάλουμε τον ελέφαντα από το δωμάτιο

Ο ανταγωνισμός των συστημάτων κυριαρχίας είναι πλέον παγκόσμιος και αφορά κάθε γωνιά του πλανήτη. Τα συστήματα κυριαρχίας σήμερα έχουν εξαντλήσει την δυνατότητα να εξαπλώνονται λεηλατώντας απομακρυσμένους ιθαγενείς για των οποίων την ύπαρξη και τα μαρτύρια που υπέστησαν δεν θα μάθει ποτέ η "πολιτισμένη" ανθρωπότητα. Η επιβίωσή των συστημάτων κυριαρχίας εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από την ικανότητά τους να λεηλατήσουν στον μέγιστο βαθμό και με κάθε μέσο τους υποτελείς λαούς τους, και να κατασπαράξουν το ένα το άλλο. Δεν πρόκειται για πιθανό ενδεχόμενο αλλά για την μόνη προοπτική που βρίσκεται μπροστά μας αν δεν ακυρώσουμε το συντομότερο τον φαύλο κύκλο του πολέμου και της υποδούλωσης. 

Τα συστήματα κυριαρχίας έχουν εξελιχθεί σε πολύ πιο περίπλοκους μηχανισμούς από αυτούς που περιγράφονται σε αυτές τις σημειώσεις. Η υποδούλωση και η εκμετάλλευση βαφτίζονται κοινωνική ευθύνη, ή πατριωτικό καθήκον, οι αρχιληστές δεν βουτάν ποτέ τα χέρια τους στο αίμα γιατί πληρώνουν με τα κλοπιμαίικα μισθοφόρους ή θυσιάζουν τα ανθρώπινα κοπάδια τους. Ωστόσο, οι αφετηρίες των συστημάτων κυριαρχίας, οι βασικοί μηχανισμοί και τα γρανάζια τους παραμένουν απαράλλαχτα, όσο κι αν υποκριτικά καλύπτονται κάτω από περισπούδαστες λέξεις και βαθυστόχαστες έννοιες, τίτλους σπουδών, τίτλους τιμών, περικεφαλαίες, τήβεννους και άμφια. 

Πώς θα βγει ο ελέφαντας από το δωμάτιο;

Αν υποθέσουμε ότι έχουμε αναγνωρίσει το μέγεθός του ελέφαντα στο δωμάτιο που μας στριμώχνει σε κάθε μας κίνηση, και την μπόχα του που δεν μας αφήνει να ανασάνουμε ελεύθερα, μπορούμε να δοκιμάσουμε τα παρακάτω:

1. Να πολεμάμε τον πόλεμο. Να αντιστεκόμαστε στο ενδεχόμενο κάθε πολεμικής σύρραξης. Ο πόλεμος θρέφει το θηρίο της εξουσίας και συντηρεί τον φαύλο κύκλο. 
2. Να απονομιμοποιούμε την κρατική βία. Η κρατική βία είναι ο κεκαλυμμένος με επίφαση νομιμότητας πόλεμος των κυρίαρχων ενάντια στους υποτελείς τους.
3. Να μην αναλαμβάνουμε την θέση εντολέα ή εντολοδόχου. Τα συστήματα κυριαρχίας διδάσκουν την βία της εντολής ως φυσιολογική και αναπόφευκτη κοινωνική συνθήκη. Όσο κι αν είναι δύσκολο να αποποιούμαστε τον ρόλο του εντολοδόχου δεν ισχύει το ίδιο για τον ρόλο του εντολέα: μπορούμε να τον αποποιηθούμε για πάντα αυτή την στιγμή.
4. Να μην αναγνωρίζουμε ιεραρχίες. Οι ιεραρχίες είναι οι ασπίδες προστασίας των κυρίαρχων ταυτόχρονα και μηχανισμός αναπαραγωγής, διδασκαλίας και κανονικοποίησης της βίας.
5. Να σχεδιάζουμε την κοινωνία χωρίς την βία του Κράτους. Ο γενεσιουργός και βασικός λόγος ύπαρξης του Κράτους είναι η εκμετάλλευση των υποτελών από τους κυρίαρχους. Η κοινωνία μπορεί να οργανώνεται χωρίς βία και άρα χωρίς Κράτος.
6. Να αναλαμβάνουμε, ο καθένας μας, την ευθύνη για τα πάντα. Η πολιτική, το δίκαιο, η τέχνη, η ηθική, η διασκέδαση, η μόρφωση, η παραγωγή τροφής και αγαθών, το χτίσιμο των σπιτιών, δεν αποτελούν διεκπεραιώσεις που σχεδιάζονται και γίνονται δια αντιπροσώπων και "ειδικών", αλλά το καθένα από αυτά είναι αναπόσπαστο μέρος της ζωής και της καθημερινότητάς μας και μας αφορά προσωπικά. 
7. Να είμαστε περίεργοι και πολυμαθείς. Να αναζητούμε τις ανάγκες μας σαν υπάρξεις και σαν μέλη κοινοτήτων και κοινωνιών, και όχι σαν εκτελεστικά όργανα. 
8. Να εργαζόμαστε για την αυτάρκεια των οικογενειών και των κοινοτήτων μας. Να απομυθοποιούμε τα επιτεύγματα της ατομικότητας και να επιδιώκουμε, συνδυαστικά, υποτιμημένες εργασίες που μπορούν να εξασφαλίζουν έστω σε μικρό βαθμό ένα επίπεδο αυτάρκειας και αυτονομίας.
9. Να επενδύουμε ακούραστα σε ισότιμες σχέσεις. Να ανακτούμε βήμα-βήμα τον αλληλοσεβασμό, την αλληλεγγύη, το ενδιαφέρον για την ύπαρξή μας και για τον άλλο, και να περιγράφουμε με σαφήνεια όρια στο προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. 
10. Να αντιστεκόμαστε στην συσσώρευση και τον συγκεντρωτισμό. Να μην εγκαταλείπουμε τις γνώσεις και τον πλούτο που κληρονομούμε. Να οργανώνουμε και να συμμετέχουμε σε συνεταιρικά παραγωγικά σχήματα. Να καταγγέλλουμε και να επιδιώκουμε την ακύρωση κάθε συσσώρευσης πλούτου και συγκέντρωσης ισχύος.
11. Να επενδύουμε ακούραστα σε ισότιμες σχέσεις. Να ανακτούμε βήμα-βήμα τον αλληλοσεβασμό, την αλληλεγγύη, το ενδιαφέρον για την ύπαρξή μας και για τον άλλο, και να περιγράφουμε με σαφήνεια όρια στο προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο.
12. Να επαγρυπνούμε κάθε στιγμή για τον κίνδυνο της φασιστικής εντροπίας. Αυτός ο κίνδυνος θα καραδοκεί πάντα καθώς η δίψα για εξουσία ελλοχεύεται με απρόβλεπτο και τυχαίο τρόπο σε κάποιους ανθρώπους. Αν δεν είμαστε εκπαιδευμένοι και προετοιμασμένοι να αναγνωρίζουμε και να αντιμετωπίζουμε τα σημάδια του φασισμού τού αφήνουμε το πεδίο ελεύθερο να θεριεύει και να καταπίνει κοινότητες και κοινωνίες ξανά και ξανά.

Επίλογος

Ζούμε μέσα σε ένα καθεστώς καταλήστευσης και εκμετάλλευσης από ανθρώπους που αυτοπροβάλλονται ως εκφραστές δήθεν κοινών μας συμφερόντων και της δήθεν νομιμότητας που απορρέει από την προώθηση αυτών των δήθεν κοινών μας συμφερόντων.

Το Κράτος είναι το εργαλείο που ελέγχουν και δεν αφήνουν να ξεφύγει από τα χέρια τους, ώστε να διατηρούν την ισχύ τους και την επίφαση της νομιμότητας.

Οι κυρίαρχοι, αυτοί που μας ληστεύουν και ελέγχουν το Κράτος μας επιβάλλουν να ζούμε ο ένας ενάντια στον άλλο, ο ένας εκβιάζοντας τον άλλο, καταστρέφοντας έτσι τις ανθρώπινες σχέσεις και την προοπτική για μια κοινωνική οργάνωση χωρίς καταλήστευση και βία.

Η μεγεθυνόμενη κρίση που βιώνουμε ως άνθρωποι και ως κοινωνίες μάς δίνει την ευκαιρία να κινητοποιήσουμε τις αισθήσεις μας, καθώς και δημιουργεί την ιδανική συνθήκη για να αντιληφθούμε επιτέλους τον ελέφαντα στο δωμάτιο. Η εκμετάλλευση, οι εντολές, οι εξουσίες, οι ιεραρχίες, η πατριαρχία, η εθελοδουλία, όλα όσα αναφέρθηκαν σε αυτές τις σημειώσεις και πολλά ακόμα, αποτελούν την εξέλιξη της καταστροφικής επινόησης της υποδούλωσης, της μετατροπής του πολέμου σε μέσο παραγωγής. 

Δεν υπάρχει κάποια νομοτέλεια η οποία θα οδηγήσει το παρόν σύστημα σε κατάρρευση, αλλά ακόμα και αν η κατάρρευσή του επέλθει, αυτό που θα ακολουθήσει δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν θα είναι προς το καλύτερο ή το χειρότερο. Επιπλέον, το σύστημα αυτό έχει αποδείξει πως μπορεί να εξελίσσεται συνεχώς αξιοποιώντας κάθε γνώση και κάθε ανθρώπινο επίτευγμα μετατρέποντάς τα σε ισχύ και περαιτέρω εκμετάλλευση των υποτελών.

Είναι η κρίσιμη ώρα για να βγάλουμε τον ελέφαντα από το δωμάτιο ή ακόμα καλύτερα να βγούμε εμείς από το δωμάτιο πριν μας τσαλαπατήσει στην κυριολεξία.

Αυτή είναι η εικόνα του πολέμου που ζούμε και του πολέμου που έρχεται. Η νεκρή Σταματίνα Κανελλοπούλου. Ξανά και ξανά η γεροντική ασχήμια δολοφονεί την νεανική ομορφιά, την ζωή, και την ελπίδα. 
«Και ο Αρχάγγελος Μιχαήλ σπάθην κρατεί στα χέρια του για να αμυνθεί εναντίον των δαιμόνων. Δεν κρατεί άνθη», δηλώνει ο τότε αποθρασυμένος πρωθυπουργός του κράτους.
Από την άλλη ο κάθε αφελής Ζίγδης που αδυνατεί να πιστέψει το μέγεθος της απάτης αναφωνεί, εις μάτην, λόγια σαν αυτά: «Η βασική αιτία του κακού είναι ότι η κυβέρνηση διατηρεί ένα Σώμα που αποτελεί ντροπή, τα ΜΑΤ. Δεν είναι αστυνομία αυτό, αυτό είναι Σώμα ΕΣ-ΕΣ, είναι χειρότερο από την ΕΣΑ, τα μέλη του είναι κακούργοι, όχι ότι οι άνθρωποι γεννήθηκαν κακούργοι, αλλά εκπαιδεύονται για να γίνουν κακούργοι. Τους είδα στη Ρόδο, όπου επετέθηκαν εναντίον ενός λαού που έκανε μια ειρηνική παρέλαση. Επετέθηκαν με τέτοια λύσσα, που δεν έχω δει ούτε στους Ιταλούς φασίστες, όταν ήμουν παιδί στη Ρόδο (…) Ας έχουμε μια ειδική συνεδρίαση για το αν μπορεί μια Δημοκρατία να διατηρεί κρατικά όργανα , τύπου ΜΑΤ. Αυτά είναι μόνο για τους ‘Χίτλερ’, μόνο για τους ‘Μουσολίνι’. Είναι αδιανόητο να υπάρχουν σε μια δημοκρατική Πολιτεία”.»

Μιλώντας για την δημοκρατία / διαδικτυακό σεμινάριο

ΚΟΝΣΤ ΜΠ  / 20230503

 

Χρήσιμα:

- Τετράδιο και μολύβι για ιδιωτικές σημειώσεις.
- Χρήση πλατφόρμας ZOOM ή αντίστοιχης.

1.

Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών, επεξήγηση για την βόρεια ζωφόρο του ναού του Απόλλωνα, η μάχη των ολύμπιων θεών ενάντια στους γίγαντες.

... Ο μύθος της σύγκρουσης που κατέληξε στη νίκη των θεών είναι αγαπητό θέμα στην αρχαία ελληνική τέχνη και συμβολίζει το θρίαμβο της τάξης και του πολιτισμού έναντι της αγριότητας και της αναρχίας. ...

1α. Πώς φανταζόμαστε «την αγριότητα και την αναρχία» των αρχαϊκών προγόνων μας που συμβολίζονται εδώ από τους ηττημένους γίγαντες; 
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)

1β. Πώς φανταζόμαστε «το θρίαμβο της τάξης και του πολιτισμού» που εκπροσωπείται εδώ από τους νικηφόρους ολύμπιους θεούς;
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)

Μουσειακές αναπαραστάσεις της αρχαϊκής ανθρωπότητας:

 

Φωτογραφίες σύγχρονων αποκλεισμένων:

Φωτογραφίες βιομηχανικών εργατών των αρχών του 20ου αιώνα:

2.

2α. Πόσοι έχουν ακουστά τον Θερσίτη;
(Παρακαλώ δηλώστε ναι-όχι στο τσατ)

2β. Μήπως θυμάται κανείς την μορφή του;
(Προφορικά)

Ομήρου, Ιλιάδα Β’ 211-277. Συνέλευση Αχαιών και επεισόδιο Οδυσσέα-Θερσίτη

Λέει ο Θερσίτης:

… Γιε του Ατρέα, πάλι κακιωμένος είσαι; Τί σου λείπει πια; Γεμάτες χαλκό είναι οι σκηνές σου και μέσα σ’ αυτές σε περιμένουν πολλές πανέμορφες γυναίκες που εμείς οι Αχαιοί σε σένα πρώτο-πρώτο παραδίνουμε, όποτε κυριεύουμε μια πόλη. Έχεις ανάγκη κι από άλλο χρυσάφι που κάποιος από τους Τρώες θα σου φέρει ως λύτρα για το γιο του που θα τον έχω αιχμαλωτίσει εγώ ή άλλος Αχαιός; Ή μήπως θέλεις κανένα δροσερό κορίτσι για να σμίγεις γλυκά μαζί του και να το’ χεις χωριστά από τους άλλους, μόνο για τον εαυτό σου; Δεν ταιριάζει σε σένα που είσαι άρχοντας να τυραννάς τους Αχαιούς. Κακομοίρηδες, τρομάρα σας, γυναίκες κι όχι άνδρες Αχαιοί! Πάμε να γυρίσουμε στην πατρίδα με τα πλοία μας κι ας τον αφήσουμε τούτον εδώ στην Τροία να χαίρεται τα τιμητικά του δώρα. Έτσι για να καταλάβει αν εμείς τον βοηθήσαμε ή δεν τον βοηθήσαμε σε τίποτα. …

2γ. Στοχαστείτε πάνω σε αυτά τα λόγια του Θερσίτη. Τί περιγράφουν;
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)

Για να απαντήσει ο Οδυσσέας:

… Κάθεσαι τώρα εσύ και βρίζεις και κακολογείς τον αρχιστράτηγο Αγαμέμνονα, γιατί οι γενναίοι μας πολεμιστές του δίνουν πολλά δώρα. Λοιπόν μια φορά θα στο πω και βάλε το καλά στο μυαλό σου: αν σε πετύχω να λες πάλι, όπως τώρα, τέτοιες αηδίες, να μη με λένε Οδυσσέα, αν δεν σε βουτήξω από τα ρουχαλάκια σου και δεν στα βγάλω όλα ένα-ένα, ακόμα κι όσα κρύβουν τα αχαμνά σου, και δεν σε ξαποστείλω στα καράβια κλαμένο και δαρμένο αλύπητα. ...

2δ. Στοχαστείτε πάνω σε αυτά τα λόγια του Οδυσσέα. Τί περιγράφουν;
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ) 

Για να δούμε όμως και την εικόνα του Θερσίτη, όπως την αποδίδει το ομηρικό κείμενο:

… Μόνο ο αμετροεπής Θερσίτης είχε στήσει καυγά που ως γνωστό φύλαγε μέσα στο μυαλό του πολλά λόγια και πρόστυχα για να λογοφέρνει ανόητα και χυδαία με τους βασιλιάδες, λόγια που νόμιζε πως θα έφερναν το γέλιο στους Αχαιούς. Ήταν ο πιο άσχημος άνδρας που είχε έρθει στο Ίλιο, αλλήθωρος και κουτσός, με ώμους γερτούς μπασμένους στο στήθος του, με κεφάλι που μάκραινε προς τα πάνω και με λίγο μαδημένο χνούδι στην κορφή του. Ο Αχιλλέας κι ο Οδυσσέας δεν τον χώνευαν καθόλου, γιατί τσακωνόταν μαζί τους. Τώρα λοιπόν πάλι με αγριοφωνάρες κατηγορούσε τον Αγαμέμνονα. Οι Αχαιοί βέβαια έβραζαν από θυμό και οργή εναντίον του. Αλλά αυτός με δυνατή φωνή για να τον ακούσουν όλοι, έκανε επίθεση στον Αγαμέμνονα. … (ακολουθούν τα λόγια του)

Και μία επανάληψη μετά από τρείς χιλιάδες χρόνια, στην Wikipedia, για να το εμπεδώσουμε:

Ο Θερσίτης είναι κυρίως γνωστός ως ο μόνος ίσως καθαρά «αρνητικός» χαρακτήρας στον Τρωικό Πόλεμο: Μέσα στο στρατόπεδο των Ελλήνων ήταν παρασιτικό στοιχείο, ένας δειλός που μόνο έβριζε, φιλονικούσε και προκαλούσε συνεχώς με την αυθάδη συμπεριφορά του. Η κακή ψυχή του ίσως οφειλόταν και στην άσχημη εμφάνισή του: ήταν αλλοίθωρος, κουτσός και στραβοπόδαρος, με ελάχιστα μαλλιά στο κεφάλι του. Σε ένα περιστατικό, ο Οδυσσέας αγανακτεί ακούγοντας τον Θερσίτη να βρίζει τον Αγαμέμνονα και να παρακινεί τον στρατό σε ανταρσία, γι' αυτό και τον χτυπά δυνατά με το σκήπτρο του.

2ε. Ποιός είναι ο ρόλος και η σκοπιμότητα ύπαρξης του Θερσίτη στα ομηρικά κείμενα; Μήπως με ευκαιρία τον Θερσίτη να αναλογιστούμε ποιά σκοπιμότητα εξυπηρετούν τα ίδια τα ομηρικά κείμενα;
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)

Στην αρχή του επεισοδίου με τον Θερσίτη ο Οδυσσέας λέει σε έναν Αχαιό πολεμιστή που τρέχει προς τα καράβια για να επιστρέψει στην πατρίδα:

… Κάτσε, παλαβιάρη, φρόνιμα και άκουγε τους ανωτέρους σου. Είσαι ανίκανος για πόλεμο εσύ και άνανδρος, δεν λογαριάζεσαι ούτε για πόλεμο ούτε για συνέλευση. … Ένας είναι ο αρχηγός, ένας ο βασιλιάς που έχει το θεϊκό δικαίωμα να κυβερνά τους άλλους. …

2στ. Τί μπορεί να σημαίνει η φράση «ούτε για πόλεμο ούτε για συνέλευση»; Υπήρχαν συνελεύσεις πριν την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας; Σημειώστε την φράση σε ένα πρόχειρο τετράδιο.

2ζ. Σημειώστε σε ένα πρόχειρο τετράδιο την φράση «Ένας είναι ο αρχηγός, ένας ο βασιλιάς που έχει το θεϊκό δικαίωμα να κυβερνά τους άλλους».

3. 

Κύρου Ανάβασις, Ξενοφώντα, σχολική έκδοση.

Ξενοφώντα, Κύρου Παιδεία, βιβλίο Ζ’, Λόγος του Κύρου στους Ομότιμους / απόσπασμα

... Φίλοι και σύμμαχοι, χρωστούμε πολύ μεγάλη ευγνωμοσύνη στους θεούς, επειδή μας έδωσαν την δυνατότητα να πετύχουμε αυτά για τα οποία πιστεύαμε ότι είμαστε άξιοι. Διότι τώρα έχουμε πολλή και εύφορη γη και ανθρώπους που καλλιεργώντας την θα μας συντηρήσουν. Έχουμε ακόμη και σπίτια και τα αναγκαία εφόδια μέσα σ’ αυτά. Και κανείς βέβαια από σας κατέχοντας αυτά ας μην πιστέψει ότι έχει ξένα πράγματα. Διότι υπάρχει παντοτινός νόμος ανάμεσα σ’ όλους τους ανθρώπους, δηλαδή, όταν κυριευτεί η πόλη αυτών που πολεμούν, να ανήκουν σ’ εκείνους που την κυρίευσαν και η ζωή και τα υλικά αγαθά όσων βρίσκονται μέσα σ’ αυτή την πόλη. Λοιπόν δεν θα έχετε με αδικία ό,τι έχετε, αλλά από φιλανθρωπία δεν θα τους στερήσετε, αν τους αφήσετε να έχουν κάτι. ...

… Δεν πρέπει όμως καθόλου να μεταδίδουμε γνώσεις πολεμικής τέχνης και μελέτης σ’ αυτούς που θέλουμε να κάνουμε εργάτες και φορολογούμενους για μας, αλλά πρέπει να έχουμε υπεροχή σ’ αυτές τις ασκήσεις ξέροντας ότι αυτά οι θεοί τα φανέρωσαν στους ανθρώπους ως όργανα ελευθερίας και ευτυχίας. Και όπως ακριβώς έχουμε πάρει από εκείνους τα όπλα τους,  έτσι κι εμείς δεν πρέπει ποτέ να μείνουμε χωρίς όπλα  ξέροντας καλά ότι όσοι κάθε φορά βρίσκονται πάρα πολύ κοντά στα όπλα, εκείνοι είναι που τα έχουν δικά τους, όταν θέλουν να τα χρησιμοποιήσουν. …

3α. Τί περιγράφει σε αυτά τα αποσπάσματα ο Ξενοφών; 
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)
(εργασία κατ’ οίκον!)

3β. Ας θυμηθούμε την «συνέλευση» των Αχαιών. Μπορεί να υπάρχει κάποια συγγένεια με τους «Ομότιμους» του Ξενοφώντα; 
(Σύντομη προφορική αναδρομή στους τοτεμικούς-εξισωτικούς κανόνες των αρχαϊκών κοινωνιών όπως περιγράφονται από τους ανθρωπολόγους του 20ου αιώνα. Στοιχεία μπορούν να αναζητηθούν στην προτεινόμενη βιβλιογραφία και συγκεκριμένα στο Τοτέμ και Ταμπού του Φρόυντ, και στο Η Κοινωνία ενάντια στο Κράτος, του Πιέρ Κλαστρ. Αναλυτική εργασία κατ’ οίκον!)

4.

Τα μαρτύρια του Προμηθέα, 1648, Salvator Rosa

Προμηθέας Δεσμώτης, Αισχύλου, μετάφραση Ι.Ν. Γρυπάρη 

ΚΡΑΤΟΣ:
Νά μας, στα πέριορα τ᾽ αλαργινά του κόσμου
στους έρημους κι απάτητους Σκυθικούς δρόμους.
Τώρα δουλειά σου, ω Ήφαιστε, όσα ο πατέρας
πρόσταξε, να γνοιαστείς, και τον άνομο τούτο
στα βράχια, στους ψηλούς γκρεμνούς να πεδικλώσεις
μ᾽ αλυσίδων ασύντριφτα δεσμά ατσαλένια,
γιατί έκλεψε της πάντεχνης φωτιάς τη φλόγα,
– τ᾽ άνθος σου εσένα – και το χάρισε του ανθρώπου.
Τέτοιο κρίμα λοιπόν χρωστάει να μας πλερώσει,
για να μάθει του Δία την εξουσία να στρέγει
και τους φιλάνθρωπους τους τρόπους του ν᾽ αφήσει.

4α. Τί εκπροσωπεί ο Ήφαιστος, και γιατί αντιστέκεται στην εντολή του Δία, παρόλο που η φωτιά που έκλεψε ο Προμηθέας ήταν δική του;
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)

4β. Τί εκπροσωπεί ο Προμηθέας, και τί οι «φιλάνθρωποι» τρόποι του;
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)

4γ. Ο Κράτος, η Βία, ο Ζήλος και η Νίκη. Τί παράξενη οικογένεια! Ας αναζητήσουμε την συγγένεια στο επίπεδο των συμβόλων.
(τρία λεπτά για να σημειώσουμε στο τσατ)

4δ. ... ἐλεύθερος γὰρ οὔτις ἐστὶ πλὴν Διός ...
- ελεύθερος κανείς, μονάχα ο Δίας
Ας σημειώσουμε στο πρόχειρο τετράδιο και αυτόν τον στίχο μαζί με την σημείωση 2ζ. από την Ιλιάδα.

4ε. ... ἅπας δὲ τραχὺς ὅστις ἂν νέον κρατῇ ...
- είναι σκληρόψυχος ο κάθε νέος αφέντης
Ο Δίας είναι ο σκληρόψυχος νέος αφέντης. Ποιός ήταν όμως ο προηγούμενος;
Ας κρατήσουμε αυτή την απορία μαζί με την προηγούμενη σημείωση.

5. 

Γυναίκα Ιρόκι.

... Οι Ιρόκοι γελούν όταν τους μιλάς για υποταγή σε βασιλιάδες, καθώς αδυνατούν να συνδυάσουν την ιδέα της υποταγής με την αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Κάθε πρόσωπο θεωρεί τον εαυτό του αυτοκυρίαρχο και καθώς πιστεύει πως αντλεί την ελευθερία του από το Μεγάλο Πνεύμα και μόνο, δεν μπορεί να αποδεχτεί την αναγνώριση οποιασδήποτε άλλης δύναμης. ... - Τζον Λογκ, Τα ταξίδια ενός μεταφραστή ινδιάνικων και εμπόρου, 1768-1788.

5α. Ας επαναφέρουμε τις σημειώσεις από το πρόχειρο τετράδιο 2ζ. (Ένας είναι ο αρχηγός, ένας ο βασιλιάς που έχει το θεϊκό δικαίωμα να κυβερνά τους άλλους), 4δ. (ελεύθερος κανείς, μονάχα ο Δίας), και 4ε. (είναι σκληρόψυχος ο κάθε νέος αφέντης).

Ποιό είναι το πρόβλημα που έχουμε να επιλύσουμε;
(εργασία κατ’ οίκον!)

 

6.

Ανδρέα Γεωργίου, Το τέλειο κράτος: Η νύχτα των ερπετών, Εκδόσεις Γλάρος, 1987, σελίδα 171

... Παρόλ' αυτά δυσκολευόμαστε να δεχτούμε ότι ο βασιλιάς Αγαμέμνονας, ή κάποιος άλλος ήρωας της Ιλιάδας, μπορεί να είναι όταν λειτουργεί σαν κυρίαρχος, ένας στολισμένος και οπλισμένος όρθιος πίθηκος ή ένα άλλο διακοσμημένο και «μεγαλόπρεπο» ζώο.

Αλλά, με βάση τα όσα έχουμε πει ως τώρα, αντιδρούμε στην ιδέα αυτή, όχι γιατί δεν είναι έτσι, αλλά γιατί, αν δεχτούμε ότι είναι έτσι, καταρρέει ένα ολόκληρο σύστημα αντιλήψεων που έχει οικοδομηθεί μέσα σε αιώνες συστημάτων κυριαρχίας. Και θ' αρχίσουμε να βλέπουμε με τον ίδιο τρόπο, σαν διακοσμημένους με διάφορα στολίδια και εξαρτήματα όρθιους πίθηκους - και πολλούς άλλους κυρίαρχους και σπουδαίους όλων των εποχών, που έχουμε μάθει να τους θεωρούμε κάτι ανώτερο, να τους θαυμάζουμε, να τους χειροκροτούμε, να τους υμνούμε και ν'ακούμε παροτρύνσεις να τους μοιάσουμε - αν δεν το έχουμε ήδη κάνει.

Και ιδιαίτερα στην εποχή μας όπου με την τεράστια διάδοση της τηλεόρασης παρελαύνουν καθημερινά μπροστά στα μάτια μας άπειρες τέτοιες φιγούρες και των δύο φύλων που προσπαθούν να μας καταπλήξουν.

Αλλά αυτό ακριβώς είναι μια από τις επιδιώξεις αυτού του βιβλίου: Να συμβάλει στην κατάρρευση αυτών των αντιλήψεων για ανωτερότητα που επί χιλιάδες χρόνια προσπαθούν να μας μπολιάσουν μ΄αυτές οι διάφοροι διακοσμημένοι ή μη, κυρίαρχοι και οι διάφοροι αξιωματούχοι των συστημάτων κυριαρχίας. ...

7. 

Το παιδάκι μου, στην 4η ή 5η Δημοτικού, επέστρεψε όπως πάντα χαρούμενο στο σπίτι και μου ανακοίνωσε πως στο μάθημα της πολιτικής αγωγής, έκαναν εκλογές και εξέλεξαν Πρόεδρο. Όταν ρώτησα τί σημαίνει αυτό, πληροφορήθηκα πως ο Πρόεδρος είναι ένας μαθητής που εκλέγεται σε αυτό το αξίωμα και αφού εκλεγεί μπορεί να ζητά από τους συμμαθητές του να του πηγαίνουν νερό ή να του κουβαλάνε την τσάντα. 

7α. Τί πήγε στραβά;
(εργασία κατ’ οίκον!)

 

8. Βιβλιογραφία

- Πιερ Κλάστρ, Η Κοινωνία ενάντια στο Κράτος.

- Σίγκμουντ Φρόυντ, Τοτέμ και Ταμπού.

- Φρίντριχ Ένγκελς, Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του Κράτους.

- Τζάρεντ Ντάιαμοντ, Ο τρίτος Χιμπατζής.

- Λιλής Ζωγράφου, Αντιγνώση: τα δεκανίκια του καπιταλισμού.

- Ανδρέα Γεωργίου, Το τέλειο κράτος: Η νύχτα των ερπετών.

- Μιχάλη Λιανού, Ολιστική πολιτική.

- Ξενοφώντα, Κύρου Παιδεία.

- Χαράλαμπου Θεοδωρίδη, Επίκουρος: Η αληθινή όψη του αρχαίου κόσμου.

- Παναγής Λεκατσάς, Η μητριαρχία.

 

Εκφασισμός: το ιδανικό "χαρτί"

Ο φασισμός δεν είναι το τελευταίο χαρτί των καπιταλιστών. Αποτελεί την ιστορική προέλευση της εκμετάλλευσης και το ιδανικό χαρτί κάθε εκμεταλλευτή από την στιγμή που επινοήθηκε ο καταναγκασμός και η εκμετάλλευση. Οι εκμεταλλευτές δεν θα διστάσουν να εκμαυλίσουν το κράτος και το πολιτικό σύστημα που φτιάχτηκε για να τους υπηρετεί υποτακτικά, προκειμένου να αισθανθούν ελεύθεροι από κάθε έλεγχο, κάθε επιτήρηση και αδιάκριτη ματιά.

Εναλλαγή ρόλων σε μία καλοστημένη παράσταση

Το πολιτικό και ανώτερο διοικητικό προσωπικό απολαμβάνουν προνόμια ώστε να αισθάνονται την θαλπωρή των αφεντικών, να νοιώθουν πως ανήκουν στην ανώτερη οικογένεια των αρπακτικών, να κοιτούν τον λαό αφυψηλού.

Η λαϊκή δυσαρέσκεια για αυτά τα προνόμια και την διαφθορά εκδηλώνεται με την απαξίωση της πολιτικής και του πολιτικού συστήματος. Η απαξίωση της πολιτικής μετατρέπει τον λαό σε αγέλη, εδραιώνει τον φασισμό με όποιο όνομα ή σχήμα.

Όπως θα το περιγράφουν οι ίδιοι οι εκμεταλλευτές με τις γελοίες ορολογίες τους, μία κατάσταση "γουίν-γουίν".

Διάρρηξη του αδιεξόδου

Η απάντηση σε αυτό το αδιέξοδο βρίσκεται αποκλειστικά στην αναζήτηση της δημοκρατίας. Στο πλαίσιο της δημοκρατίας η υπεροπλία των εκμεταλλευτών εκδηλώνεται στο ιδεολογικό πεδίο. Όσο και αν ακούγεται παράξενο η προοδευτικότητα σέρνεται ψελίζοντας πίσω από τα προτάγματα των καπιταλιστών χωρίς να αρθρώνει τα δικά της προτάγματα με γενναιότητα. Η μεγάλη ιδιοκτησία είναι ιερή, όχι όμως και ο μισθός του εργαζόμενου, η εφορία γνωρίζει τα πάντα για τους ασθενέστερους αλλά τίποτα για τους ισχυρούς, και ούτω καθεξής. Για να προτάξει ισχυρό λόγο απέναντι στην ιδεολογική κυριαρχία των εκμεταλλευτών η προοδευτικότητα θα πρέπει να χρησιμοποιήσει με γενναιότητα τα εργαλεία που έχει στην διάθεσή της.

Πολιτική

Οι εκμεταλλευτές επιδιώκουν το πολιτικό και διοικητικό προσωπικό να λειτουργεί κατεικόνα τους, δηλαδή έχοντας ως πρότυπο την κλοπή και ως θεότητα το κέρδος. Θεμελιώδης μέριμνα για την προοδευτικότητα είναι ο επαναπροσδιορισμός της πολιτικής στην συνείδηση των εκμεταλλευόμενων. Η πολιτική διδάσκεται ήδη από τις πρώτες τάξεις του σχολείου ως κάτι αφόρητα βαρετό, ενώ για κάθε υγιή συναισθηματικά ενήλικο αποτελεί μία αποκρουστική διαδικασία στην οποία επιδιώκουν να εμπλακούν όσοι είναι τόσο καιροσκόποι ώστε να μην ενοχλούνται να εξομοιωθούν με τα πίτουρα και να τους φάνε οι κότες. Η πολιτική πρέπει μέσα από απλά λόγια να ξεγυμνώνεται στην βασική της αντίθεση που είναι η ύπαρξη εκμεταλλευτών και εκμεταλλευόμενων. Πώς εκπροσωπούνται οι εκμεταλλευόμενοι, πώς εκφράζονται τα συμφέροντά τους, ποιός χρειάζεται την διαφθορά, υπάρχουν εργαλεία κοινωνικού ελέγχου, χρειάζονται οι ανισότητες;

Παράδειγμα

Το βασικό εργαλείο για κάθε επιχείρημα είναι το παράδειγμα. Ειδικά όταν μιλάμε για πολιτικό ήθος ή πολιτική διαχείριση. Ποιό είναι το ζητούμενο στην πολιτική; Η διαφάνεια; Τότε θα πρέπει όσοι ασχολούνται με αυτήν στο όνομα της προοδευτικότητας να αποτελούν πρότυπο διαφάνειας. Η δραστηριοποίηση με γνώμονα το δημόσιο όφελος και όχι για την καρριέρα και το ιδιωτικό όφελος; Τότε θα πρέπει όσοι ασχολούνται με την πολιτική στο όνομα της προοδευτικότητας να απαρνούνται τα προνόμια που τους παραχωρεί με σκοπό τον εκμαυλισμό τους το κράτος των εκμεταλλευτών. Οι εκπρόσωποι των εκμεταλλευόμενων θα πρέπει να ζούν όπως ο ασθενέστερος άνθρωπος. Αν στην "κοινωνία" υπάρχουν άστεγοι, θα πρέπει να ζουν ακόμα και σαν άστεγοι. Τα εισοδήματα από την πολιτική τους θέση θα πρέπει να διατίθενται με διαφανείς διαδικασίες σε κοινωνικές πρωτοβουλίες, όπως εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης και κέντρα κοινωνικής έρευνας, ακόμα και σε πρότυπες παραγωγικές μονάδες. Το πολιτικό προσωπικό που εκπροσωπεί την προοδευτικότητα θα πρέπει να απαρνείται κάθε προνόμιο, συντάξεις κλπ., ενισχύοντας τέτοια εγχειρήματα.

Ισότητα

Ένα ακόμα πετυχημένο εργαλείο των εκμεταλλευτών είναι τα επιμέρους προνόμια και η διάσπαση των εκμεταλλευόμενων. Είναι θεμελιώδες, πέρα από την ακύρωση των ίδιων των εκμεταλλευτών, οι επιδιώξεις να αφορούν το σύνολο των εκμεταλλευόμενων εξισώνοντάς τους.

Ενοποίηση στόχων και μέσων

Αν στόχος είναι η ισότητα, τότε αυτή θα πρέπει να εφαρμόζεται σε κάθε εφικτό επίπεδο σε παρόντα χρόνο. Αν το ζητούμενο είναι η διαφάνεια, αυτή θα πρέπει να εφαρμόζεται σε κάθε εφικτό επίπεδο στο παρόν. Το ίδιο για την δημοκρατία, την πολυφωνία, την ελευθερία του λόγου, την συνεργασία, τον κοινωνικό έλεγχο, κλπ. Ο "σκοπός που αγιάζει τα μέσα" αποτελεί μία νοσηρή και κακόβουλη υποκρισία που δεν έχει ποτέ καλό τέλος.

Ενότητα

Η επιδίωξη και επίτευξη της ενότητας των ανθρώπων είναι ο υπέρτατος σκοπός. Δεν υπάρχει τίποτα σημαντικότερο από μία ανθρωπότητα που συνεργάζεται με αλληλοσεβασμό θέτοντας στόχους και όρια. Η ενότητα μπορεί και πρέπει να εξασκείται σε κάθε βήμα της πολιτικής πράξης. Διαρκής πρόσκληση για σύμπραξη, επιμονή σε κάθε ζήτημα αρχής και υποχωρητικότητα σε οτιδήποτε ανούσιο, εισαγωγή νέου πολιτικού ήθους πέρα από ταμπέλες και στεγανά. Αναζήτηση και συνεργασία με κάθε μικρή ή μεγαλύτερη κοινωνική πρωτοβουλία και ενσωμάτωσή της σε ένα ευρύτερο πολιτικό κίνημα.

Προσοχή, Κράτος!

Το Κράτος μπορεί να είναι παντού. Το χρηματοδοτούμε αδρά για να έχει υπαλλήλους σε κάθε κίνημα και κάθε λαϊκή συνέλευση, ανθρώπους διαβασμένους και ικανούς να βγάλουν φλογερούς λόγους και να κατευθύνουν το κίνημα με τον τρόπο που θέλουν οι εκμεταλλευτές. Η ασφάλεια των κινημάτων μπορεί να εξασφαλίζεται μέσα από την αυστηρή τήρηση των συνταγματικών αρχών τους, και την απώθεση των προσδιοκιών τους σε συλλογικότητες παρά σε προσωπικότητες.

Επίλογος

Αν νοιώθουμε στον σβέρκο μας τα χνώτα ενός τεχνολογικά πανίσχυρου εκμεταλλευτικού Κράτους, ικανού να επιβάλλει την χυδαιότητα των εκμεταλλευτών με κάθε βία, κάθε τρόμο, ή μύχιο φόβο, αλλά και με την οικειοποίηση και κατάχρηση κάθε ανθρώπινου επιτεύγματος τότε θα πρέπει να κουνηθούμε από την θέση μας και τις βεβαιότητές μας. Ένας φασισμός, τεχνολογικά εξοπλισμένος με κάθε ανθρώπινο επίτευγμα, πιό αδίστακτος και θρασύς από ποτέ, ορθώνεται μπροστά στο μέλλον των ανθρώπων και είναι απίθανο να έχει την παραμικρή πρόθεση να καταρρεύσει από μόνος του.

Κρατικοποίηση, Εθνικοποίηση

Παρένθεση

Προτού αναφερθούμε στους όρους Κρατικοποίηση και Εθνικοποίηση ας σταθούμε εν τάχει στην έννοια του Κράτους και του Έθνους.

Ο Κράτος, αδελφός της Βίας έχει ως αποστολή να επιβάλλει την κυριαρχία μιας κοινωνίας (κυρίαρχη-εκμεταλλευτική "τάξη") σε μία άλλη κοινωνία (υποτελής-εκμεταλλευόμενη "τάξη"). Για την κυρίαρχη κοινωνία το Κράτος και η βία αποτελούν τα εργαλεία βιοπορισμού, τα δικά της μέσα παραγωγής με την κυριολεκτική έννοια.

Το Έθνος θα μπορούσε να περιγραφεί ως ένα κατά βούληση Ανήκειν, για το οποίο φυσικά επικρατεί η εκδοχή που επιθυμεί η κυρίαρχη κοινωνία διδάσκοντας πως το Έθνος είναι ένα σώμα του οποίου τα μέλη αποτελούν αυτονόητα και αδιαπραγμάτευτα ένα ενιαίο σύνολο με, λίγο-πολύ, γενετικής προέλευσης κοινές επιδιώξεις στον χώρο και τον χρόνο.

Δεν μπορούμε να αποφύγουμε να σταθούμε και στις έννοιες "τάξεις" και Κοινωνία. Η ιστορική προέλευση των σύγχρονων κρατών είναι τα δουλοκτητικά κράτη. Αυτά τα κράτη συντίθενται από μία κοινωνία δουλοκτητών και μία κοινωνία υπόδουλων. Αυτός ο σχηματισμός εισήγαγε με την βία το είδος ανθρώπινων σχέσεων που βιώνουμε μέχρι σήμερα, δηλαδή τις εντολές, τον καταναγκασμό, την δουλεία αλλά και την μισθωτή εργασία, την ίδια την εργασία, την ιδιοκτησία, τον υποβιβασμό των γυναικών, κλπ. Είναι παραπλανητικό να αναφερόμαστε σε "τάξεις" όταν στην πραγματικότητα μιλάμε για διαφορετικές κοινωνίες. Οι Σπαρτιάτες και οι Είλωτες δεν αποτέλεσαν ποτέ τάξεις στο πλαίσιο μιας ενιαίας κοινωνίας. Είμαι σίγουρος πως και οι δύο, για τους δικούς τους λόγους ο καθένας, θα μας έφτυναν στα μούτρα αν μας άκουγαν να ισχυριζόμαστε κάτι τέτοιο. Αποτελούσαν όμως μαζί έναν σαφή κρατικό μηχανισμό με τα δύο αναγκαία μέρη που τον προϋποθέτουν, δηλαδή τους εκμεταλλευτές και τους εκμεταλλευόμενους.

Στις σημερινές συνθήκες, να αναγνωρίζουμε τον άστεγο και αποκλεισμένο ως μέλος της ίδιας κοινωνίας με αυτόν που δημιουργεί τις συνθήκες αποκλεισμού του δεν αποτελεί μόνο πλάνη, αλλά πολύ περισσότερο ιδεολογική αυτοχειρία κάθε ανθρώπου που επιδιώκει ή οραματίζεται μια δίκαιη κοινωνία. Όταν απουσιάζει η αλληλεγγύη, ο αλληλοσεβασμός και η συνεργασία δεν αναφερόμαστε σε μία προβληματική κοινωνία αλλά σε μία μή-κοινωνία. Αν απαξιώνουμε αυτήν την οροθέτηση θα παραμένουμε εσαεί εγκλωβισμένοι στο ιδεολογικό "γήπεδο" των κυρίαρχων-εκμεταλλευτών.

Η ύπαρξη ακόμα και ενός άστεγου, ενός αποκλεισμένου, ενός αγράμματου ανθρώπου σηματοδοτεί την απουσία ενιαίας κοινωνίας. Κοινωνία είμαστε με αυτούς που στεκόμαστε δίπλα, συμπαραστεκόμενοι, όρθιοι.

Κρατικοποίηση, Εθνικοποίηση

Μετά από την σύντομη παρένθεση ίσως συμφωνήσουμε πως αυτοί οι όροι, Κρατικοποίηση και Εθνικοποίηση, είναι κενοί νοήματος, όχι μόνο όμως επειδή αστοχούν στο να περιγράψουν σωστά την επιδίωξη, αλλά και ουσιαστικά, επειδή διόλου δεν πρέπει να υπάρχει τέτοια επιδίωξη. Δηλαδή, δεν έχουμε κανέναν λόγο να επιδιώκουμε την παράδοση κρίσιμων για τον λαό παραγωγικών μονάδων στο Κράτος, το οποίο δημιουργήθηκε και συντηρείται ως μηχανισμός διαιώνισης της κυριαρχίας των εκμεταλλευτών. Ούτε βέβαια και στο μεγαλόσχημο πλην κενό νοήματος ιδεολόγημα του εθνικού σκοπού που ανακατεύει μαζί ανερυθρίαστα τον μεροκαματιάρη, τον τηλεαστέρα, τον εθνικό εργολάβο, τις σεξεργάτριες με τους νταβατζήδες τους. 

Το Κράτος έχει την υποχρέωση να αναπαράγει τις γενεσιουργούς προθέσεις του, να κλωνοποιεί την απανθρωπιά του, να διαβρώνει ανυποψίαστες και υποψιασμένες συνειδήσεις. Το Κράτος θα ανοίξει την μισθολογική ψαλίδα ώστε τα "ανώτερα" στελέχη να αισθάνονται την ζεστή θαλπωρή της κυρίαρχης κοινωνίας που θα τους φροντίσει σαν παιδιά της, αρκεί να τσαλαπατήσουν στην εξαθλίωση των ασθενέστερων. Το Κράτος φροντίζει ώστε το "κατώτερο" προσωπικό να πνίγεται στην γραφειοκρατία, να μισεί την ταπείνωση που βιώνει, να προσπαθεί να "αλλάξει πίστα" με κάθε μέσο, να μιμείται την μεγάλη κλοπή με μικροαπάτες όπου φτάνει το χέρι του. Το Κράτος επιβάλει την ιεραρχία που νεκρώνει κάθε σκέψη για πρωτοβουλία, βελτίωση, ανάληψη ευθύνης, δημιουργικότητα και χαρά. Το Κράτος αποζητά τα πουλημένα στην "ιδιωτική πρωτοβουλία" στελέχη γιατί η πρόθεσή του δεν υπήρξε ποτέ η φροντίδα των αδυνάτων. Η βάση του "Κοινωνικού Κράτους" περιγράφεται ιδανικά από τα λόγια που αποδίδει ο Ξενοφώντας στον Κύρο. "Λοιπόν δεν θα έχετε με αδικία ό,τι έχετε, αλλά από φιλανθρωπία δεν θα τους στερήσετε, αν τους αφήσετε να έχουν κάτι." - Ξενοφώντα, Κύρου Παιδεία, Βιβλίο Ζ, Ομιλία προς τους Ομότιμους.

Έλεγχος από τον ίδιο τον λαό σε όλους τους κρίσιμους για την διαβίωση του τομείς 

Τί μπορεί να σημαίνει αυτό;
Για αρχή τα αντίθετα από όλα τα παραπάνω!
Μερικές ιδέες:

1. Οικονομικός έλεγχος. Διαδικτυακή προβολή Εσόδων-Εξόδων σε πραγματικό χρόνο.
2. Ορισμός ενιαίου μισθού μέσα από δημόσιο διάλογο. 
3. Κλείδωμα της αναλογίας του ενιαίου μισθού με τον ανώτερο για όλους τους οργανισμούς μέσα από δημόσιο διάλογο.
4. Πλήρης ενοποίηση παροχών, επιδομάτων, αδειών, σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
5. Συλλογικά όργανα με δημόσιο έλεγχο, ανοιχτές συνεδριάσεις, προβολή στο διαδίκτυο.
6. Αποκλεισμός των γκόλντεν μπόιζ, και θεσμοθέτηση συνεργασιών με πανεπιστήμια και φορείς έρευνας και καινοτομίας.
7. Ακύρωση του υφιστάμενου ιεραρχικού μοντέλου διοίκησης και κάθε είδους διοικητικού ή συνδικαλιστικού παραγοντισμού. Αναζήτηση αξιοκρατικών και συλλογικών μηχανισμών.
8. Δημόσιος έλεγχος και λογοδοσία.
9. Δημόσιος διάλογος για κάθε συνδικαλιστική διεκδίκηση και εφαρμογή των αποτελεσμάτων στο ενιαίο σύστημα αμοιβών. 
10. Αναζήτηση και εφαρμογή μηχανισμών προστασίας από αυτούς που αποζητούν εξουσία και πλουτισμό.

Σημειώσεις / ΧΙ 2022

>

Είπε η αφομοιωμένη Υποταγή, "Θέλουμε οκτάωρο και 1.000 ευρώ τον μήνα!"

Αυτά είναι...

>

"Κάνε ανακύκλωση!", διαφημίζει ο βιομήχανος που φτιάχνει αυτοκίνητα διάρκειας πέντε ετών.

>

"Οι αριστεροί διχάζουν!", πόσταρε ένας δούλος, καθώς κοιτούσε τον Αφέντη να του αδειάζει το ταγάρι.

>

Ο αγαθοεργός, ο Μεγάλος Χορηγός
είναι μεγάλος και τρανός
έχει κομπόδεμα γερό
κι ένα συμβόλαιο με τον Σταυρό
χτίζει λαγγάδια και κορφές
πιάνει εδώ, χουφτώνει εκεί
ο Μεγάλος Χορηγός, ο αγαθοεργός

>

Η μαγική διαφάνεια της προοδευτικότητας

Θεωρητική στασιμότητα και απαρχαίωση

Ανεπαρκής ανάλυση δεδομένων

Αναγνώριση του Ανθρώπου αποκλειστικά ως "οικονομικού όντος"

Απουσία οράματος και ποιητικού λόγου

Ασυνεπής και ατεκμηρίωτη στάση απέναντι στις ισορροπίες ατομικού-συλλογικού και εθνικού-διεθνούς

Ανεπάρκεια πειθούς

Αδιαφορία για την παραγωγή παραδείγματος

Γουι΄ρ φακντ!

>

22 Ιουλίου 1943

Παναγιώτα Σταθοπούλου

Κούλα Λίλη

27 Ιουλίου 1944

Ηλέκτρα Αποστόλου

5 Σεπτεμβρίου 1944

Ηρώ Κωνσταντοπούλου

8 Σεπτεμβρίου 1944

Λέλα Καραγιάννη

>

Η αριστερά προσδοκά το μέλλον όπως το διαβλέπει η σχεδόν διακοσιοετής θεωρία της. Αδυνατεί να αποδεχτεί ή να μελετήσει οποιαδήποτε παρέμβαση της πραγματικότητας ή θεωρία η οποία ακυρώνει και τροποποιεί την δική της προοπτική για τα μελλούμενα.

Την ίδα στιγμή η υπεροπλία και η επεξεργαστική δυνατότητα των κυρίαρχων πολλαπλασιάζεται γεωμετρικά ανοίγοντας ανεξέλεγκτα αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στην εντροπία κάθε κυριαρχικού συστήματος: στον Φασισμό. Έναν φασισμό ενδεδυμένο με την στολή της κοινωνικής ενότητας, της αλληλεγγύης και ενός απολίτικου πλουραλισμού.

Το πρωταρχικό αξίωμα για την δημιουργία και λειτουργία ενός προοδευτικού πολιτικού κόμματος

[Για ένα κίνημα που να αξίζει την συμμετοχή των ανθρώπων]

Για την προοδευτικότητα, κάθε μέσο που χρησιμοποιεί θα πρέπει να ταυτίζεται ή να είναι σε απόλυτη αντιστοιχία με τους σκοπούς της. Αντίστροφα και, κάθε σκοπός που επιλέγει πρέπει να επαληθεύεται κάθε στιγμή από τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την επίτευξή του.

Αυτή η διατύπωση όταν ανάγεται στην λειτουργία ενός προοδευτικού πολιτικού χώρου θα πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό αξίωμα και να αποτυπώνεται ως τέτοιο τόσο στο Καταστατικό λειτουργίας του, όσο και στα Προγράμματά του.

Κάθε περαιτέρω διατύπωση θα πρέπει να αξιολογείται και να επαναπροσδιορίζεται μέσα από αυτό το αξίωμα.

Μερικά παραδείγματα και εφαρμογές αυτού του αξιώματος

Ισοτιμία

Η προοδευτικότητα επιδιώκει έναν κόσμο ισοτιμίας. Αντίθετα, το υφιστάμενο καθεστώς, δίπολο κυριαρχίας-υποτέλειας, εδραιώνει την ανισότητα με τα μέσα επιβολής που έχει στην διάθεσή του[1], αλλά και από μία πληθώρα αυτοματισμών που ενεργοποιούνται προς όφελός του, πολλές φορές άθελά του.

Η προοδευτικότητα επομένως, έχει την υποχρέωση να αντιμάχεται τόσο τα μέσα επιβολής των κυρίαρχων όσο και να αναγνωρίζει και να αδρανοποιεί τους αυτοματισμούς που λειτουργούν προς όφελος τους.

Ένα κρίσιμο επίτευγμα των κυρίαρχων είναι η εμπέδωση της διδασκαλίας πως, δεν μπορούν να είναι όλοι οι άνθρωποι ισότιμοι, και πως, ο διαχωρισμός των ανθρώπων γίνεται με κριτήρια που ορίζονται από την ίδια την φύση, από τις ικανότητες και την θέληση που διαθέτει ο καθένας, ακόμα και από την παρέμβαση υπερφυσικών δυνάμεων. Διαχωρίζονται έτσι οι άνθρωποι είτε βάσει σχεδίου, είτε μέσα από αυτοματισμούς, σε δεκάδες κατηγορίες προσέγγισης του οράματος της κυριαρχίας. Με μικρά ή μεγάλα ανταλλάγματα εξουσίας ή οικονομικής ισχύος, οι άνθρωποι εξαγοράζονται από τους κυρίαρχους για να νιώθουν περισσότερο συμμέτοχοι του κυριαρχικού οράματος

Η επιδίωξη της ισοτιμίας λοιπόν, αποτελεί πρωταρχικό σκοπό για την προοδευτικότητα, ταυτόχρονα όμως και το μέσον για να φτάσει σε αυτόν τον σκοπό. Πέρα από την ανάπτυξη και διάδοση ενός θεωρητικού πλαισίου που να εκπροσωπεί αποτελεσματικά την επιδίωξη της ισοτιμίας εξίσου σημαντικό, ή και σημαντικότερο, είναι, η ισοτιμία να προβάλλεται στην πράξη ως μία συνθήκη μέσα στην οποία οι άνθρωποι μπορούν, πραγματικά και στο σύνολό τους, να ευημερούν και να ευτυχούν.

Ένας από τους πιο ενδιαφέροντες μνημονιακούς όρους ήταν η απαίτηση να διευρυνθεί η μισθολογική ψαλίδα μεταξύ διευθυντικών στελεχών και υπαλλήλων του δημόσιου τομέα. Αυτή η απαίτηση είναι εντελώς συνεπής προς τις επιδιώξεις των κυρίαρχων, δηλαδή να διαμορφώνουν, δίνοντας μικρά ή μεγαλύτερα ανταλλάγματα, κάστες συμμάχων οι οποίες θα διακατέχονται οι ίδιες από συναισθήματα (ψευδαισθήσεις κατά κύριο λόγο) κυριαρχίας και επιβολής.

Γίνεται προφανές ότι πρωταρχική επιδίωξη αλλά και πρακτική για την προοδευτικότητα πρέπει να είναι η κατάργηση κάθε προνομίου, κάθε διαχωρισμού, και κάθε μικρής ή μεγάλης εξαγοράς συνειδήσεων. Βασική επιδίωξη για την προοδευτικότητα δεν μπορεί να είναι άλλη από την ισοτιμία, η οποία αποτελεί τον μόνο τρόπο για την ενοποίηση των ανθρώπων που, είτε το αναγνωρίζουν είτε όχι, ζουν σε καθεστώς υποτέλειας.

Πρώτη εφαρμογή - Βουλευτικά προνόμια

Όλα τα βουλευτικά προνόμια πρέπει να απεμποληθούν, να οριστεί ενιαίος μισθός για τους εργαζόμενους στο κόμμα ο οποίος θα ανταποκρίνεται στον βασικό μισθό που προτείνεται και για την κοινωνία. Τα πλεονάζοντα ποσά να συγκεντρώνονται σε ενιαίο ταμείο υπό διαφανή διαχείριση σε κοινή θέα, με τα οποία θα γίνεται η συλλογική διαχείριση των βουλευτικών εξόδων και η χρηματοδότηση ομάδων εργασίας. Άλλα προνόμια, μη χρηματικά, να βρίσκονται εξολοκλήρου στην συλλογική και πάντα διαφανή και σε κοινή θέα διαχείριση.

Δεύτερη εφαρμογή - Μετακλητοί υπάλληλοι

Ως μετακλητοί υπάλληλοι μπορούν να οριστούν σήμερα μόνο δημόσιοι υπάλληλοι. Πριν από οποιαδήποτε άλλη αξιολόγηση αυτού του μέτρου είναι θεμελιώδες να δηλωθεί με κάθε μέσο πως η προοδευτικότητα δεν αναγνωρίζει διαφοροποιήσεις τέτοιου είδους μεταξύ των πολιτών. Δηλαδή, εφόσον ως μετακλητός υπάλληλος δεν μπορεί να οριστεί οποιοσδήποτε πολίτης, τότε μονομερώς δεν θα ορίζεται κανένας. Επιπλέον, αυτό το μέτρο μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση γενικότερα, καθώς τα κίνητρά του είναι αμφιλεγόμενα και θα πρέπει να αξιολογηθούν, αλλά καθώς και η πρακτική επικρίνεται ιδιαίτερα από την κοινωνία.

Συνεργασία

Η συνεργασία αποτελεί απόρροια αλλά και προϋπόθεση της ισοτιμίας. Θα μπορούσαμε να πούμε πως πρόκειται για δίδυμα αδέρφια. Η ισοτιμία και η συνεργασία αποτελούν τους πυλώνες της κοινωνικής σύνθεσης ενώ η εξουσία και η ιεραρχία αποτελούν μοχλούς κοινωνικής αποσύνθεσης. Τα συστήματα κυριαρχίας επέβαλαν ιεραρχικούς κύκλους γύρω από την ανώτατη εξουσία, διαλύοντας τις ανθρώπινες και κοινωνικές σχέσεις και εισάγοντας τον εκβιασμό ως εργαλείο συνύπαρξης. Αυτό που ονομάζουμε σήμερα κοινωνικές σχέσεις βασίζεται στην στρεβλή αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο εκβιασμός (βίαιος, ψυχολογικός, οικονομικός, κλπ.) αποτελεί τον πυρήνα του σχετίζεσθαι. Έτσι, κάθε άνθρωπος με μοναδικό κριτήριο την οικονομική του ευρωστία ή τα επαγγελματικά ή άλλα εφόδια, μπορεί να εκβιάζει τους άλλους ανθρώπους για να αποσπά αυτά που χρειάζεται και αυτά που τον ικανοποιούν. Τα συστήματα κυριαρχίας αποτελούν στην πραγματικότητα μη-κοινωνίες, και πολύ περισσότερο αντιμάχονται και ακυρώνουν την ροπή των ανθρώπων να σχετίζονται ουσιαστικά και να κοινωνικοποιούνται, αντικαθιστώντας τις ανθρώπινες σχέσεις με τον εκβιασμό.

Η εξουσία χτίζοντας μεθοδικά ιεραρχικούς κύκλους που εκφράζονται σε αντίστοιχους κύκλους εκβιασμών, επιτρέπει την ανάπτυξη περίπλοκων αυτοματισμών οι οποίοι διαμορφώνουν συμπεριφορές και συνειδήσεις, ιδιαίτερες σε κάθε βαθμίδα αλλά πάντα με κοινό παρονομαστή την υποτέλεια-δουλικότητα προς τα πάνω, και την επιβολή-υπεροψία προς τα κάτω.

Δεν θα υπάρξει ποτέ κοινωνικός μετασχηματισμός αν δεν απορριφθεί στην πράξη η καταστροφική δύναμη κοινωνικής αποσύνθεσης των συστημάτων κυριαρχίας όπως αυτή εκφράζεται μέσα από την χρήση του εκβιασμού και της ιεραρχίας.

Η κουλτούρα της συνεργασίας δεν μας είναι γνωστή και δεν είμαστε καθόλου εκπαιδευμένοι σε αυτήν. Κάθε προσέγγιση σε συνεργατικές δομές αποτελεί ένα πείραμα, το οποίο όμως είναι τόσο αναγκαίο για ένα προοδευτικό μέλλον, όσο αναγκαίοι υπήρξαν για την ζωή όπως την ξέρουμε οι μικροοργανισμοί που δημιούργησαν το οξυγόνο της γήινης ατμόσφαιρας.

Τα πρόσωπα, ακόμα και τα πιο χαρισματικά είναι απαραίτητο μέσα από αυτό το σκεπτικό να λειτουργούν μέσα στο πλαίσιο μιας ομαδικότητας της οποίας τα όρια θα πρέπει να διερευνηθούν στην πράξη μέσα από τον πειραματισμό. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως σχεδόν ό,τι βλέπουμε γύρω μας και αντιλαμβανόμαστε ως "οργάνωση", είναι διαμορφωμένο, κατά κύριο λόγο, για να συντηρεί και να ενισχύει το σύστημα ιεραρχίας και εκβιασμών. Οι ομάδες εργασίας που λειτουργούν με διαφάνεια και εκπροσωπούνται κυκλικά, με συνεχή αλληλοεκπαίδευση, είναι μία εξαιρετική ιδέα. Οι άνθρωποι που μιλούν με δυνατή φωνή θα ακουστούν αν τους δοθεί η ευκαιρία. Χρειάζεται όμως και ένα βήμα παραπέρα, να ακούγονται και οι άνθρωποι που μιλούν χαμηλόφωνα, ή και αυτοί που αποφεύγουν να μιλούν. Έχουν και αυτοί εξίσου σημαντικές απόψεις με τους πρώτους και είναι κρίσιμο ο λόγος τους και η συνεισφορά τους να θεσμοθετηθούν μέσα στο πλαίσιο της διερεύνησης των δυνατοτήτων της συνεργατικότητας.

Εφαρμογή 1 - Δημόσια αξιώματα, εκπρόσωποι

Η μετατόπιση από ένα κόμμα προσωπικοτήτων σε ένα κόμμα ανοιχτών συλλογικοτήτων αποτελεί μία προσπάθεια που αξίζει να γίνει. Κάτι τέτοιο μπορεί να διαμορφώνεται σταδιακά μέσα από διαφανείς πειραματικές διαδικασίες. Για παράδειγμα, ένας βουλευτής μπορεί να μετατραπεί σταδιακά σε μία βουλευτική ομάδα με κυκλική εκπροσώπηση. Η ίδια αυτή η ομάδα μπορεί να μετατρέπεται σταδιακά από μία κλειστή ομάδα σε ένα πιο δευρυμένο σύνολο το οποίο λειτουργεί με όλο και περισσότερη διαφάνεια διαχέοντας την εμπειρία και την γνώση.

Εφαρμογή 2 - Συμπερίληψη και επεξεργασία του προβληματισμού που αναπτύσσεται στην κοινωνία

Οι ίδιοι οι κομματικοί μηχανισμοί συνθέτουν με την κοινωνία ένα ιεραρχικό σχήμα. Υπάρχει η εγκαθιδρυμένη αντίληψη πως, αναπόφευκτα, αυτό που ονομάζουμε δημοκρατία συντελείται μέσα από μηχανισμούς που στέκονται πάνω από τον έλεγχο των πολιτών και λειτουργούν εκβιαστικά για να αποκομίζουν ίδιον όφελος. Για να μπορέσει "ο λαός να σώσει τον λαό" αυτή η πραγματικότητα θα πρέπει να ανατραπεί στην πράξη δημιουργώντας παραδείγματα τα οποία να καταδεικνύουν την απόκλιση του υφιστάμενου συστήματος από πραγματικά δημοκρατικές λειτουργίες, οι οποίες κανονικά θα έπρεπε να ξεκινούν από τις κοινότητες και όχι από κομματικά γραφεία. Έτσι, κάθε τοπική οργάνωση μπορεί να διερευνά τις κυοφορούσες αντιλήψεις και ανησυχίες στον τοπικό δημόσιο χώρο, να εντάσσει τις κοινότητες στις δράσεις και να δέχεται αξιολόγηση για την παρουσία της.

Εφαρμογή 3 - Σύμπραξη με άλλους πολιτικούς χώρους

Η ιδεολογία της κυριαρχικότητας εμποτίζει όχι μόνο την καθημερινότητα των προσώπων αλλά και τις πολιτικές ομάδες που θέλουν να αποτελούν φορείς της προοδευτικότητας. Είναι θεμελιώδες όμως πως κυριαρχικότητα και προοδευτικότητα δεν μπορούν να συνυπάρχουν και στην πράξη αλληλοακυρώνονται. Η επιδίωξη συμπόρευσης για κοινούς στόχους και η συνύπαρξη με πολιτικούς συντελεστές μπορεί να επιδιώκεται με σκοπό, όχι τόσο τους επιμέρους στόχους, όσο την ανάπτυξη ενός πολιτικού πολιτισμού συνεργασίας προς όφελος των κοινοτήτων και της κοινωνίας.

Σημείωση

[1] Το πρωταρχικό μέσο επιβολής των κυρίαρχων είναι ο πόλεμος και τα όπλα. Ο πυρήνας όλων των σύγχρονων κοινωνιών περιγράφεται ιδανικά στην παρακάτω περιγραφή του Ξενοφώντα:
"Φίλοι και σύμμαχοι, χρωστούμε πολύ μεγάλη ευγνωμοσύνη στους θεούς, επειδή μας έδωσαν την δυνατότητα να πετύχουμε αυτά για τα οποία πιστεύαμε ότι είμαστε άξιοι. Διότι τώρα έχουμε πολλή και εύφορη γη και ανθρώπους που καλλιεργώντας την θα μας συντηρήσουν. Έχουμε ακόμη και σπίτια και τα αναγκαία εφόδια μέσα σ’ αυτά. Και κανείς βέβαια από σας κατέχοντας αυτά ας μην πιστέψει ότι έχει ξένα πράγματα. Διότι υπάρχει παντοτινός νόμος ανάμεσα σ’ όλους τους ανθρώπους, δηλαδή, όταν κυριευτεί η πόλη αυτών που πολεμούν, να ανήκουν σ’ εκείνους που την κυρίευσαν και η ζωή και τα υλικά αγαθά όσων βρίσκονται μέσα σ’ αυτή την πόλη. Λοιπόν δεν θα έχετε με αδικία ό,τι έχετε, αλλά από φιλανθρωπία δεν θα τους στερήσετε, αν τους αφήσετε να έχουν κάτι." -Ξενοφώντα, Κύρου Παιδεία, βιβλίο Ζ’, Λόγος του Κύρου στους «ομότιμους» / απόσπασμα
Με την πάροδο χιλιάδων χρόνων, τα μέσα επιβολής των κυρίαρχων συμπληρώθηκαν με τον έλεγχο των συνειδήσεων και την ψευδή εικόνα που καταφέρνουν να διατηρούν πως, κυρίαρχοι και υποτελείς συνθέτουν μία ενιαία κοινωνία, η οποία διαχωρίζεται με φυσικό τρόπο σε τάξεις με βάση τις ικανότητες και την αξία του καθενός.